Cầu Rạch Dơi: Từ cây cầu 50 năm xuống cấp đến dự án 3.197 tỷ đồng
Cầu Rạch Dơi là một dự án giao thông mới dài khoảng 3,3km, bao gồm cầu và đường dẫn, được đầu tư khoảng 3.197 tỷ đồng từ ngân sách TP.HCM nhằm thay thế cây cầu sắt hơn 50 năm tuổi đã xuống cấp, giải quyết ùn tắc và tăng kết nối vùng ven giữa TP.HCM và Tây Ninh.
Điểm đáng nói không phải ở quy mô công trình, mà ở lựa chọn chính trị: TP.HCM chấp nhận chi ngân sách lớn cho một nút giao vùng ven vốn bị xem là “ngoại biên” trong nhiều năm. Tại kỳ họp thứ 5 ngày 21/9, HĐND TP.HCM đã thông qua chủ trương giao UBND thành phố làm cơ quan chủ quản dự án cầu Rạch Dơi. Đây là tín hiệu cho thấy thành phố coi cửa ngõ phía Nam là ưu tiên chiến lược chứ không phải hạng mục phụ. Về bản chất, cầu Rạch Dơi không chỉ là cây cầu mới, mà là thử nghiệm cách TP.HCM giải bài toán tắc đường và phát triển vùng ven bằng đầu tư công có trọng tâm, thay vì vá víu hạ tầng cũ.
Giải pháp tắc đường trên trục Lê Văn Lương: Cần một cây cầu hơn là thêm biển cấm
Trong nhiều năm, đường Lê Văn Lương là nỗi ám ảnh của người dân Nam Sài Gòn: mặt đường hẹp, cầu sắt cũ, lưu lượng xe tăng và kẹt xe triền miên. Cầu Rạch Dơi hiện hữu được xây trước năm 1975 và đã xuống cấp, trong khi lượng xe qua cầu ngày càng lớn, gây áp lực lên năng lực khai thác và không bảo đảm an toàn giao thông. Việc tiếp tục giới hạn tải trọng, cấm giờ cao điểm hay tăng lực lượng điều tiết chỉ là giải pháp tình thế. Muốn có giải pháp tắc đường dài hạn, buộc phải thay cả “nút chai” cấu trúc – đó là cây cầu mới.
Cầu Rạch Dơi mới được thiết kế với vận tốc 80km/h, tổng chiều dài khoảng 3,3km cả đường dẫn. Điều này sẽ nâng hẳn chuẩn khai thác tuyến Lê Văn Lương, thay vì chắp vá qua các đoạn cầu yếu. Dự án hướng đến giảm ùn tắc và hạn chế nguy cơ mất an toàn giao thông tại cửa ngõ phía Nam TP.HCM. Nói cách khác, thành phố chọn đầu tư một “giải pháp hạ tầng” thay vì duy trì “giải pháp hành chính”. Nếu tiến độ được giữ đúng, đây sẽ là một trong những ca điển hình cho cách dùng hạ tầng để triệt tiêu điểm nghẽn tắc đường.
Kết nối TP.HCM – Tây Ninh: Cầu Rạch Dơi như mạch máu mới cho vùng ven
Lâu nay, câu chuyện TP.HCM – Tây Ninh thường được nói qua cao tốc hay quốc lộ, trong khi các lối kết nối vùng ven ít được chú ý. Cầu Rạch Dơi mới tạo thêm một điểm kết nối giữa xã Hiệp Phước (TP.HCM) và khu vực Cần Giuộc của Tây Ninh, tăng khả năng liên kết giao thông giữa hai địa phương. Đây là “lối cửa sau” quan trọng: nó phân tán lưu lượng khỏi các trục truyền thống, đồng thời mở một không gian phát triển mới cho khu Nam. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội, du lịch và khai thác hiệu quả hơn hệ thống hạ tầng giao thông trong khu vực.
