Giải phóng mặt bằng: điểm nghẽn định đoạt số phận đại dự án
Làn sóng dự án đô thị và du lịch quy mô lớn do các tập đoàn như Vingroup, Sun Group và Mường Thanh đầu tư tại Hà Nội và Điện Biên thể hiện bước chuyển mạnh trong chiến lược phát triển hạ tầng đô thị Việt Nam, nơi công tác giải phóng mặt bằng trở thành yếu tố then chốt quyết định tiến độ, chi phí và mức độ lan tỏa của các dự án này đối với tăng trưởng vùng và tái cấu trúc không gian phát triển. Chiều 7/7, Ban Chỉ đạo thực hiện các dự án quan trọng tỉnh Điện Biên họp để nghe Đảng ủy UBND tỉnh báo cáo tiến độ các dự án then chốt. Trong khi đó, tại Hà Nội, xã Tam Hưng coi giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm trong các tháng cuối năm. Hai lát cắt này cho thấy: tầm nhìn chiến lược thì đã rõ, nhưng nếu không tháo được nút thắt mặt bằng, mọi tham vọng có nguy cơ dừng trên giấy.
Điện Biên: hơn 27.000 tỷ đồng và bài toán giải phóng mặt bằng vùng Tây Bắc
Điện Biên đang đặt cược tương lai đô thị và du lịch của mình vào loạt dự án hơn 27.000 tỷ đồng do Vingroup, Sun Group và Mường Thanh dẫn dắt. Dự án Khu đô thị mới, du lịch nghỉ dưỡng và dịch vụ thể thao phía Tây Bắc phường Điện Biên Phủ do Vingroup đầu tư có quy mô hơn 228 ha, được đánh giá là dự án đô thị lớn nhất từ trước đến nay tại tỉnh, với kỳ vọng tạo động lực phát triển đô thị, du lịch và dịch vụ cho Tây Bắc. Song song là Tổ hợp cáp treo kết hợp du lịch văn hóa lịch sử Điện Biên Phủ của Sun Group (khoảng 35,35 ha) và Khu đô thị, thương mại, du lịch, dịch vụ và sân golf Huổi Phạ gần 109 ha do Mường Thanh phát triển. Tuy nhiên, báo cáo địa phương thừa nhận tiến độ đang bị cản trở do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Nói cách khác, vốn và nhà đầu tư đã đến, nhưng đất sạch lại chậm, khiến hiệu quả sau Hội nghị xúc tiến đầu tư của tỉnh chưa thể chuyển hóa hoàn toàn thành công trình trên thực địa.
Tam Hưng (Hà Nội): tăng tốc cho Khu đô thị Thể thao Quốc tế và Mỹ Hưng - Cienco5
Ở Hà Nội, xã Tam Hưng đang trở thành “mặt trận” giải phóng mặt bằng nóng nhất cho các đại dự án đô thị. Báo cáo tại Lễ chào cờ ngày 7/9 cho thấy địa phương dồn lực cho khâu này. Riêng dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội do Vingroup làm chủ đầu tư, xã đã ban hành thông báo thu hồi khoảng 1.194 ha (87,5%), quyết định thu hồi khoảng 1.078 ha (gần 79%) và phê duyệt, tạm ứng bàn giao mặt bằng khoảng 1.085 ha. Đây là một trong những dự án Vingroup dự án Hà Nội có quy mô lớn nhất, khi toàn khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội đạt hơn 9.171 ha và vốn đầu tư khoảng 925.000 tỷ đồng, trải trên 11 xã. Song song, Tam Hưng cũng đẩy nhanh giải phóng mặt bằng cho Khu đô thị mới Mỹ Hưng - Cienco5 và Khu đô thị đa mục tiêu. Thông điệp chính quyền xã là rõ ràng: nếu không kịp tiến độ mặt bằng, các cơ hội phát triển gắn với hạ tầng mới sẽ trôi qua.
Vai trò của Vingroup, Sun Group, Mường Thanh trong chiến lược đô thị hóa quy mô lớn
Nhìn trên bản đồ, các dự án Vingroup dự án Hà Nội và tổ hợp dự án tại Điện Biên cho thấy một chiến lược đô thị hóa quy mô lớn, trải dài từ Thủ đô đến cực Tây Bắc, nơi doanh nghiệp tư nhân giữ vai trò dẫn dắt. Dự án Khu đô thị đa mục tiêu gần 600 ha do Vinhomes khởi công cuối tháng 8, dự kiến khi hoàn thành vào năm 2030 sẽ đáp ứng chỗ ở cho hơn 105.000 người và nằm trong nhóm các khu đô thị đa mục tiêu lớn tại Hà Nội. Cùng với Khu đô thị mới Mỹ Hưng - Cienco5 182 ha do CTCP Địa ốc Cienco5 thuộc Tập đoàn Mường Thanh làm chủ đầu tư và Khu đô thị, thương mại, du lịch, dịch vụ và sân golf Huổi Phạ hơn 100 ha ở Điện Biên, có thể thấy Mường Thanh khu đô thị không còn gói gọn ở phân khúc nhà ở giá vừa phải mà đang dịch chuyển sang những tổ hợp đô thị – dịch vụ quy mô lớn. Đây là dấu hiệu tích cực nếu xét dưới góc độ huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng đô thị.
Thách thức pháp lý và bài học cho chiến lược hạ tầng đô thị mới
Điểm chung đáng chú ý giữa giải phóng mặt bằng Điện Biên và Tam Hưng là: thủ tục pháp lý và sự đồng thuận của người dân quyết định mọi mốc tiến độ. Điện Biên đã phải yêu cầu Đảng ủy UBND tỉnh rà soát toàn bộ nhiệm vụ từng dự án, xác định rõ đầu việc, mốc thời gian, phân công trách nhiệm và “tập trung tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc” để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026. Ở Tam Hưng, lãnh đạo xã nhấn mạnh yêu cầu tập trung cao độ cho giải phóng mặt bằng tại Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội, Khu đô thị mới Mỹ Hưng - Cienco5, Khu đô thị đa mục tiêu và các dự án trọng điểm khác. Câu chuyện không chỉ là nhanh hay chậm, mà là xây dựng quy trình giải phóng mặt bằng minh bạch, nhất quán, đủ sức đỡ các dự án đô thị hàng nghìn ha. Nếu Việt Nam muốn chiến lược phát triển hạ tầng đô thị quy mô lớn đi vào thực chất, bài toán thể chế và thực thi ở cấp địa phương cần được giải cùng lúc với các quyết định thu hút nhà đầu tư.
