Tuyến cao tốc ngang đầu tiên của ĐBSCL đang ở giai đoạn nước rút
Cao tốc Châu Đốc Cần Thơ – Sóc Trăng là tuyến cao tốc trục ngang chiến lược nối An Giang, Cần Thơ và Sóc Trăng, dài khoảng 188km, được thiết kế 4 làn xe giai đoạn đầu, tạo hành lang kết nối đô thị, khu công nghiệp và logistics toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời giảm tải cho Quốc lộ 91 và các tuyến quốc lộ hiện hữu. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông ĐBSCL, mà là thước đo mới cho cách các địa phương miền Tây tổ chức thi công, quản lý vốn và đặt ra chuẩn tiến độ thi công Miền Tây. Điểm đáng chú ý là Dự án thành phần 1, dài hơn 57km, hiện đã hoàn thành 82,76% giá trị xây lắp, vượt 0,22% so tiến độ hợp đồng. Toàn bộ nền đường chính hơn 48km đã xong, 33/33 cầu hoàn thành kết cấu bê tông cốt thép và hơn 34km mặt đường, cầu đã được thảm nhựa. Với nền đường và cầu gần như hoàn thiện, câu hỏi không còn là “có làm xong không”, mà là “có mở được tuyến chất lượng cao đúng hẹn hay không”.
82% tiến độ: con số ấn tượng nhưng chưa phải lá phiếu thông xe
Nhìn vào những con số, ai cũng dễ lạc quan. Giá trị xây lắp 82,76%, trong đó gói thầu 42 gần 86%, gói 43 gần 77%, gói 44 gần 89% và gói 45 gần 80% cho thấy nhà thầu đã bám sát kế hoạch, thậm chí nhỉnh hơn hợp đồng. Trên thực địa, các mũi thi công vẫn tăng ca, “3 ca, 4 kíp”, thảm nhựa, lắp dải phân cách, biển báo ngay khi trời tạnh mưa, cho thấy quyết tâm đưa tuyến về đích đúng cam kết. Nhưng 82% không phải tấm vé thông xe tự động. Giai đoạn hoàn thiện mới là nơi nhiều dự án hạ tầng giao thông ĐBSCL từng “vấp ngã”: mặt đường không đồng đều, hệ thống an toàn giao thông lắp vội, mỹ quan bị bỏ qua. Lãnh đạo An Giang đã nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt các hạng mục hoàn thiện, tránh để những phần việc nhỏ nhưng quan trọng cản trở khả năng đưa tuyến vào khai thác. Nếu coi phần thô là chạy nước rút, thì hoàn thiện chính là đoạn cán đích – chỉ cần chủ quan, lợi thế tiến độ sẽ mất nhanh.
Thông xe trước Tết 2027: tham vọng có cơ sở hay lời hứa đẹp?
Mốc được quan tâm nhất hiện nay là mục tiêu thông xe trước Tết 2027 đoạn từ điểm đầu dự án đến nút giao đường tỉnh 943 tại Km47+962. Theo kế hoạch, gói thầu 44 phấn đấu hoàn thành trong tháng 10/2026, gói 42 trong tháng 11/2026; hai gói 43 và 45 dự kiến xong tháng 2/2027. Nếu tiến độ này giữ vững, việc khai thác sớm một đoạn cao tốc Châu Đốc Cần Thơ – Sóc Trăng là khả thi. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết lại nằm ở yếu tố kỹ thuật ít được nói nhiều: theo dõi lún. Một số đoạn tuyến phải chờ đủ thời gian quan trắc trước khi thảm nhựa và mở khai thác. Đây là “nút thắt” thực sự của mục tiêu thông xe trước Tết 2027. Đẩy nhanh thi công là cần, nhưng rút ngắn thời gian theo dõi lún vì áp lực mốc thời gian sẽ là rủi ro lớn, đặc biệt với vùng đất yếu như miền Tây. Tham vọng chỉ có cơ sở nếu địa phương kiên định: ưu tiên an toàn và chất lượng hơn một lễ cắt băng đúng dịp Tết.
Giải ngân chậm và những việc “hậu trường” dễ bị bỏ quên
Một nghịch lý là trong khi công trường “chạy” khá nhanh, giải ngân vốn lại chậm. Tổng nguồn vốn năm 2026 phân bổ cho Dự án thành phần 1 hơn 2.749 tỷ đồng, nhưng sản lượng mới đạt 1.204 tỷ đồng và giá trị giải ngân chỉ hơn 270 tỷ. Nguyên nhân được giải thích là nhiều khối lượng lớn đã thanh toán từ các năm trước và một số đoạn phải chờ theo dõi lún, song khoảng cách giữa sản lượng và giải ngân luôn là cảnh báo: thủ tục hành chính, hồ sơ thanh toán nếu không được xử lý quyết liệt sẽ làm “mỏi chân” nhà thầu. Bên cạnh đó, hạ tầng khu tái định cư đang bị phê bình chậm tiến độ, buộc Ban Quản lý dự án phải tăng kiểm tra, đôn đốc từng hạng mục. Đây là điểm yếu quen thuộc trong các đại dự án: người dân chưa ổn định chỗ ở, đồng nghĩa với dư luận chưa yên tâm. Muốn tuyến cao tốc là niềm tự hào của cả vùng, thì phần "hậu trường" – từ giải ngân đến tái định cư – phải được xử lý với cùng mức quyết tâm như trên mặt đường.
Ý nghĩa của tuyến cao tốc đầu tiên nối Châu Đốc, Cần Thơ, Sóc Trăng
Khi hoàn thành, cao tốc Châu Đốc Cần Thơ – Sóc Trăng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa ba trung tâm đô thị Châu Đốc, Cần Thơ, Sóc Trăng và các địa phương lân cận, tăng khả năng kết nối đến các trung tâm logistics như cảng Trần Đề, đồng thời giảm tải cho Quốc lộ 91 và mạng lưới quốc lộ hiện hữu. Tuyến trục ngang này bổ sung quan trọng cho hệ thống cao tốc trục dọc đang được đầu tư, tạo cấu trúc mạng lưới hạ tầng giao thông ĐBSCL cân bằng hơn giữa hướng Bắc–Nam và Đông–Tây. Tác động không dừng ở chuyện đi lại nhanh hơn. Một đường cao tốc chất lượng, đúng chuẩn kỹ thuật, sẽ là lời mời gọi rõ ràng với các nhà đầu tư công nghiệp, dịch vụ và logistics muốn khai thác lợi thế nông nghiệp, thủy sản miền Tây. Việc đẩy nhanh tiến độ dự án được kỳ vọng góp phần mở rộng không gian phát triển và thu hút thêm dòng vốn cho cả vùng. Điều đó chỉ đạt được nếu mục tiêu thông xe gắn chặt với mục tiêu nâng chuẩn chất lượng, để cao tốc miền Tây không chỉ “xong sớm” mà còn “xứng đáng là trục chiến lược”.