Không chỉ đường bộ, dự án còn gắn với định hướng nâng cấp tuyến giao thông thủy từ sông Cần Giuộc đến các cảng biển quốc tế trên sông Soài Rạp. Điều này đặt Hiệp Phước và Cần Giuộc vào thế “vùng đệm logistics” giữa nội đô và hệ thống cảng biển phía Nam TP.HCM. Ở góc độ vùng, cầu Rạch Dơi là một mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới kết nối vùng ven: giúp dòng hàng, dòng người và dòng vốn di chuyển mượt mà hơn giữa trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước và tỉnh giáp biên. Nếu đi cùng các chính sách đất đai minh bạch, trục này có thể trở thành hành lang công nghiệp – dịch vụ mới, chứ không chỉ là đường về quê ít kẹt xe hơn.
Từ một cây cầu đến chiến lược hạ tầng cửa ngõ phía Nam
Điểm tích cực là cầu Rạch Dơi không bị xem như dự án đơn lẻ. Nó đi cùng chủ trương nâng cấp, mở rộng tuyến Lê Văn Lương dài khoảng 8,6km, quy mô 8 làn xe, mặt cắt ngang 40m, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 11.000 tỷ đồng từ ngân sách TP.HCM. Nghĩa là thành phố đang tái thiết cả trục cửa ngõ phía Nam, thay vì chỉ thay cầu rồi để đường vẫn nhỏ. Ở tầm chính sách, đây là bước xoay hướng: từ ưu tiên gần như tuyệt đối cho hướng Đông – Đông Bắc, TP.HCM bắt đầu chỉnh sửa cân bằng về phía Nam, nơi còn nhiều quỹ đất và tiềm năng công nghiệp – logistics.
Về quy trình, năm 2026 dự án sẽ được phê duyệt chủ trương đầu tư, thi tuyển kiến trúc, khảo sát và lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Năm 2027 là giai đoạn phê duyệt đầu tư, hoàn tất thiết kế, giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư và lựa chọn nhà thầu; công trình dự kiến khởi công từ quý IV/2027 và hoàn thành, nghiệm thu đưa vào khai thác trong năm 2029. Câu hỏi quan trọng không phải “có làm hay không” mà là “có giữ được cam kết tiến độ và chất lượng hay không”. Nếu làm được, đây sẽ là bằng chứng rằng vùng ven không còn là phần bị lãng quên trong chiến lược hạ tầng của thành phố.
Kết luận: Cầu Rạch Dơi – phép thử niềm tin với người dân vùng ven
Với tổng vốn khoảng 3.197 tỷ đồng, cầu Rạch Dơi là khoản đầu tư lớn nhưng hợp lý nếu nó thực sự gỡ được nút thắt tắc đường, tăng kết nối vùng ven và kích hoạt một không gian phát triển mới cho cửa ngõ phía Nam. Đây là dự án giao thông mà người dân có thể cảm nhận ngay bằng từng phút giảm kẹt xe, từng chuyến xe hàng đi nhanh hơn giữa TP.HCM và Tây Ninh. Việc HĐND giao UBND TP.HCM làm cơ quan chủ quản, cùng sự thống nhất chủ trương từ phía Tây Ninh, cho thấy nền tảng thể chế đã sẵn sàng cho một dự án liên vùng.
Nhưng cuối cùng, niềm tin của người dân vùng ven không đến từ những bản vẽ đẹp hay con số ấn tượng, mà từ hình ảnh một cây cầu mới thực sự đưa vào khai thác đúng hẹn. Cầu Rạch Dơi vì thế là phép thử: hoặc khẳng định lựa chọn dùng hạ tầng làm giải pháp tắc đường và công cụ kết nối vùng ven là đúng, hoặc biến thêm một “siêu dự án” nữa thành câu chuyện dở dang. TP.HCM đang ở thời điểm phải chọn: nói ít đi, làm nhiều hơn – bắt đầu từ từng cây cầu cụ thể như cầu Rạch Dơi.
