Lệnh cấm nhập khẩu: Từ thuế cao đến đóng cửa thị trường
Lệnh Mỹ cấm nhập khẩu gần 1 tỷ USD hàng hóa Canada là biện pháp thương mại chuyển từ đánh thuế cao sang đóng cửa hoàn toàn một số dòng sản phẩm, tập trung vào xe mô tô phân khối lớn, đồ uống có cồn và một số sản phẩm sữa, qua đó làm căng thẳng thêm chiến tranh thuế quan Mỹ Canada và gửi tín hiệu chính trị rõ ràng tới Ottawa. Đây không phải một động thái kỹ thuật mà là đòn răn đe. Khi Washington từ bỏ công cụ thuế để chọn phương án cực đoan là cấm nhập, thông điệp rất rõ: các bất đồng thương mại đã chạm mức mà nhượng bộ nửa vời không còn đủ. Việc áp dụng lệnh cấm với tổng kim ngạch gần 1 tỷ USD chỉ là phần nhỏ trong thương mại song phương trị giá hàng trăm tỷ, nhưng lại có giá trị biểu tượng và sức ép chính trị lớn hơn nhiều.
Chiến tranh thuế quan Mỹ Canada: Vì sao căng thẳng leo thang đúng lúc này?
Không thể hiểu lệnh Mỹ cấm nhập khẩu Canada nếu tách khỏi chuỗi trả đũa thuế quan kéo dài giữa hai bên. Năm ngoái, Mỹ áp thuế 25% lên hàng nhập khẩu từ Canada, và Ottawa đáp trả bằng đúng mức thuế đó lên Harley-Davidson cùng nhiều sản phẩm khác. Mùa hè năm nay, Washington lại không hài lòng với thuế quan Canada áp lên ô tô và xe tải Mỹ, nên nâng mức đánh thuế lên 50% với mô tô phân khối lớn cùng một loạt mặt hàng. Đáp lại, ngày 8/9 Canada áp thuế 50% lên mô tô phân khối lớn và nhiều hàng hóa khác từ Mỹ, biến quan hệ thương mại vốn được xem là ổn định thành một chiến trường thuế quan đúng nghĩa. Trong bối cảnh những bất đồng này chưa được tháo gỡ, quyết định chuyển từ đánh thuế sang cấm nhập thể hiện rõ lựa chọn leo thang hơn là xuống thang căng thẳng.
Ngành mô tô: Biểu tượng Harley-Davidson và cú đánh chéo từ hai phía
Trong cuộc chiến thuế quan Mỹ Canada, mô tô phân khối lớn đang trở thành tâm điểm vì mang tính biểu tượng và ít ảnh hưởng tới sản xuất nội địa Canada. Harley-Davidson từ lâu là “nạn nhân quen mặt” trong các cuộc đối đầu thương mại nhờ hình ảnh ‘All American’ và trụ sở ở bang Wisconsin có ý nghĩa bầu cử. Không ngạc nhiên khi Canada nhiều lần chọn mô tô để trả đũa. Thuế quan đáp trả trước đây từng khiến Harley thiệt hại đáng kể, dù doanh thu tại Canada chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng doanh số của hãng. Việc Mỹ cấm hoàn toàn mô tô phân khối lớn nhập khẩu từ Canada từ ngày 29/9 không chỉ là đòn nhắm vào nhà sản xuất Canada như BRP với các dòng Can-Am ba bánh, mà còn là thông điệp với Ottawa rằng mọi con đường “đánh vào biểu tượng” sẽ phải trả giá. Theo một nhà phân tích, Harley ở vị thế vẫn chịu được xung đột kéo dài, cho thấy Washington tự tin về khả năng chịu tổn thất có chọn lọc.
Đồ uống có cồn và sản phẩm sữa: Nhỏ về số, lớn về biểu tượng
Danh mục hàng hóa Canada bị cấm nhập khẩu vào Mỹ lần này gồm nhiều loại đồ uống có cồn như bia, vang sủi, rượu brandy, sake và các dòng rượu mạnh, cùng với một số sản phẩm sữa. Về số liệu, đây chỉ là phần nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại song phương lên tới khoảng 880 tỷ USD, nhưng chính sách thương mại không chỉ tính bằng bảng cân đối. Đồ uống có cồn và sữa thường gắn với các vùng nông nghiệp, các cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ – nhóm dễ tổn thương nhưng cũng khó bỏ qua trong chính trị nội bộ mỗi nước. Việc Mỹ chọn các mặt hàng này cho thấy ý đồ gây sức ép nhắm vào những khu vực mà chính phủ Canada khó phớt lờ. “Việc chuyển từ mức thuế cao sang cấm nhập khẩu hoàn toàn đánh dấu bước siết chặt mới của Washington đối với một số mặt hàng của Canada”. Lựa chọn đó cho thấy Nhà Trắng không ngại đánh vào những phân khúc nhạy cảm để buộc Ottawa phải ngồi lại bàn đàm phán.
Khả năng thỏa thuận và các kịch bản tiếp theo cho thương mại Mỹ Canada
Điểm đáng chú ý là Washington vẫn để ngỏ cửa cho một lối thoát ngoại giao. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng hai bên có thể đạt được một thỏa thuận trong vài tuần tới, ngay cả khi lệnh cấm nhập khẩu đã có hiệu lực. Điều này gợi ý rằng lệnh cấm được thiết kế như một công cụ gây sức ép, hơn là mục tiêu lâu dài. Nếu xung đột kéo dài, các doanh nghiệp sẽ phải xoay xở bằng những phương án tránh thuế, chẳng hạn Harley-Davidson cân nhắc sản xuất xe cho thị trường Canada tại Thái Lan vì hàng hóa có nguồn gốc không phải từ Mỹ sẽ không bị Ottawa áp thuế. Tuy nhiên, càng nhiều “đường vòng” được sử dụng, hệ thống thương mại song phương càng méo mó và kém hiệu quả. Chiến tranh thuế quan Mỹ Canada đang chuyển từ các con số thuế suất sang những quyết định đóng mở thị trường đầy tính chính trị. Nếu không có một thỏa thuận thực chất, cả hai bên sẽ phải chấp nhận một môi trường thương mại bất ổn kéo dài, với thiệt hại khó đo đếm nhưng chắc chắn là ngày càng lớn.
