Cúm không chỉ là bệnh đường hô hấp
Cúm mùa là bệnh nhiễm virus đường hô hấp có thể kích hoạt phản ứng toàn thân, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim cấp, đặc biệt ở người có bệnh nền.
Theo PGS.TS Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, phản ứng viêm khi nhiễm cúm có thể làm thay đổi hoạt động đông máu và tăng gánh nặng cho tim. Tình trạng này góp phần khiến mảng xơ vữa trong động mạch mất ổn định; nếu mảng vỡ, cục máu đông có thể làm tắc động mạch vành, gây nhồi máu cơ tim, hoặc tắc mạch máu não, gây đột quỵ thiếu máu não.
Sốt và nhiễm trùng còn làm nhịp tim tăng, kéo theo nhu cầu oxy của cơ tim lớn hơn. Nếu cúm đi kèm viêm phổi hoặc suy hô hấp, lượng oxy trong cơ thể giảm, khiến tim phải làm việc trong điều kiện bất lợi và tăng nguy cơ thiếu máu cơ tim, suy tim mất bù. Một số trường hợp, virus cúm còn gây tổn thương trực tiếp cơ tim. Vì vậy, đừng xem cúm như bệnh nhẹ mặc định, nhất là khi sức khỏe tim phổi vốn đã mong manh.
Những ai cần thận trọng hơn?
Người cao tuổi là nhóm dễ chịu diễn biến nặng, một phần vì khả năng đáp ứng miễn dịch có thể suy giảm theo thời gian và bệnh nền thường xuất hiện đồng thời. Người từng nhồi máu cơ tim, mắc bệnh động mạch vành, suy tim hoặc bệnh tim mạch khác cũng cần cảnh giác: sốt, viêm và thiếu oxy có thể làm tình trạng tim mất ổn định.
Người mắc bệnh phổi mạn tính có thể bị viêm đường hô hấp nặng hơn, khó thở và giảm oxy máu; nếu đồng thời có bệnh tim mạch, nguy cơ biến chứng càng đáng lo. Đái tháo đường, bệnh thận mạn và suy giảm miễn dịch cũng khiến cơ thể khó chống đỡ nhiễm trùng. Tuy nhiên, biến chứng tim mạch không chỉ xảy ra ở người đã được chẩn đoán bệnh tim: người chưa biết mình có bệnh vẫn có thể gặp biến cố sau khi mắc cúm.
Một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể tăng 6–10 lần và nguy cơ đột quỵ tăng 3–10 lần trong những giai đoạn nhất định sau nhiễm cúm. Đây là mức tăng được báo cáo trong các nghiên cứu cụ thể, không có nghĩa mọi người mắc cúm đều sẽ gặp biến cố. Dù vậy, với nhóm nguy cơ cao, chủ động phòng bệnh và không trì hoãn tư vấn y tế là lựa chọn thận trọng hơn.
Phòng cúm và biết lúc nào cần trợ giúp
Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp đáng ưu tiên: vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và diễn biến nặng, qua đó góp phần hạn chế phản ứng viêm có thể kích hoạt hoặc làm nặng bệnh tim mạch. Virus cúm biến đổi theo thời gian, còn miễn dịch sau tiêm có thể suy giảm, nên người dân cần tiêm theo khuyến cáo. Người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch càng nên chủ động. Nếu vừa trải qua biến cố tim mạch cấp tính hoặc đang điều trị, hãy hỏi bác sĩ về thời điểm tiêm phù hợp.
Các bước hằng ngày cũng có ích: rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp, che miệng và mũi khi ho hay hắt hơi, giữ nơi ở thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng nhiễm trùng và thực hiện vệ sinh hô hấp đúng cách. Khi có biểu hiện nghi cúm, người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá và tư vấn điều trị; không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Đau ngực, khó thở tăng lên, ngất, méo miệng, yếu liệt đột ngột hoặc nói khó là những dấu hiệu cần cấp cứu ngay. Kết luận cần nhớ rất rõ: cúm mùa có thể gây biến chứng tim mạch, nhưng nhận diện nguy cơ, tiêm phòng đúng khuyến cáo và tìm trợ giúp kịp thời giúp tránh chủ quan trước những dấu hiệu nguy hiểm.
