Du lịch mua sắm Việt: từ bản ghi nhớ hợp tác đến tham vọng chuỗi giá trị
Du lịch mua sắm Việt là định hướng gắn các hoạt động tham quan, lưu trú, trải nghiệm văn hóa với mua sắm hàng hóa sản xuất trong nước tại những điểm du lịch bán lẻ hiện đại, qua đó biến dòng khách nội địa và quốc tế thành lực đẩy mở rộng thị trường, tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm Việt và xây dựng hình ảnh điểm đến gắn liền với tiêu dùng thông minh, an toàn, giàu bản sắc. Ngày 15/10/2026 tại Hà Nội, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước và Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã ký Bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030, hướng tới phát triển các mô hình du lịch mua sắm hiện đại, mở rộng kênh tiêu thụ hàng Việt Nam và bảo vệ quyền lợi du khách. Đây không chỉ là một thỏa thuận kỹ thuật giữa hai cục, mà là bước đi chính sách nhằm biến du khách thành mắt xích trung tâm của chuỗi giá trị hàng Việt.
Vì sao phải đưa hàng Việt vào điểm du lịch bán lẻ ngay lúc này?
Điểm cốt lõi của bản ghi nhớ là nhìn du khách không chỉ như người sử dụng dịch vụ mà còn như người tiêu dùng hàng Việt có sức lan tỏa quốc tế. Hoạt động hợp tác được kỳ vọng tạo thêm sự gắn kết giữa thương mại và du lịch, khai thác tiềm năng mua sắm tại các điểm đến, đồng thời gia tăng giá trị cho hàng hóa sản xuất trong nước. Áp lực tăng trưởng là rất rõ: năm 2025, ngành du lịch đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế và 137 triệu lượt khách nội địa, nhưng mục tiêu đến 2030 đòi hỏi tăng mạnh cả lượng khách lẫn doanh thu. Nếu không nâng mức chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú, các con số về lượt khách sẽ khó chuyển hóa thành giá trị kinh tế. Mua sắm – vốn còn bị bỏ ngỏ trong sản phẩm du lịch Việt – trở thành mảnh ghép bắt buộc phải kích hoạt.
Cơ chế hợp tác: từ chính sách outlet đến kinh tế ban đêm
Bản ghi nhớ 2026-2030 không đứng một mình, mà bám sát các chính sách đã được ban hành trước đó. Nghị quyết 26-NQ/TW xác định phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó nhấn mạnh du lịch mua sắm gắn với hàng Việt, trung tâm outlet, cửa hàng miễn thuế, trung tâm thương mại và chợ đêm. Ngày 25/9/2026, Bộ Công Thương phê duyệt Đề án phát triển các mô hình outlet đến năm 2030, tầm nhìn 2045, với ba mô hình: làng outlet cao cấp kết hợp du lịch, trung tâm outlet đô thị hoặc ngoại vi, và outlet tích hợp trong tổ hợp đa chức năng; giai đoạn 2026-2030 sẽ thí điểm tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Phú Quốc. Song song, phát triển kinh tế ban đêm, phố đêm, chợ đêm được kỳ vọng tạo thêm không gian kết hợp mua sắm, ẩm thực, văn hóa, giải trí và trải nghiệm bản sắc địa phương.
Biến mua sắm thành trải nghiệm: kết nối doanh nghiệp và nền tảng số
Điểm đáng chú ý của cơ chế hợp tác là cách hai cục nhìn mua sắm như một trải nghiệm tích hợp, chứ không phải hoạt động tách rời khỏi hành trình du lịch. Bản ghi nhớ xác định phối hợp nghiên cứu chính sách phát triển mô hình mua sắm hiện đại; kết nối quảng bá, kích cầu tiêu dùng với sự kiện du lịch, tuần lễ mua sắm và chương trình khuyến mại. Trọng tâm là quảng bá hàng Việt Nam, sản phẩm làng nghề, công nghiệp văn hóa, đặc sản vùng miền và quà tặng du lịch; nghiên cứu xây dựng điểm giới thiệu hàng Việt tại các khu, điểm du lịch trọng điểm và danh mục cơ sở mua sắm uy tín. Hai bên cũng thúc đẩy liên kết doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, vận chuyển với trung tâm thương mại, siêu thị, cơ sở sản xuất và điểm bán hàng, đồng thời khuyến khích ứng dụng nền tảng số, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và tiện ích thông minh. Nếu làm tốt, mỗi tour sẽ là một hành trình trải nghiệm – mua sắm – chia sẻ số hóa về hàng Việt.
Thách thức và điều kiện để du lịch mua sắm Việt cất cánh
Dù khung chính sách đã mở, du lịch mua sắm Việt vẫn đối mặt nhiều thách thức. Thứ nhất, chúng ta thiếu những mô hình outlet đủ hấp dẫn để kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách, trong khi ở nhiều nước, outlet đã là điểm đến kết hợp mua sắm, ẩm thực, vui chơi, giải trí. Thứ hai, chất lượng hàng hóa và trải nghiệm mua sắm phải tương xứng kỳ vọng của khách quốc tế; nếu sản phẩm làng nghề, đặc sản vùng miền không được chuẩn hóa về thiết kế, bao bì, dịch vụ hậu mãi, du khách khó trở thành “đại sứ thương hiệu” mang hàng Việt ra thế giới. Cuối cùng, bảo vệ người tiêu dùng – trong đó có khách du lịch – phải được coi là điều kiện tiên quyết, bởi niềm tin là tài sản lớn nhất của mọi chuỗi giá trị. Bản ghi nhớ lần này mở đúng cánh cửa, nhưng để du lịch mua sắm Việt cất cánh, việc thực thi tại địa phương và doanh nghiệp mới là phép thử quyết định.
