Cải cách hành chính công phải bắt đầu từ trải nghiệm của người dân
Cải cách hành chính công là quá trình tổ chức lại bộ máy, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tích hợp dịch vụ công và hiện đại hóa phương thức phục vụ để người dân và doanh nghiệp tương tác với nhà nước thuận tiện hơn, ít tốn thời gian và chi phí hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị khu vực công. Diễn đàn Việt Nam – Australia gần đây cho thấy một điều rất rõ: nếu cải cách không làm người dân thấy mọi việc nhanh hơn, dễ hơn, minh bạch hơn thì đó chưa phải là cải cách. Các phiên thảo luận tập trung vào đơn giản hóa thủ tục hành chính, tích hợp dịch vụ công và giảm gánh nặng quy định. Điều này diễn ra trong bối cảnh TP.HCM đang thích ứng với mô hình quản trị đô thị mở rộng sau các cải cách hành chính gần đây, nên mọi quyết định chính sách đều tác động trực tiếp lên đời sống đô thị đông đúc và phức tạp.
Tín hiệu tích cực là diễn đàn không dừng ở khẩu hiệu. Chuyên gia từ Ủy ban Dịch vụ Công và Cơ quan Dịch vụ Australia mang tới kinh nghiệm “làm thật”: từ cung cấp dịch vụ tích hợp, cải thiện trải nghiệm người dùng, đến ứng dụng công nghệ số trong phục vụ. Bà Kate Wallace nhấn mạnh, người dân cảm nhận về chính quyền qua chính những dịch vụ họ sử dụng hàng ngày. Nói cách khác, mỗi thủ tục rườm rà là thêm một lần niềm tin bị bào mòn; mỗi dịch vụ công thuận tiện là thêm một điểm cộng cho nhà nước. Việt Nam không thiếu quyết tâm cải cách, nhưng kinh nghiệm Australia giúp chuyển quyết tâm thành quy trình, tiêu chuẩn và phương thức vận hành cụ thể – điều mà nhiều địa phương vẫn còn loay hoay.
Đơn giản hóa thủ tục hành chính: bài học từ dịch vụ công tích hợp
Đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là cắt bớt biểu mẫu, mà là thiết kế lại toàn bộ hành trình tương tác giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền. Diễn đàn Việt Nam – Australia tại TP.HCM tập trung chia sẻ các giải pháp thực tiễn về đơn giản hóa thủ tục hành chính, tích hợp dịch vụ công và giảm gánh nặng quy định. Trung tâm Việt–Australia đóng vai trò “cầu nối” tri thức, đưa các mô hình dịch vụ tích hợp của Australia vào thảo luận như một gợi ý cụ thể: thay vì bắt người dân gõ cửa nhiều cơ quan, nhà nước chủ động tổ chức lại để người dân “một lần đến, nhiều việc xong”. Theo bà Kate Wallace, khi các dịch vụ trở nên đơn giản hơn, tích hợp tốt hơn và dễ tiếp cận hơn, sự khác biệt thiết thực cho người dân và doanh nghiệp là rất rõ ràng.
Các phiên thảo luận nhấn mạnh mục tiêu kép: giảm gánh nặng hành chính cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực công. Trọng tâm là chuyển đổi số và tích hợp dịch vụ, tạo các tương tác liền mạch hơn với chính quyền. Đây là hướng đi đúng, vì nếu chỉ “số hóa giấy tờ rườm rà” thì gánh nặng vẫn còn, chỉ chuyển từ quầy nộp hồ sơ sang màn hình. Quan trọng hơn, các đại biểu nhìn cải cách hành chính công như động lực tăng trưởng: hệ thống quy định và dịch vụ công hiệu quả có thể thúc đẩy đầu tư, tăng trưởng kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân. Nói cách khác, mỗi thủ tục được đơn giản hóa là một “nút thắt” được tháo cho nền kinh tế.
Chính quyền địa phương hai cấp: vì sao mô hình này cần lãnh đạo đủ tầm
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp chỉ phát huy hiệu quả khi phân định rõ chức năng, đồng thời bảo đảm hai cấp chính quyền phối hợp nhịp nhàng thay vì chồng chéo. Diễn đàn Việt Nam – Australia tại Đà Nẵng quy tụ gần 300 nhà hoạch định chính sách, cán bộ, nhà nghiên cứu và lãnh đạo địa phương để trao đổi về việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sự kiện tổ chức tại Học viện Chính trị Khu vực III, tập trung vào các yêu cầu mới về năng lực lãnh đạo, quản trị tổ chức và thực thi chính sách nhằm hỗ trợ vận hành hiệu quả mô hình này ở Việt Nam. Việc đặt trọng tâm vào con người – trước khi bàn về cơ cấu – là hướng tiếp cận đáng ủng hộ, bởi chính cấu trúc hai cấp sẽ “lộ rõ” điểm yếu nếu đội ngũ lãnh đạo không đủ kỹ năng điều phối và ra quyết định dựa trên bằng chứng.
