Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng: bước ngoặt hạ tầng Tây Nam Bộ
Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng là tuyến đường bộ cao tốc trục ngang chiến lược dài khoảng 188,2km, nối ba tỉnh An Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, được đầu tư giai đoạn 1 quy mô 4 làn xe, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, tăng khả năng vận tải cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long và mở ra một trục kết nối mới cho hạ tầng giao thông Tây Nam. Điểm đáng chú ý hiện nay không chỉ là quy mô, mà là tốc độ thi công của dự án thành phần 1 đang tiến gần đích. Ngày 5/10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Ngô Công Thức cùng đoàn công tác đã trực tiếp kiểm tra tình hình triển khai dự án thành phần 1 thuộc cao tốc Châu Đốc Cần Thơ Sóc Trăng giai đoạn 1, thể hiện quyết tâm chính trị rõ ràng trong giai đoạn nước rút. Đây là lúc cần nhìn thẳng vào câu hỏi: liệu mục tiêu khai thác trước Tết có là kỳ vọng thực tế hay chỉ là áp lực tiến độ.
82,76% giá trị xây lắp: con số ấn tượng nhưng không cho phép chủ quan
Báo cáo cho thấy dự án thành phần 1 dài hơn 57km, trong đó hơn 56,4km đi qua An Giang, đang đạt 82,76% giá trị xây lắp, cao hơn 0,22% so với tiến độ hợp đồng. Về bề mặt, đây là con số rất tích cực; hiếm dự án hạ tầng giao thông Tây Nam quy mô lớn nào giữ được nhịp vượt tiến độ trong bối cảnh giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và giải ngân vốn vẫn đầy vướng mắc. Toàn bộ nền đường chính dài hơn 48km đã hoàn thành, 33/33 cầu đã hoàn tất kết cấu bê tông cốt thép, cho thấy khối “xương sống” của cao tốc Châu Đốc Cần Thơ gần như đã hình thành. Tuy nhiên, con số 82,76% cũng là lời nhắc rằng 1/5 khối lượng còn lại chủ yếu nằm ở những hạng mục hoàn thiện dễ phát sinh lỗi kỹ thuật, nếu vội vã chạy theo mốc thời gian Tết 2027.
Thảm nhựa hơn 34km và mục tiêu khai thác trước Tết 2027: thách thức từ khâu hoàn thiện
Hiện công tác thảm bê tông nhựa đang được tập trung với hơn 34km đã thi công trên tuyến chính và các cầu, một bước tiến quan trọng để biến nền đường thành tuyến cao tốc vận hành được. Theo kế hoạch, gói thầu 44 phấn đấu hoàn thành trong tháng 10/2026, gói 42 trong tháng 11/2026, còn hai gói 43 và 45 dự kiến hoàn thành trong tháng 2/2027. Mốc thời gian này được “khóa” bằng mục tiêu khai thác Tết 2027: nếu đoạn tuyến đáp ứng điều kiện kỹ thuật sau thời gian theo dõi lún, chủ đầu tư phấn đấu đưa đoạn từ điểm đầu dự án đến nút giao đường tỉnh 943 vào khai thác trước Tết Nguyên đán. Vấn đề là theo dõi lún là khâu không thể rút ngắn bằng mệnh lệnh hành chính. Nếu nền đất vùng sông nước chưa ổn định, việc nôn nóng mở tuyến sẽ biến lợi thế "Sóc Trăng cao tốc mới" thành rủi ro an toàn giao thông dài hạn, ảnh hưởng niềm tin công chúng với các dự án hạ tầng giao thông Tây Nam.
Giải ngân, nút giao và khu tái định cư: những điểm nghẽn phải được tháo trước khi mở tuyến
Một nghịch lý đang hiện ra: sản lượng thi công năm 2026 đạt 1.204 tỷ đồng nhưng giá trị giải ngân mới hơn 270 tỷ, mức giải ngân được đánh giá là thấp so với nguồn vốn phân bổ hơn 2.749 tỷ. Điều này cho thấy bài toán thủ tục, hồ sơ, thẩm định chưa theo kịp tiến độ thi công, tạo nguy cơ làm chậm những hạng mục thiết yếu như nút giao, đường gom, hệ thống ITS, thu phí ETC và các công trình dân sinh. Đáng lo hơn, khu tái định cư đang bị phê bình vì chậm tiến độ một số hạng mục, đồng nghĩa với việc người dân bị ảnh hưởng chưa được ổn định chỗ ở. Một cao tốc được mở để phương tiện lưu thông nhưng cư dân dọc tuyến vẫn sống trong cảnh tạm bợ, chờ đợi bồi thường và bàn giao mặt bằng, sẽ là cái giá xã hội không nhỏ. Nếu muốn khai thác Tết 2027, tỉnh và chủ đầu tư phải chứng minh rằng mỗi mét cao tốc đều gắn với một quy trình giải quyết quyền lợi người dân thỏa đáng.
Tác động dài hạn: cao tốc không chỉ rút ngắn quãng đường, mà phải đổi đời vùng Tây Nam
Khi hoàn thành toàn tuyến, cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long, tăng kết nối đến cảng Trần Đề và giảm tải cho Quốc lộ 91 cùng các tuyến hiện hữu. Nhưng hạ tầng giao thông Tây Nam chỉ thực sự có ý nghĩa nếu biến lợi thế địa lý thành lợi ích kinh tế cụ thể: chuỗi logistics thủy – bộ gắn với nông sản, thủy sản, du lịch, công nghiệp. Một đoạn đầu được khai thác trước Tết 2027 sẽ là phép thử: doanh nghiệp vận tải có giảm chi phí? Người dân An Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng có thấy hành trình quen thuộc bớt gập ghềnh? Nếu câu trả lời là "có" thì mỗi km cao tốc mới sẽ là nền móng để miền Tây bước ra khỏi tâm thế vùng trũng hạ tầng. Kết luận rõ ràng là: mục tiêu tiến độ chỉ có giá trị khi đi cùng chất lượng kỹ thuật và công bằng với người dân bị ảnh hưởng.
