Ngân sách 9.093 tỷ đồng: Thông điệp ưu tiên và sức ép trách nhiệm
Ngân sách giáo dục Quảng Ninh là khoản chi ngân sách địa phương dành cho giáo dục và đào tạo, thể hiện mức độ ưu tiên cho trường lớp, giáo viên, học sinh, cũng như định hướng cải cách giáo dục địa phương trong giai đoạn gắn với Nghị quyết 71 giáo dục và các chính sách giáo dục 2026 mang tính đột phá, như miễn phí sách giáo khoa hay phát triển STEM ngoại ngữ Quảng Ninh.
Con số 9.093 tỷ đồng chiếm hơn 21% tổng dự toán chi ngân sách địa phương không chỉ là mức chi “hào phóng” mà còn là lời cam kết chính trị rằng giáo dục là trọng tâm phát triển của tỉnh. Vấn đề là: với tỷ lệ chi cao như vậy, xã hội có quyền đòi hỏi những thay đổi rõ rệt về chất lượng, chứ không dừng ở việc “đủ phòng học, đủ sách vở”. Điểm đáng chú ý là dự toán ban đầu cho giáo dục chỉ là 8.097 tỷ đồng (19,2% ngân sách), sau đó tỉnh quyết định bổ sung khoảng 995 tỷ đồng cho hàng loạt chính sách hỗ trợ học phí, sữa học đường, sách giáo khoa miễn phí, bữa ăn cho học sinh vùng dân tộc, miền núi, biên giới, hải đảo. Điều này cho thấy Quảng Ninh đang dịch chuyển từ tư duy đầu tư cơ sở vật chất đơn thuần sang coi giáo dục là hệ chính sách phúc lợi cho gia đình và trẻ em.
Nghị quyết 71: Từ sắp xếp trường lớp đến giải bài toán giáo viên
Nghị quyết 71 giáo dục không còn là khẩu hiệu khi Quảng Ninh bắt đầu đụng tới những “vùng nhạy cảm” nhất: mạng lưới trường lớp và đội ngũ giáo viên. Tỉnh đã sắp xếp lại hệ thống, giảm 280 trên 570 đầu mối cơ sở giáo dục công lập (gần 49,12%), riêng cấp xã giảm tới 51%. Đây là bước đi dũng cảm, bởi sáp nhập trường luôn kéo theo lo lắng của phụ huynh về khoảng cách đi học, sĩ số lớp và sự gắn bó cộng đồng. Điểm tích cực là sau khi “đại phẫu” mạng lưới, trọng tâm năm học mới không còn là cắt giảm, mà là kiện toàn tổ chức, hoàn thiện mô hình quản trị, nâng hiệu quả hoạt động. Ngành giáo dục được giao 19.426 biên chế, hiện có 18.329 người, đang tuyển thêm 81 chỉ tiêu và điều động khoảng 350 giáo viên giữa các địa bàn. Đây là phép thử xem tỉnh có thực sự đặt chất lượng dạy học lên trên sự cục bộ địa phương hay không.
Miễn phí sách giáo khoa và xe buýt điện: Phúc lợi hay “đặc quyền” đô thị?
Trong các chính sách giáo dục 2026, miễn phí sách giáo khoa là bước đi được phụ huynh quan tâm nhất. Từ năm học 2026–2027, học sinh trong tỉnh được cấp miễn phí sách, với nhu cầu khoảng 288.278 bộ, tổng kinh phí hơn 73,3 tỷ đồng. Đây không chỉ là hỗ trợ tài chính đáng kể cho các gia đình, mà còn là thông điệp: không em nào bị bỏ lại phía sau vì thiếu sách. Tuy nhiên, cần nhìn kỹ sự công bằng giữa các khu vực. Quảng Ninh đang hoàn thiện đề án đưa đón học sinh bằng xe buýt điện tại các phường Hạ Long, Hồng Gai, Hà Tu với 6 tuyến, khoảng 50 xe, phục vụ hơn 2.100 học sinh, kinh phí hỗ trợ dự kiến 58,03 tỷ đồng. Phụ huynh vùng đô thị được hưởng tiện ích hiện đại, trong khi nhiều gia đình vùng sâu vẫn chật vật đường đất. Nếu chính sách buýt điện thành công, áp lực lan tỏa ra các vùng khác là điều cần được đặt lên bàn sớm.
STEM, ngoại ngữ và chuyển đổi số: Ưu tiên đúng, thách thức nằm ở cách triển khai
Nếu coi ngân sách là “của để dành” cho tương lai, thì lựa chọn ưu tiên STEM, ngoại ngữ và chuyển đổi số cho thấy Quảng Ninh đang định vị thế hệ học sinh mới theo chuẩn toàn cầu. Tỉnh đặt mục tiêu đến cuối tháng 8, ít nhất 50% trường phổ thông công lập có phòng thực hành STEM và 100% cơ sở giáo dục có giáo viên STEM nòng cốt. Song song, hướng tới 100% trường phổ thông đủ điều kiện học 2 buổi/ngày, tăng cường ngoại ngữ, thể chất, nghệ thuật, kỹ năng sống và hướng nghiệp. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh, 100% cơ sở giáo dục hiện đã dùng hệ thống quản lý trực tuyến, học bạ số, sổ điểm điện tử; 50% cơ sở đang thí điểm giáo dục trí tuệ nhân tạo. Gần 30.000 lượt cán bộ, giáo viên được bồi dưỡng về AI, thiết bị và phương pháp dạy học trong tháng 7–8. Câu hỏi đặt ra là: chuyển đổi số có thực sự làm nhẹ gánh hồ sơ, tăng thời gian cho dạy học, hay chỉ là thêm một lớp áp lực lên giáo viên?
Giáo dục vùng biên giới và chuẩn bị năm học mới: Thước đo công bằng
Một thước đo quan trọng của cải cách giáo dục địa phương là cách tỉnh đối xử với những nơi khó khăn nhất. Quảng Ninh đang tập trung hoàn thiện 6 trường tại khu vực biên giới, gồm 5 trường phổ thông nội trú tại Quảng Sơn, Bình Liêu, Hoành Mô, Quảng Đức, Đồng Tâm và Trường Tiểu học và THCS Hải Sơn. Cùng với đó, năm học mới ghi nhận 15 trường xây mới (8 trường đưa vào sử dụng đầu năm, 7 trường hoàn thành trong năm) và 64 trường được cải tạo, sửa chữa, trên nền 11.765 phòng học đã kiên cố hóa 100%. Năm học 2026–2027 dự kiến có 371.313 người học, tăng 1.111 học sinh, với 11.982 nhóm lớp, tăng 34 nhóm lớp. Tỉnh khẳng định sẽ tiếp tục hoàn tất các điều kiện về đội ngũ, cơ sở vật chất, sách giáo khoa, an toàn trường học, kiểm soát các khoản thu và dạy thêm, hướng tới một năm học an toàn, nền nếp, chất lượng. Nếu những cam kết này trở thành thực tế ở vùng sâu và biên giới, đó mới là bằng chứng thuyết phục nhất rằng 9.093 tỷ đồng đã được sử dụng đúng nghĩa cho tương lai con em Quảng Ninh.
