Diễn đàn Quảng Ninh: Nơi “lõi kép” Xanh – Số trở thành lựa chọn bắt buộc
Diễn đàn Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tại Quảng Ninh là sự kiện quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp nhằm bàn bạc cách dùng khoa học công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo để thúc đẩy phát triển xanh bền vững, đô thị thông minh và nâng cao khả năng thích ứng biến đổi khí hậu của địa phương. Diễn đàn Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số năm 2026 mang chủ đề “Chuyển đổi xanh, chuyển đổi số gắn với thích ứng biến đổi khí hậu góp phần kiến tạo Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững”. Dưới góc nhìn địa phương, đây không còn là khẩu hiệu mà là bài kiểm tra năng lực hành động: Quảng Ninh có dám gắn tăng trưởng với trách nhiệm môi trường và quản trị số hay tiếp tục đi theo mô hình khai thác tài nguyên quen thuộc.
Thành phố xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo công nghệ và chuyển đổi số là động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng, đưa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trở thành hai “lõi” không thể tách rời trong chiến lược phát triển xanh bền vững. Điều đáng chú ý là diễn đàn không chỉ tập trung chuyển đổi số Quảng Ninh trong phạm vi quản trị nhà nước, mà mở rộng sang sản xuất, đời sống, từ vùng biển đảo đến xã miền núi. So với nhiều chương trình hội thảo nặng trình diễn, cấu trúc chương trình lần này cho thấy tham vọng xử lý các “bài toán lớn” của giai đoạn 2026 – 2030 bằng dữ liệu, AI và các mô hình quy hoạch mới, thay vì các giải pháp vá víu ngắn hạn.
Quy hoạch mở và dữ liệu số: Nền tảng thật cho đô thị thông minh
Nếu coi chuyển đổi số Quảng Ninh là “phần mềm” thì quy hoạch mở chính là “phần cứng” để phát triển xanh bền vững không chỉ nằm trên văn bản. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh mở ra dư địa không gian rộng, buộc chính quyền phải nâng cấp chất lượng đô thị, năng lực quản trị và kết cấu hạ tầng để bắt kịp tầm nhìn mới. Căn cứ Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075, không gian được định hướng như một chỉnh thể thống nhất, gắn kết đô thị với nông thôn, biển đảo, biên giới, khu kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay, logistics và du lịch sinh thái. Đây là nền mà nếu làm tốt, các khẩu hiệu đô thị thông minh sẽ có chỗ đứng thực tế thay vì dừng lại ở vài ứng dụng rời rạc.
Điểm bước ngoặt là chuyển từ quản lý bằng bản vẽ giấy sang hệ thống dữ liệu số đồng bộ, tích hợp quy hoạch với đất đai, dân cư, giao thông, môi trường và phòng chống thiên tai. Công nghệ GIS được nâng cấp từ công cụ bản đồ thành “máy soi” để theo dõi mật độ xây dựng, đánh giá khả năng chịu tải hạ tầng, phát hiện khu vực phát triển lệch pha. Cùng với đó, chủ trương xây dựng Digital Twin cho không gian đô thị và lồng ghép AI vào phân tích dữ liệu lớn là bước đi táo bạo nhưng hợp lý: mô phỏng trước, quyết định sau, giảm rủi ro đầu tư sai hướng. Dù vậy, việc giữ quyết định cuối cùng cho đội ngũ chuyên môn thay vì để AI “tự động hóa” hoàn toàn là điểm tỉnh táo, bảo vệ tính minh bạch và pháp lý của quy hoạch.
Từ chống chịu khí hậu đến mô hình đô thị thông minh thích ứng
Quảng Ninh là đô thị biển đảo, nên mọi câu chuyện phát triển xanh bền vững đều phải bắt đầu từ thực tế thời tiết cực đoan. Các chuyên gia tại diễn đàn nhấn mạnh thành phố đang đối mặt với tác động ngày càng khốc liệt của biến đổi khí hậu, buộc phải nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, quản trị rủi ro và khả năng chống chịu dựa trên dữ liệu lớn và khoa học công nghệ hiện đại. Sự chuyển dịch này thể hiện rõ tầm nhìn từ “khắc phục hậu quả thiên tai bị động” sang “chủ động quy hoạch để giảm thiểu rủi ro”. Nói cách khác, đô thị thông minh ở Quảng Ninh không thể chỉ là hệ thống chiếu sáng tự động hay camera; nó phải là một đô thị biết đọc dữ liệu thiên tai và tự điều chỉnh để bảo vệ người dân.
