Cải cách hành chính Việt Nam: Đã đến lúc học cách “nhẹ tay” với người dân
Cải cách hành chính Việt Nam là quá trình nhà nước đơn giản hóa quy trình, giảm thủ tục hành chính, tái tổ chức bộ máy và ứng dụng công nghệ số nhằm tạo ra dịch vụ công hiệu quả, minh bạch hơn, từ đó giảm chi phí thời gian, công sức và rủi ro cho người dân, doanh nghiệp trong tương tác với chính quyền. Diễn đàn Việt Nam – Australia gần đây không phải sự kiện lễ nghi mà phản ánh một cách nhìn mới: muốn giảm gánh nặng thủ tục, Việt Nam cần đối thoại nghiêm túc với những đối tác đã đi trước, thay vì chỉ tiếp tục “đẻ” thêm quy trình trên nền bộ máy cũ. Việc gần 300 nhà hoạch định chính sách, cán bộ và lãnh đạo địa phương cùng ngồi lại tại Đà Nẵng để bàn mô hình chính quyền hai cấp cho thấy quyết tâm chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ.
Hai cấp chính quyền và bài toán năng lực lãnh đạo: Bài học từ Australia
Nếu chỉ thay sơ đồ tổ chức mà không thay cách lãnh đạo, mô hình chính quyền địa phương hai cấp sẽ dễ trở thành thêm một tầng thủ tục. Tại Học viện Chính trị Khu vực III, diễn đàn tập trung thảo luận những yêu cầu mới về năng lực lãnh đạo, quản trị tổ chức và thực thi chính sách để mô hình này vận hành hiệu quả, thay vì chồng chéo. Điểm đáng chú ý là các chuyên gia từ Ủy ban Dịch vụ Công và Cơ quan Dịch vụ Australia chia sẻ kinh nghiệm xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, văn hóa tổ chức lành mạnh và ra quyết định dựa trên bằng chứng. Theo bà Naomi Cook, cải cách khu vực công là quá trình liên tục, chính phủ phải thích ứng với kỳ vọng người dân và sự thay đổi của công nghệ. Câu nói ấy là lời nhắc: Việt Nam không thể chỉ “cải cách theo đợt”, mà phải xem đây là công việc thường xuyên.
Giảm thủ tục hành chính: Từ “xin – cho” sang trải nghiệm dịch vụ công
Cốt lõi của giảm thủ tục hành chính không phải xóa bỏ mọi quy định, mà là loại bỏ những bước không cần thiết, trùng lặp và gây nản lòng người dân. Diễn đàn Việt Nam – Australia tập trung chia sẻ giải pháp thực tiễn về đơn giản hóa thủ tục, tích hợp dịch vụ công và giảm gánh nặng quy định, nhất là khi TP Hồ Chí Minh đang thích ứng với mô hình quản trị đô thị mở rộng sau các cải cách hành chính gần đây. Các chuyên gia Australia nhấn mạnh cách cung cấp dịch vụ tích hợp, đơn giản hóa tương tác với chính quyền, dùng công nghệ số để nâng cao chất lượng dịch vụ công. Khi người dân có thể thực hiện nhiều loại hồ sơ trên một nền tảng, theo dõi trạng thái rõ ràng, không phải “gõ cửa” nhiều nơi, trải nghiệm dịch vụ công hiệu quả sẽ thay thế tâm lý ngán ngại đến cơ quan nhà nước. Nếu cải cách hành chính Việt Nam bỏ qua yếu tố trải nghiệm, mọi khẩu hiệu “phục vụ nhân dân” sẽ khó thuyết phục.
Đặt người dân và doanh nghiệp ở trung tâm: Tiêu chuẩn mới của quản trị
Một thay đổi quan trọng trong hợp tác Việt Nam Australia là dịch vụ công không còn được nhìn như nghĩa vụ mà nhà nước ban phát, mà như sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu người dùng. Các phiên thảo luận nhấn mạnh cách giảm gánh nặng hành chính cho người dân và doanh nghiệp, tạo tương tác thuận tiện, liền mạch với chính quyền thông qua chuyển đổi số và tích hợp dịch vụ. Bà Kate Wallace chỉ rõ: người dân cảm nhận về chính quyền qua dịch vụ họ sử dụng và các quyết định ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày. Vì thế, việc các dịch vụ trở nên đơn giản, được tích hợp tốt và dễ tiếp cận có thể tạo ra khác biệt thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Nói cách khác, mọi cải cách hành chính chỉ có ý nghĩa nếu doanh nghiệp thấy quy định “dễ thở” hơn, người dân bớt mất thời gian và niềm tin với cơ quan công quyền được củng cố, không phải nhờ truyền thông mà nhờ trải nghiệm thực tế.
Hợp tác Việt Nam Australia: Từ đối thoại chính sách đến thay đổi bộ máy
Điều đáng khích lệ là hợp tác Việt Nam Australia trong cải cách hành chính không dừng ở các chuyến thăm xã giao. Diễn đàn Việt Nam – Australia là sáng kiến trọng tâm của Trung tâm Việt–Australia, với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Australia và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Kể từ năm 2023, diễn đàn này trở thành không gian để lãnh đạo và nhà hoạch định chính sách hai nước trao đổi giải pháp thực tiễn cho các thách thức quản trị chung, đồng thời thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Thông qua đối thoại chính sách, phát triển năng lực lãnh đạo, tăng cường kết nối thể chế và trao đổi tri thức, hai bên cùng xây dựng hệ thống hành chính hiệu quả hơn. Nhưng kết quả cuối cùng sẽ không đo bằng số lượng hội thảo, mà bằng việc người dân có ít giấy tờ hơn, doanh nghiệp gặp ít rào cản hơn và dịch vụ công hiệu quả trở thành tiêu chuẩn, không còn là ngoại lệ.
