Mệnh lệnh tăng tốc và cái giá của cuộc đua tiến độ
Sân bay Long Thành là dự án hạ tầng Việt Nam quy mô lớn, đang bước vào giai đoạn nước rút với mục tiêu hoàn thành và đưa vào khai thác cuối năm 2026, kéo theo áp lực tăng tốc thi công, tăng ca cuối tuần và xuyên các dịp lễ đối với toàn bộ hệ thống nhà thầu thi công và cơ quan quản lý liên quan.
Trung tâm của làn sóng thúc tiến độ là Văn bản số 8871/VPCP-CN ngày 28/8, trong đó Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) rà soát lại từng hạng mục, gói thầu và đảm bảo mục tiêu khai thác trong năm 2026. Đây là một thông điệp chính trị rõ ràng: mốc thời gian không được phép dịch chuyển, dù thực tế công trường đang còn nhiều khối lượng. Theo chỉ đạo này, ACV phải yêu cầu các nhà thầu tăng nhân lực, thiết bị, chủ động vật tư và nguồn lực tài chính để đẩy nhanh tiến độ. Nói cách khác, gánh nặng hoàn thành sân bay Long Thành đúng lịch đang được chuyển mạnh xuống công trường, nơi từng ngày chậm trễ đều có thể trở thành rủi ro chính trị và tài chính.
Thi công xuyên lễ: giải pháp tình thế hay chuẩn vận hành mới?
Ban Quản lý dự án sân bay Long Thành đã đi thêm một bước khi yêu cầu các nhà thầu duy trì thi công trong ngày nghỉ, cuối tuần và cả dịp lễ Quốc khánh. Việc lập kế hoạch thi công xuyên kỳ nghỉ 29/8–2/9, với phân định rõ hạng mục, nhân sự, thiết bị cho từng ca, cho thấy công trường đang được vận hành ở chế độ “tính từng ngày”.
Về mặt quản lý tiến độ, đây là giải pháp dễ hiểu: khi thời gian không còn nhiều, tăng ca là biện pháp nhanh nhất để giữ nhịp. Tuy nhiên, khi làm việc ban đêm, ngày nghỉ, yêu cầu về an toàn lao động, an ninh, vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy được đặt ra rất cao. Nếu không kiểm soát chặt, tốc độ có thể đổi lại bằng tai nạn, sai sót kỹ thuật hoặc chất lượng công trình bị bào mòn. Hơn nữa, biến thi công xuyên lễ thành “trạng thái bình thường mới” sẽ khiến bài toán nhân lực, sức khỏe người lao động và chi phí vận hành trở nên căng thẳng hơn nhiều so với thiết kế ban đầu.
Ba gói thầu trọng điểm và bức tranh tiến độ 2026
Nếu muốn sân bay Long Thành kịp khai thác cuối 2026, ba gói thầu trọng điểm đang trở thành điểm nóng nhất về tiến độ. Gói 4.8 (giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật) do liên danh 9 nhà thầu thi công, trong đó có Vinaconex, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Giao thông Phương Thành, CC1… với khối lượng đã đạt gần 65% vào cuối tháng 7. Gói 5.10 – thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách – do liên danh Vietur thực hiện với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trong nước như Newtecons, Ricons, CC1, Phục Hưng Holdings… đã vượt mốc 67%.
Trái ngược, gói 7.8 – nhà ga hàng hóa số 1 và công trình phụ trợ – do liên danh HANTA2 gồm Coteccons, Hancorp và ATAD đảm nhận mới đạt khoảng 36% và đặt mục tiêu hoàn thành ngày 30/10/2026. Trong khi đó, các gói thuộc Dự án thành phần 3 và 4 được cảnh báo có nguy cơ không hoàn thành trong năm 2026 nếu không tăng tốc. Câu hỏi đặt ra là: liệu phần việc còn lại có thể được “dồn lực” để bù vào bằng cách tăng ca, hay cấu trúc thiết kế, cung ứng thiết bị, mặt bằng thi công sẽ là giới hạn cứng khiến mọi nỗ lực chạy tiến độ vẫn khó chạm đích đúng kế hoạch.
Áp lực lên nhà thầu thi công: tăng ca bao nhiêu là đủ?
Trong cuộc đua tiến độ xây dựng 2026, nhà thầu thi công đang là “tầng chịu lực” lớn nhất. Họ phải cùng lúc xử lý nhiều bài toán: tăng nhân lực, bổ sung thiết bị, huy động vốn lưu động, tổ chức ca kíp đêm, cuối tuần, lễ Tết mà vẫn bảo đảm an toàn và chất lượng. Với các liên danh lớn như Vietur hay HANTA2, việc phối hợp nội bộ giữa nhiều thành viên lại càng nhạy cảm; Ban Quản lý dự án đã phải yêu cầu tăng cường phối hợp, tối ưu tổ chức thi công, ưu tiên khu vực lắp đặt thiết bị chuyên dụng để không “tắc nghẽn” ở khâu vận hành kỹ thuật.
Điều đáng nói là các chỉ đạo hiện nay đặt nặng yêu cầu không được chậm tiến độ, nhưng ít thông tin về cơ chế chia sẻ rủi ro nếu xảy ra các tình huống ngoài tầm kiểm soát như chậm bàn giao mặt bằng, biến động giá vật liệu, hay gián đoạn cung ứng thiết bị. Nếu trách nhiệm thực tế bị dồn hoàn toàn lên nhà thầu, họ sẽ có xu hướng chấp nhận rủi ro nhiều hơn để chạy tiến độ – điều này có thể xung đột trực tiếp với mục tiêu an toàn, chất lượng và tính bền vững của một dự án hạ tầng Việt Nam mang tính biểu tượng.
Giữ lời hẹn 2026 mà không đánh đổi chất lượng
Mục tiêu đưa sân bay Long Thành vào khai thác cuối 2026 là cam kết chính trị, không chỉ là một mốc kỹ thuật. Việc Chính phủ giao Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan kiểm tra, đánh giá sát thực tế, đặc biệt với những gói có nguy cơ chậm, là tín hiệu tích cực: cuộc đua tiến độ sẽ không chỉ là chuyện tăng ca ở công trường mà còn là tái thiết kế quy trình quản lý, tháo gỡ vướng mắc ở cấp thể chế.
Để lời hẹn 2026 không phải đánh đổi bằng một sân bay hoàn thành vội vã, nhà nước cần đi cùng nhà thầu thi công bằng các cơ chế rõ ràng về điều chỉnh hợp đồng, chia sẻ rủi ro, xử lý phát sinh. Tăng tốc là cần thiết, nhưng phải là tăng tốc có kiểm soát, với hệ thống giám sát độc lập, tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt và khả năng dừng lại kịp thời khi phát hiện sai sót. Sân bay Long Thành sẽ chỉ thực sự là bước tiến của hạ tầng Việt Nam nếu nó cán đích đúng hẹn mà vẫn giữ được chất lượng và an toàn khai thác lâu dài.