Theo thảo luận, các đồ án quy hoạch không gian bắt buộc phải tích hợp bản đồ nguy cơ ngập lụt, sạt lở đất, lũ quét, xói lở bờ biển và nước biển dâng, từ đó phân vùng kiểm soát phát triển chặt chẽ và ưu tiên đô thị nén, đô thị thông minh ở các khu vực an toàn hơn. Song song, diễn đàn đưa ra các giải pháp hạ tầng xanh – xám, mô hình “đô thị bọt biển” và các giải pháp dựa vào tự nhiên phù hợp với ven biển, hải đảo và miền núi. Đây là bước ghép rất quan trọng giữa quy hoạch, dữ liệu thời gian thực và phát triển xanh bền vững – nếu triển khai nghiêm túc, Quảng Ninh có thể tránh được cái bẫy “đô thị thông minh trên giấy, rốn lũ ngoài đời”.
Dữ liệu, AI và “bình dân học vụ số”: Cửa mở cho doanh nghiệp và cộng đồng
Diễn đàn lần này gửi đi một thông điệp thẳng thắn: muốn tăng trưởng nhanh, bền và xanh thì phải đặt dữ liệu, AI và đổi mới sáng tạo công nghệ vào trung tâm hạ tầng phát triển. Thành phố đang xây dựng chuỗi thu nhận, truyền dẫn, phân tích dữ liệu, cảnh báo, phản ứng theo thời gian thực, đồng thời bàn sâu về an toàn hệ thống. Ở góc độ doanh nghiệp, đây là thị trường dịch vụ và giải pháp số rất cụ thể: từ nền tảng dữ liệu không gian, hệ thống cảm biến môi trường, đến các công cụ phân tích rủi ro và mô hình kinh doanh mới dựa trên dữ liệu đô thị. Quan trọng hơn, việc AI được xác định là công cụ tham vấn, còn quyết định vẫn do con người giữ, giúp doanh nghiệp định vị rõ vai trò: cung cấp công nghệ, chứ không thay thế quản trị công.
Một điểm đáng chú ý khác là diễn đàn không bỏ quên vùng khó. Việc ứng dụng dữ liệu và AI tại các xã miền núi được tiếp cận từ nhiều góc độ: nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ sinh kế, bảo tồn giá trị văn hóa cộng đồng. Đồng thời, Quảng Ninh tiếp nhận Bộ học liệu đa phương tiện và phát động phong trào “Bình dân học vụ số – Quốc hội số” nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng số và khả năng dùng AI cho các cơ quan, đơn vị và địa phương. Bằng cách này, chuyển đổi số Quảng Ninh không còn là câu chuyện của vài trung tâm đô thị, mà trở thành chương trình nâng mặt bằng năng lực số toàn tỉnh – tiền đề quan trọng để doanh nghiệp công nghệ tìm thấy nguồn nhân lực và thị trường rộng hơn.
Điều kiện để diễn đàn không dừng ở khẩu hiệu
Điều khiến Diễn đàn Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tại Quảng Ninh đáng được chú ý không chỉ là số lượng đại biểu tham dự, mà là cách địa phương cam kết nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong năm 2026, địa phương dành trên 3% chi ngân sách, tương đương ít nhất 1.439 tỷ đồng, cho các nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là con số đủ lớn để trở thành một “lá phiếu niềm tin” cho doanh nghiệp và đội ngũ nghiên cứu, miễn là cơ chế giải ngân và lựa chọn dự án thật sự minh bạch, ưu tiên các sáng kiến có khả năng chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ cụ thể.
Tuy vậy, thách thức vẫn không nhỏ. Trước sức ép khí hậu và đô thị hóa nhanh, mọi chậm trễ trong xây dựng hạ tầng dữ liệu, bảo đảm an toàn hệ thống hay đào tạo đội ngũ chuyên gia liên ngành đều có thể khiến Quảng Ninh bỏ lỡ cơ hội. Sự kiện kết nối trực tiếp và trực tuyến tới 55 điểm cầu với khoảng 2.500 đại biểu cho thấy nhu cầu và kỳ vọng lớn từ các bên liên quan. Điều còn thiếu là cơ chế “hậu diễn đàn”: bảng ưu tiên hành động 2026 – 2030, lộ trình xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, cùng những gói chính sách rõ ràng cho doanh nghiệp tham gia vào chiến lược phát triển xanh bền vững và đô thị thông minh của tỉnh. Nếu làm được, Quảng Ninh có cơ hội khẳng định vị thế một đô thị biển thông minh, đáng sống hàng đầu, thay vì chỉ là “điểm sáng phong trào” trong các báo cáo tổng kết.
