Từ tình huống quen thuộc đến kỹ năng ứng phó
Bạo lực học đường là những hành vi cố ý gây tổn hại thể chất hoặc tinh thần cho người học, từ đánh đập, đe dọa và cô lập đến xúc phạm hay bắt nạt trên mạng. Vì thế, dạy học sinh nhận diện bạo lực không thể chỉ dừng ở việc đọc quy định: các em cần thấy hành vi diễn ra trong một tình huống cụ thể và tập cách phản ứng an toàn. Ngày 2/11, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, phường Bàn Cờ tổ chức tại Trường THCS Bàn Cờ hội nghị tuyên truyền Luật Giáo dục, kết hợp diễn tiểu phẩm và xử lý tình huống thực tế. Cách làm này thuyết phục hơn một buổi thuyết trình đơn thuần, bởi học sinh có thể nhận ra dấu hiệu nguy cơ trong những tương tác gần với đời sống của mình. Truyền thông học đường hiệu quả nên giúp các em biết khi nào cần lên tiếng, tìm người hỗ trợ và không tiếp tay cho hành vi gây hại.
Chương trình được tổ chức trong bối cảnh phường Bàn Cờ triển khai Chỉ thị số 03/CT-TTg về ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường và kế hoạch của UBND TP.HCM ban hành ngày 26/10/2026. Bối cảnh ấy nhấn mạnh rằng phòng chống bạo lực cần đi vào thực hành, thay vì chỉ dừng ở thông điệp chung.
Bàn Cờ: người có chuyên môn phân tích ngay sau tiểu phẩm
Tại Bàn Cờ, học sinh theo dõi hai tiểu phẩm “Sức mạnh phía sau bàn phím” và “Nói không với tiêu cực và bạo lực học đường”. Điểm đáng giá không chỉ nằm ở phần diễn mà ở cuộc trao đổi sau mỗi tình huống: bà Ung Thị Xuân Hương, Chủ tịch Hội Luật gia TP.HCM, trực tiếp phân tích, xử lý vấn đề được đặt ra, khảo sát nhanh học sinh và giải đáp thắc mắc. Cách nối cảnh diễn với phân tích giúp các em hiểu vì sao một hành vi có thể gây hại, thay vì chỉ nghe kết luận rằng hành vi ấy là sai.
Phần hướng dẫn cũng mở rộng cách hiểu về bạo lực học đường: ngoài đánh nhau còn có bắt nạt, cô lập, xúc phạm danh dự, bạo lực tinh thần và hành vi gây tổn thương trên không gian mạng. Đây là điểm quan trọng, bởi tổn thương không phải lúc nào cũng để lại dấu vết nhìn thấy được. Khi học sinh gọi đúng tên hành vi, các em có cơ sở tốt hơn để tìm người lớn hỗ trợ, bảo vệ bạn bị nhắm tới và tránh cổ súy hay tiếp tay. Kỹ năng ứng phó vì vậy bắt đầu từ nhận diện, rồi mới đến lựa chọn hành động phù hợp.
Cuôr Đăng: học sinh tham gia truyền tải thông điệp
Hoạt động tại xã Cuôr Đăng chọn cách đưa học sinh lên sân khấu: bốn đội đại diện các khối 10, 11 và 12 thi tiểu phẩm, kết hợp kiến thức pháp luật với tình huống thực tế. Ban tổ chức trao một giải Nhất, một giải Nhì, một giải Ba và một giải Khuyến khích. So với mô hình Bàn Cờ, nơi chuyên gia phân tích trực tiếp sau từng tiểu phẩm, Cuôr Đăng tạo thêm cơ hội để học sinh tự diễn giải thông điệp và học qua sự tham gia của bạn bè.
Công an xã phối hợp với nhà trường phổ biến các hình thức, nguyên nhân, dấu hiệu và hệ lụy của bạo lực; học sinh cũng được hướng dẫn phương pháp xử lý tình huống và các quy định pháp luật liên quan. Tên chương trình nhấn mạnh lời kêu gọi xây dựng hình ảnh đẹp, nói không với bạo lực học đường. Thi đua có thể tạo không khí sôi nổi, nhưng giá trị bền hơn là để học sinh luyện cách nhận ra nguy cơ và cùng tạo chuẩn mực ứng xử tích cực.
Thông điệp chỉ có ích khi biến thành hành động
Hai hoạt động bổ trợ cho nhau: Bàn Cờ nhấn vào hướng dẫn và phân tích tình huống, còn Cuôr Đăng khuyến khích học sinh trực tiếp thể hiện thông điệp qua tiểu phẩm. Cả hai cho thấy sân khấu hóa có thể biến nội dung pháp luật thành trải nghiệm dễ tiếp cận, dễ ghi nhớ và gần với những lựa chọn học sinh gặp hằng ngày. Tuy vậy, một buổi truyền thông không thể tự nó xóa bỏ bạo lực. Học sinh cần biết báo với ai, người chứng kiến nên làm gì và nhà trường cần tiếp nhận thông tin ra sao để ngăn nguy cơ leo thang.
Phòng chống bạo lực cũng không thể khoán riêng cho trường học: gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp để học sinh được lắng nghe và hỗ trợ. Kết luận từ hai chương trình khá rõ: truyền thông học đường có sức nặng khi kết hợp tình huống thực tế, kiến thức pháp luật, đối thoại và cơ hội thực hành. Khi học sinh vừa nhận diện được hành vi gây hại vừa biết cách tìm trợ giúp, lời kêu gọi nói không với bạo lực mới có cơ hội trở thành hành động thường ngày.