Các chuyên gia Australia chia sẻ kinh nghiệm xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiệu quả, thúc đẩy văn hóa tổ chức và nâng cao năng lực thực thi của chính phủ. Một nội dung trọng tâm là cách các cơ quan nhà nước xây dựng kỹ năng, năng lực và phẩm chất lãnh đạo cần thiết để cung cấp dịch vụ công hiệu quả, đáp ứng kỳ vọng người dân và duy trì niềm tin công chúng trong bối cảnh cải cách thể chế và tổ chức bộ máy. Bà Naomi Cook nhắc lại một thực tế quan trọng: cải cách khu vực công là quá trình liên tục vì kỳ vọng xã hội và công nghệ luôn thay đổi. Nếu không học cách điều hành chính quyền địa phương hai cấp bằng dữ liệu, trách nhiệm giải trình và tinh thần phục vụ, mô hình này có thể biến thành thêm một tầng trung gian, làm nặng thêm bộ máy thay vì giảm gánh nặng cho người dân.
Hợp tác Việt Nam – Australia: xây năng lực lãnh đạo để phục vụ tốt hơn
Điểm đáng chú ý trong hợp tác Việt Nam Australia lần này là mục tiêu rất rõ: nâng cao năng lực lãnh đạo và quản trị khu vực công, chứ không chỉ chuyển giao vài mô hình kỹ thuật. Diễn đàn là sáng kiến trọng tâm của Trung tâm Việt–Australia, triển khai với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Australia tại Việt Nam và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Kể từ năm 2023, đây đã trở thành không gian trao đổi giữa lãnh đạo và nhà hoạch định chính sách hai nước về các giải pháp thực tiễn cho những thách thức quản trị chung, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Australia. Điều này cho thấy hai bên nhìn cải cách hành chính công như một trụ cột của phát triển, chứ không phải “phần việc nội bộ” của riêng ai.
Australia khẳng định tiếp tục hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực lãnh đạo khu vực công, quản trị và tăng cường năng lực thể chế, nhằm hỗ trợ quá trình phát triển và tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam. Trung tâm Việt–Úc thúc đẩy phát triển năng lực lãnh đạo, đối thoại chính sách và hợp tác thể chế, kết nối chuyên môn hai nước để giải quyết các thách thức chính sách công hiện nay và trong tương lai. Điều đáng nói là phía Australia cũng thừa nhận họ đang phải liên tục học hỏi để theo kịp kỳ vọng người dân và sự thay đổi của công nghệ. Đây không phải quan hệ “thầy – trò”, mà là hai hệ thống công quyền cùng soi chiếu, cùng cải tiến. Và chính cách tiếp cận khiêm tốn nhưng quyết liệt này khiến hợp tác có cơ hội đi vào thực chất.
Từ diễn đàn tới hành động: đặt người dân làm trọng tâm của cải cách
Điều quan trọng nhất sau các diễn đàn không phải là bản tóm tắt hội thảo, mà là những thay đổi cụ thể trong cách chính quyền phục vụ. Các phiên thảo luận đã chỉ ra rằng nâng cao hiệu quả hệ thống quy định và dịch vụ công có thể thúc đẩy đầu tư, tăng trưởng kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống người dân. Nhưng nếu không chuyển các gợi ý từ Australia thành quy định rõ, quy trình cụ thể, tiêu chí đo lường minh bạch, nguy cơ lớn nhất là mọi thứ dừng lại ở khẩu hiệu. Cải cách hành chính công chỉ bền vững khi có cơ chế giám sát độc lập, đánh giá dựa trên dữ liệu về thời gian xử lý, mức độ hài lòng, số thủ tục bị cắt giảm và khả năng tiếp cận của nhóm yếu thế.
Điểm chung trong thông điệp của cả hai diễn đàn là: muốn người dân tin, phải để họ cảm nhận rõ sự khác biệt trong từng giấy tờ, từng dịch vụ. Học từ Australia không có nghĩa là sao chép, mà là chọn ra những nguyên tắc cốt lõi phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và bối cảnh Việt Nam. Đó là nguyên tắc lấy người dùng làm trung tâm, ra quyết định dựa trên bằng chứng, đề cao trách nhiệm giải trình và nuôi dưỡng văn hóa phục vụ. Nếu những bài học này được thể chế hóa nghiêm túc, hợp tác Việt Nam Australia sẽ không chỉ là câu chuyện ngoại giao, mà là động lực thực sự để đơn giản hóa thủ tục hành chính và xây dựng một nền hành chính gần dân, hiệu quả và đáng tin cậy hơn.
