Từ cuộc chia tay đại sứ đến mục tiêu 20 tỷ USD
Mục tiêu nâng kim ngạch thương mại Việt Nam Malaysia lên 20 tỷ USD là định hướng chính trị – kinh tế mới, nhấn mạnh ưu tiên mở cửa thị trường, thúc đẩy hợp tác Halal và điện gió ngoài khơi trong khuôn khổ thị trường ASEAN ngày càng gắn kết. Đó không chỉ là con số, mà là phép thử cho năng lực hội nhập sâu của cả hai nước. Chiều 6/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp Đại sứ Malaysia Tan Yang Thai đến chào từ biệt nhân kết thúc nhiệm kỳ công tác. Cuộc gặp mang tính biểu tượng: tổng kết hơn ba năm đẩy quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, đồng thời đặt ra “bài tập mới” cho giai đoạn sau 2024. Thủ tướng khẳng định hợp tác kinh tế là điểm sáng, khi Malaysia là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam trong ASEAN và là nhà đầu tư lớn thứ 10 tại Việt Nam.
Mở cửa thị trường: điều kiện tiên quyết cho kim ngạch cân bằng
Nếu phải chọn một yếu tố quyết định để chạm mốc 20 tỷ USD, đó không phải là thêm các tuyên bố chính trị, mà là mở cửa thị trường thực chất. Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị hai bên mở cửa hơn nữa thị trường cho hàng hóa của nhau, đặc biệt là nông thủy sản, công nghiệp thực phẩm, linh kiện điện tử và vật liệu xây dựng. Câu nhấn mạnh quan trọng là “theo hướng cân bằng hơn”: hai nước không muốn lặp lại mô hình thặng dư – thâm hụt kéo dài vốn dễ tạo căng thẳng thương mại. Quan điểm này mang tính chủ động: Việt Nam không chỉ tìm thêm chỗ đứng cho hàng hóa, mà cũng sẵn sàng tiếp nhận hàng Malaysia, coi đây là cách gắn sâu hơn vào thị trường ASEAN. Nếu không dám “cởi trói” chuẩn kỹ thuật, thủ tục kiểm dịch và rào cản phi thuế, mục tiêu thương mại sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Halal: chiếc chìa khóa để Việt Nam bước sâu vào chuỗi giá trị Hồi giáo
Trong số các lĩnh vực hợp tác, Halal không chỉ là một “ngách mới”, mà là chiến lược để Việt Nam chen chân vào thị trường Hồi giáo toàn cầu thông qua cửa ngõ Malaysia. Thủ tướng đề nghị Malaysia đầu tư phát triển ngành công nghiệp Halal tại Việt Nam, từ xây dựng năng lực, thiết lập bộ tiêu chuẩn chứng nhận Halal chung đến công nhận lẫn nhau giữa các Trung tâm chứng nhận Halal Quốc gia. Câu nói đáng chú ý là: “Malaysia hiện là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam trong ASEAN và là nhà đầu tư lớn thứ 10 trên 154 quốc gia và vùng lãnh thổ”. Điều đó cho thấy Việt Nam không “từ con số 0” khi bước vào hợp tác Halal, mà đang tận dụng một đối tác đã có hiện diện sâu. Nếu xây dựng được hệ sinh thái Halal chuẩn quốc tế, Việt Nam có thể xuất khẩu thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm Halal, biến đây thành bệ phóng mới cho kim ngạch thương mại Việt Nam Malaysia và cho cả chuỗi cung ứng trong thị trường ASEAN.
Điện gió ngoài khơi: trục năng lượng mới Việt Nam – Malaysia – Singapore
Đặt mục tiêu thương mại mà bỏ qua năng lượng sạch sẽ là thiếu tầm nhìn, và chính phủ Việt Nam đang cố tránh sai lầm đó. Thủ tướng đề nghị hai bên hợp tác chặt chẽ thúc đẩy dự án ba bên giữa Việt Nam, Malaysia và Singapore về truyền tải điện gió ngoài khơi xuyên biên giới. Đây là một trong những ý tưởng táo bạo nhất: biến Biển Đông thành “trang trại gió chung” cho khu vực, kết nối lưới điện giữa các nền kinh tế ASEAN. Điện gió ngoài khơi không chỉ là câu chuyện năng lượng; nó gắn với chuỗi công nghiệp phụ trợ, dịch vụ kỹ thuật, tài chính xanh và tiêu chuẩn môi trường. Nếu dự án tiến triển, thương mại năng lượng sẽ trở thành một cấu phần lớn trong kim ngạch thương mại Việt Nam Malaysia, đồng thời tạo ra một trục hợp tác mới giữa ba nước trong bức tranh thị trường ASEAN năng động.
Đối tác Chiến lược toàn diện: khung hợp tác để không bỏ lỡ cơ hội
Mục tiêu 20 tỷ USD, hợp tác Halal hay điện gió ngoài khơi đều cần một khung thể chế đủ rộng và đủ linh hoạt. Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 11/2024 là nền tảng để biến các ý tưởng này thành chương trình hành động cụ thể. Thủ tướng đề nghị sớm hoàn tất Chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện nhằm tạo nền tảng cho hợp tác thực chất. Đồng thời, hai nước được kỳ vọng tiếp tục ủng hộ nhau trong các khuôn khổ đa phương như ASEAN, Liên hợp quốc, APEC, WTO. Kết luận cần thẳng thắn: nếu chương trình hành động bị chậm, cơ hội trong Halal, điện gió ngoài khơi và thị trường ASEAN sẽ rơi vào tay những nước đi nhanh hơn. Ngược lại, nếu tận dụng đúng, mục tiêu thương mại 20 tỷ USD chỉ là bước khởi đầu cho một chu kỳ hợp tác mới.
