Từ Đối tác Chiến lược toàn diện đến mục tiêu 20 tỷ USD
Thương mại Việt Nam Malaysia với mục tiêu nâng kim ngạch lên 20 tỷ USD là bước đi chiến lược nhằm mở cửa thị trường hai chiều, cân bằng hơn dòng hàng hóa, đầu tư và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới như sản phẩm Halal và năng lượng gió ngoài khơi, trên nền tảng quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện đã được thiết lập giữa hai nền kinh tế Đông Nam Á. Tác động của bước đi này không chỉ là tăng quy mô giao dịch, mà là định hình lại cách hai nước nhìn nhau như đối tác bổ trợ, chứ không đơn thuần là khách hàng hay nhà cung cấp. Trong bối cảnh khu vực đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng, việc Việt Nam và Malaysia chủ động đặt ra ngưỡng hợp tác mới là tín hiệu cho thấy cả hai không muốn bị động đứng ngoài các dòng thương mại và đầu tư đang dịch chuyển.
Cuộc gặp chia tay đại sứ và thông điệp tái cân bằng thương mại
Điểm nhấn chính trị cho bước chuyển kinh tế này xuất phát từ cuộc tiếp Đại sứ Malaysia Tan Yang Thai của Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 6/8, khi đại sứ kết thúc nhiệm kỳ hơn ba năm tại Việt Nam. Không phải ngẫu nhiên mà trong một buổi chào từ biệt, nội dung trọng tâm lại xoay quanh việc đề nghị "mở cửa hơn nữa thị trường cho hàng hóa của nhau" nhằm hướng tới kim ngạch thương mại song phương 20 tỷ USD theo hướng cân bằng hơn. Điều này phản ánh nhận thức ngày càng rõ ràng: quy mô thương mại hiện tại chưa tương xứng tiềm năng và còn thiên lệch. Thủ tướng nhấn mạnh hợp tác kinh tế là điểm sáng, với Malaysia là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam trong ASEAN. Cách lựa chọn thời điểm – gắn với chuyển giao nhân sự ngoại giao – cho thấy Hà Nội muốn nhắn gửi Kuala Lumpur rằng giai đoạn mới đòi hỏi mục tiêu mới, tham vọng hơn.
Mở cửa thị trường: từ nông thủy sản đến linh kiện điện tử
Nếu nói kim ngạch 20 tỷ USD là tham vọng, thì công thức để hiện thực hóa lại rất cụ thể: nông thủy sản, thực phẩm chế biến, linh kiện điện tử, vật liệu xây dựng là những nhóm hàng được Thủ tướng nêu đích danh như ưu tiên mở cửa thị trường hai chiều. Đây là lựa chọn hợp lý. Việt Nam có lợi thế về nông thủy sản và công nghiệp thực phẩm, trong khi Malaysia mạnh về chế biến sâu, dầu cọ, hóa chất và phụ tùng điện tử. Nếu hai bên thực sự phá bỏ các rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn và thủ tục, thương mại Việt Nam Malaysia sẽ dịch chuyển từ bán những gì có sẵn sang sản xuất theo đơn đặt hàng chiến lược cho nhau. Điều đáng nói là mục tiêu không chỉ là tăng khối lượng giao dịch mà là “cân bằng hơn” – một câu nhấn mạnh phản ánh mối quan tâm thường trực của Việt Nam về việc tránh tình trạng thâm hụt kéo dài. Cân bằng ở đây không chỉ là con số xuất – nhập, mà còn là cân bằng về giá trị gia tăng và cơ hội doanh nghiệp hai bên.
Sản phẩm Halal: Cửa ngõ vào thị trường Hồi giáo toàn cầu
Việc Thủ tướng đề nghị Malaysia đầu tư phát triển ngành công nghiệp Halal tại Việt Nam cho thấy Hà Nội nhìn xa hơn thị trường song phương. Malaysia là một trong những trung tâm Halal uy tín trên thế giới; nếu Việt Nam xây dựng năng lực, thống nhất tiêu chuẩn chứng nhận và thúc đẩy công nhận lẫn nhau giữa các trung tâm Halal của hai nước, sản phẩm Halal sản xuất tại Việt Nam không chỉ nhắm tới người tiêu dùng Malaysia mà còn cả thị trường Hồi giáo rộng lớn. Đây là hướng đi mang tính chiến lược: thay vì đứng ngoài phân khúc Halal giàu tiềm năng, Việt Nam chọn cách "mượn" kinh nghiệm chuẩn hóa của Malaysia để rút ngắn thời gian xây dựng hệ sinh thái. Đổi lại, Malaysia có thêm một cứ điểm sản xuất cạnh tranh về chi phí để phục vụ nhu cầu Halal toàn cầu. Nếu triển khai nghiêm túc, Halal có thể trở thành một trụ cột mới, chứ không chỉ là phụ trợ cho mục tiêu kim ngạch 20 tỷ USD.
Điện gió ngoài khơi: Hợp tác ba bên và bài toán năng lượng sạch
Không thể bỏ qua trụ cột hợp tác năng lượng gió ngoài khơi khi đánh giá triển vọng quan hệ Việt Nam – Malaysia. Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ mong muốn Việt Nam, Malaysia và Singapore phối hợp thúc đẩy dự án truyền tải điện gió ngoài khơi xuyên biên giới, góp phần tăng cường hợp tác năng lượng sạch trong khu vực. Đây là ý tưởng mang tính đột phá: từ chỗ thương mại hàng hóa truyền thống, hai nước chuyển sang nối kết lưới điện và chia sẻ nguồn năng lượng tái tạo. Dù còn nhiều câu hỏi về hạ tầng, pháp lý và công nghệ, hướng đi này thể hiện tầm nhìn dài hạn: kim ngạch 20 tỷ USD không chỉ đến từ nông sản hay linh kiện, mà cả từ các dòng giá trị mới gắn với chuyển đổi xanh. Kết hợp với các lĩnh vực mà đại sứ Malaysia nhấn mạnh như dầu khí, chuyển đổi số, an ninh số và khoa học – công nghệ, có thể thấy Kuala Lumpur và Hà Nội đều muốn quan hệ song phương trở thành một “phòng thí nghiệm” cho mô hình phát triển bền vững trong ASEAN.
