Công trường tăng tốc cho tuyến đường sắt nhẹ đầu tiên
LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt nhẹ dài 17,59 km, được xây dựng để nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng khu vực Nam đảo. Đây là dự án đường sắt nhẹ Việt Nam đầu tiên tại đảo, và tiến độ hiện nay cho thấy công trình đang chạy đua để kịp đưa vào thử nghiệm giữa năm 2027.
Cuối tháng 10, công trường duy trì 7 mũi thi công với khoảng 1.200–1.300 kỹ sư và công nhân, đồng thời triển khai nền đường, nhà ga, cầu, hầm và đường ray. Hơn 11 km trong tổng khối lượng khoảng 35 km ray đơn đã được lắp đặt; các đội tranh thủ từng khoảng thời tiết thuận lợi để giữ nhịp công việc. Đây là nỗ lực đáng kể, nhưng cũng cho thấy tiến độ phụ thuộc vào việc phối hợp nhiều hạng mục trên địa hình biển đảo.
Dự án khởi công ngày 19/12/2025, có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 8.950 tỷ đồng và triển khai theo hình thức BOT. Quy mô vốn lớn chỉ có ý nghĩa khi tuyến hoạt động đúng hạn và phục vụ được nhu cầu đi lại thường nhật, chứ không dừng ở một công trình kịp thời điểm APEC.
14 đoàn tàu thiết kế riêng cho khí hậu và khách du lịch
Đầu năm 2026, CRRC Đại Liên ký hợp đồng với Sun Group cung cấp 14 đoàn tàu điện nhẹ cho giai đoạn 1 của LRT Phú Quốc. Những đoàn đầu tiên dự kiến cập cảng Phú Quốc vào tháng 1/2027, sau đó được lắp đặt, tích hợp và thử nghiệm trên tuyến. Mốc giao tàu vì thế không phải chuyện hậu cần bên lề: nó phải ăn khớp với tiến độ ray, nhà ga và hệ thống vận hành.
Mỗi đoàn gồm 3 toa, có cửa sổ tối ưu góc quan sát và giá để hành lý cỡ lớn, phù hợp với khách vừa đến sân bay. Vật liệu được xử lý chống ăn mòn do muối biển; tàu dùng năng lượng sạch và có tốc độ thiết kế khoảng 70–100 km/h. Thiết kế riêng là lựa chọn hợp lý cho tuyến du lịch trên đảo, nhưng độ bền và tính tiện dụng chỉ được chứng minh khi phương tiện vận hành trong điều kiện thực tế.
Tàu điện nhẹ Phú Quốc được kỳ vọng chở tối đa khoảng 4.500 hành khách mỗi giờ. Con số này tạo ra tiềm năng giảm áp lực lên đường bộ, song lợi ích cho người dân và du khách còn tùy thuộc vào tần suất chạy, khả năng kết nối ga và mức độ thuận tiện khi chuyển tiếp từ sân bay.
Giá trị của tuyến nằm ở quãng đường được rút ngắn
Khi hoàn thành, hành trình từ sân bay đến khu vực Trung tâm Hội nghị APEC và các điểm đến phía Nam đảo dự kiến mất khoảng 20 phút. Đây là lợi ích dễ thấy nhất với hành khách, đặc biệt trong những thời điểm lượng khách và hoạt động phục vụ sự kiện tăng cao. Tuyến cũng được kỳ vọng trở thành trục giao thông công cộng xanh cho cư dân và du khách, thay vì chỉ phục vụ riêng APEC 2027.
Tuyến được thiết kế hạn chế giao cắt đồng mức với đường bộ, dùng cầu vượt hoặc hầm tại các vị trí cần thiết. Cách tổ chức này có thể giúp hành trình ít bị gián đoạn, nhưng đòi hỏi các hạng mục xây dựng và vận hành được kết nối đồng bộ. Sáu nhà ga, gồm năm ga mặt đất và một ga ngầm, sẽ quyết định tuyến có thực sự thuận tiện với các điểm đến hay không.
LRT Phú Quốc còn được dự kiến lập mốc mới cho đường sắt nhẹ Việt Nam: toàn bộ quá trình từ thiết kế, thi công đến vận hành gói trong 17 tháng. Đó là mục tiêu đầy tham vọng, không nên nhầm với bảo đảm về chất lượng. Với một hệ thống mới tại đảo, thử nghiệm kỹ thuật, độ tin cậy và trải nghiệm hành khách cần được đặt ngang hàng với ngày khai thác.
Các mốc tiếp theo sẽ quyết định độ tin cậy của kế hoạch
Theo tiến độ cập nhật ngày 5/11, kết cấu hầm và dầm hộp dự kiến hoàn thành trong tháng 12/2026; lắp đặt đường ray dự kiến xong vào tháng 2/2027, hướng tới vận hành thử nghiệm giữa năm 2027. Trong khi đó, những đoàn tàu đầu tiên dự kiến đến đảo từ tháng 1/2027. Khoảng thời gian gối đầu này khiến việc tích hợp và thử nghiệm trở thành mắt xích quan trọng, không thể xem là thủ tục cuối cùng.
Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng cho biết các dự án phục vụ APEC vẫn bám sát kế hoạch, với cam kết hoàn thành toàn bộ trước ngày 30/6/2027. Cam kết ấy tạo một mốc rõ ràng, nhưng áp lực lịch trình không nên khiến việc kiểm tra an toàn và độ ổn định bị rút ngắn.
Tuyến tàu điện nhẹ Phú Quốc có cơ hội để lại giá trị lâu dài nếu vượt qua được hai phép thử: hoàn thành đúng tiến độ và trở thành lựa chọn đi lại thiết thực sau sự kiện. Gần 1.300 người đang lắp ray, còn 14 đoàn tàu được thiết kế riêng chuẩn bị lên đường; giờ đây, điều cần chứng minh là hạ tầng và phương tiện có thể cùng vận hành trơn tru, phục vụ cả hòn đảo chứ không chỉ một kỳ hội nghị.
