AEON rời Thái Lan sau 40 năm: một quyết định cơ cấu lại, không chỉ là thương vụ M&A
AEON rút khỏi mảng siêu thị Thái Lan là việc tập đoàn Nhật Bản bán toàn bộ công ty con AEON (Thailand), đơn vị vận hành 30 siêu thị MaxValu và MaxValu Tanjai, cho Central Food Retail thuộc Central Retail Corporation, qua đó chấm dứt hơn bốn thập kỷ trực tiếp kinh doanh siêu thị tại thị trường này. Đây không phải một vụ sang tay tài sản đơn lẻ, mà là bước đi mang tính chiến lược trong quá trình tái cơ cấu hoạt động bán lẻ ASEAN của AEON. Central Food Retail đã ký thỏa thuận mua 100% cổ phần AEON (Thailand), giao dịch dự kiến hoàn tất vào ngày 30/9. Sau khi chuyển nhượng, toàn bộ hệ thống MaxValu sẽ được đổi thương hiệu thành Tops và tích hợp vào mạng lưới hiện hữu của Central Retail, đồng thời khoảng 1.300 nhân viên được kỳ vọng giữ nguyên điều kiện làm việc.
Thị trường Thái Lan: từ tham vọng 500 siêu thị đến thua lỗ và buộc phải rút lui
Điều đáng nói là AEON không rời Thái Lan từ một vị thế thắng thế, mà sau nhiều năm co cụm trong cạnh tranh khốc liệt. Tập đoàn đặt chân vào Thái Lan từ năm 1984 và từng vận hành khoảng 80 cửa hàng vào giai đoạn đỉnh cao năm 2016, với tham vọng nâng mạng lưới lên 500 siêu thị vào năm 2020. Nhưng bức tranh bán lẻ Thái Lan nhanh chóng phân hóa: người tiêu dùng cùng lúc tìm tới các nhà bán lẻ cao cấp và giá rẻ, khiến AEON khó tạo khác biệt, bị kẹp giữa hai đầu thị trường và thua kém các đối thủ nội địa. Hệ quả là doanh thu AEON Thailand giai đoạn 2021-2025 giảm bình quân gần 10% mỗi năm do liên tục đóng điểm bán, riêng năm tài chính 2025 doanh nghiệp vẫn lỗ EBIT và lỗ ròng trên quy mô doanh thu hàng tỷ baht. Khi mô hình MaxValu Tanjai từng được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng nhưng lại phải đóng hơn 20 trong tổng số hơn 40 cửa hàng vào năm 2020, quyết định bán đứt chuỗi siêu thị gần như đã được định đoạt.
Kế hoạch trung hạn 2026-2030: dọn danh mục, dồn vốn cho động lực tăng trưởng ASEAN
Thời điểm AEON rút khỏi mảng siêu thị Thái Lan trùng với bước ngoặt chiến lược của tập đoàn. Tháng 5/2026, AEON công bố kế hoạch quản trị trung hạn cho giai đoạn 2026-2030, trong đó nêu rõ sẽ ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các lĩnh vực tăng trưởng và tiến hành “cải cách cấu trúc căn bản” để nâng hiệu quả sử dụng vốn cũng như khả năng sinh lời. Một trụ cột quan trọng là xây dựng danh mục có tỷ suất lợi nhuận cao hơn bằng cách xử lý các hoạt động thua lỗ, những cấu trúc kinh doanh chồng chéo và kém hiệu quả hình thành trong quá trình mở rộng trước đây. Việc AEON Thailand liên tục giảm doanh thu, lỗ EBIT và lỗ ròng trong nhiều năm cho thấy mảng siêu thị Thái Lan đã rơi đúng vào nhóm “cần phải xử lý” trong chiến lược mới. Trái ngược với bối cảnh đó, Việt Nam cùng các mảng chăm sóc sức khỏe, bất động sản và giải trí được AEON liệt kê là những động lực tăng trưởng, thể hiện quyết tâm chuyển trọng tâm từ mở rộng ồ ạt sang chọn lọc các thị trường có biên lợi nhuận tốt.
Việt Nam: thị trường trọng điểm, nhận 60% ngân sách ASEAN và mục tiêu 30 trung tâm thương mại
Nếu Thái Lan là câu chuyện rút lui, Việt Nam là nơi AEON đặt cược lớn. Tập đoàn xác định Việt Nam là thị trường trọng điểm tại Đông Nam Á, dự kiến dành khoảng 60% tổng ngân sách đầu tư ASEAN cho quốc gia này trong kế hoạch trung hạn đến năm 2030. Theo lãnh đạo AEON Việt Nam, tập đoàn đặt mục tiêu nhân ba quy mô hoạt động tại Việt Nam giai đoạn 2026-2030, thông qua mở rộng mạng lưới điểm bán, phát triển sản phẩm, chuỗi cung ứng và hệ sinh thái bán lẻ. Một phát biểu đáng chú ý là: "Theo kế hoạch được công bố, AEON muốn có 30 trung tâm thương mại tại Việt Nam vào năm tài chính 2030, cao hơn gấp 3 lần so với 9 trung tâm đang vận hành hiện nay". Hiện AEON đã xây dựng được các trung tâm thương mại từ Tân Phú Celadon, Bình Tân, Bình Dương Canary đến Long Biên, Hà Đông, Hải Phòng Lê Chân, Huế, Tân An và mới nhất là Đà Nẵng Thanh Khê, với hơn 7.000 nhân viên cùng nhiều định dạng siêu thị Việt Nam khác nhau. Tập đoàn đặt mục tiêu doanh thu tại Việt Nam tăng từ hơn 100 tỷ yen trong năm tài chính 2025 lên hơn 300 tỷ yen vào năm 2030, lợi nhuận hoạt động kỳ vọng tăng khoảng 4 lần.
Cuộc chơi dài hạn: AEON muốn gì tại thị trường 100 triệu dân và người tiêu dùng hưởng lợi ra sao?
Nhìn từ người tiêu dùng, việc AEON rút khỏi Thái Lan nhưng mở rộng Việt Nam phản ánh một sự dịch chuyển quyền lợi khách hàng trong chiến lược bán lẻ ASEAN. Tại Thái Lan, 30 siêu thị MaxValu sẽ đổi sang thương hiệu Tops và hòa vào hệ sinh thái Central Retail; khách hàng gần như không bị gián đoạn mua sắm, còn khoảng 1.300 nhân viên duy trì điều kiện làm việc như cũ. Tại Việt Nam, người mua sắm đối mặt với một tương lai nhiều lựa chọn hơn: AEON cạnh tranh trực tiếp với các hệ thống GO!, Tops Market, LanChi Mart và những chuỗi nội địa khác trong một thị trường hơn 100 triệu dân. Chiến lược AEON mở rộng Việt Nam không chỉ là thêm siêu thị, mà là xây dựng chuỗi cung ứng, phát triển thương hiệu riêng và hệ sinh thái dịch vụ xoay quanh trung tâm thương mại. Việc một tập đoàn toàn cầu sẵn sàng “dọn” mảng thua lỗ sau 40 năm ở Thái Lan để bơm 60% ngân sách ASEAN vào Việt Nam cho thấy niềm tin dài hạn vào sức mua, tốc độ đô thị hóa và khả năng chấp nhận các mô hình siêu thị hiện đại của người Việt. Câu hỏi còn lại không phải AEON có đến được mốc 30 trung tâm thương mại, mà là họ có đủ sáng tạo và linh hoạt để sống khỏe trong cuộc đua siêu thị Việt Nam đầy cạnh tranh hay không.
