Metro số 2 TP.HCM: trục giao thông đang được tăng tốc
Metro số 2 TP.HCM là tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Tham Lương dài gần 11,27km, gồm khoảng 9,3km đi ngầm và khoảng 2km đi trên cao với 10 ga ngầm, 1 ga trên cao cùng depot tại Tham Lương, giữ vai trò trục giao thông công cộng khối lượng lớn kết nối trung tâm với cửa ngõ Tây Bắc thành phố. Điều đáng nói ở thời điểm này là dự án không còn nằm trên giấy mà đang tăng tốc thấy rõ sau gần bảy tháng khởi công. Ngày 3.8, tại ga ngầm Phạm Văn Bạch trên đường Trường Chinh, công trường hoạt động khẩn trương với máy móc và hàng chục công nhân thi công liên tục. Ngày 7.8, Ban Quản lý đường sắt đô thị cho biết thêm hai ga ngầm Phạm Văn Bạch (ST10) và Lê Thị Riêng (ST5) đang được tập trung hạ lồng thép và thi công tường vây. Nếu muốn đạt mục tiêu hoàn thành sớm, đây chính là giai đoạn thành phố phải chấp nhận thi công dồn dập, đi kèm áp lực lớn về kỹ thuật và tổ chức giao thông.
Hai ga ngầm Phạm Văn Bạch, Lê Thị Riêng: mặt trận quyết định
Ga ngầm Phạm Văn Bạch đang trở thành một công trường sâu 41m, nơi các lồng thép được hạ xuống trong hệ thống tường vây dài khoảng 534m, dày 1,2m. Hạng mục tường vây này không chỉ giữ ổn định đất và nước trong quá trình đào hầm mà còn là kết cấu chịu lực của nhà ga khi hoàn thành, dự kiến xong vào đầu năm 2027. Ga nằm ở cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất, là ga ngầm cuối cùng trước đoạn trên cao tại ga Tân Bình, thiết kế gồm hai tầng ngầm với khu bán vé, phòng chức năng và khu đón trả khách. Ở ga ngầm Lê Thị Riêng trên đường Cách Mạng Tháng Tám, lồng thép được hạ xuống sâu khoảng 47m, tường vây dài khoảng 486m, dày 1,2m. Máy cẩu, máy đào và thiết bị chuyên dụng hoạt động liên tục, công nhân cắt, hàn, bơm hút nước ngầm để giữ tiến độ. Hai nhà ga này được ưu tiên thi công trước vì sẽ là điểm đặt robot TBM khoan hầm; nếu chậm, toàn bộ đoạn ngầm gần 9,3km cũng chậm theo.
Robot TBM khoan hầm: tăng tốc sớm hơn kế hoạch
Trung tâm của đợt tăng tốc lần này là quyết định đưa hai robot TBM khoan hầm Metro số 2 vào thi công sớm hơn khoảng hai tháng so với kế hoạch ban đầu. Theo kế hoạch cũ, công tác khoan hầm dự kiến bắt đầu tháng 10.2027; nay Ban Quản lý đường sắt đô thị cùng các nhà thầu đang tối ưu phương án để máy TBM xuống lòng đất ngay trong tháng 8.2027. Đây là công nghệ sử dụng robot hình trụ khổng lồ đào xuyên lòng đất, đã quen thuộc tại nhiều dự án metro trên thế giới nhưng vẫn còn khá mới ở Việt Nam. Đoạn ngầm của Metro số 2 gồm hai đường hầm tròn đơn dài hơn 9km, nối từ ga Bến Thành đến khu vực ngã ba Trường Chinh - Phạm Văn Bạch, mỗi hầm có đường kính ngoài 6,8m và đường kính trong 6,2m, độ sâu lớn nhất từ đáy hầm đến mặt đất tự nhiên khoảng 30m. Việc dám đẩy sớm mốc TBM cho thấy thành phố không muốn chỉ "về đích đúng hạn" mà còn đặt mục tiêu hoàn thành năm 2029, sớm hơn một năm so với kế hoạch 2030 ban đầu.
Tăng tốc đi kèm đánh đổi: giao thông và đời sống đô thị
Khi Metro số 2 TP.HCM tăng tốc, người dân cũng phải chấp nhận những đánh đổi trước mắt. Công trường ga ngầm Phạm Văn Bạch nằm trên trục Trường Chinh đông đúc, buộc chủ đầu tư phải rào chắn, phân luồng và bố trí mặt bằng để giảm ảnh hưởng đến việc đi lại. Lãnh đạo Ban Quản lý đường sắt đô thị thừa nhận khi thi công đồng loạt, lưu thông trên một số tuyến đường, đặc biệt đường Cách Mạng Tháng Tám, sẽ bị ảnh hưởng. Từ ngày 13.8.2026, tất cả ôtô bị cấm lưu thông trên đoạn Cách Mạng Tháng Tám từ Lý Thường Kiệt đến 3 Tháng 2, chỉ xe buýt được phép đi hai chiều. Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị, "Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) có tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỉ đồng từ ngân sách" và được kỳ vọng vận chuyển khoảng 14.400 hành khách mỗi giờ theo mỗi chiều với đoàn tàu 3 toa, vận tốc tối đa 80-110km/h. Trong bối cảnh thành phố đang mục tiêu hoàn thành 8 tuyến metro trước 2030, Metro số 2 được đánh giá là dự án có tiến độ triển khai nhanh nhất kể từ khi khởi công giữa tháng 1.2026.
Kết luận: Metro số 2 và bài kiểm tra năng lực đô thị
Metro số 2 TP.HCM, tuyến metro Bến Thành - Tham Lương, không còn là một dự án đơn lẻ mà là mảnh ghép quan trọng trong kế hoạch hình thành mạng lưới 8 tuyến metro với tổng chiều dài 255km trước 2030. Việc hai robot TBM khoan hầm được lên lịch thi công từ tháng 8.2027, sớm khoảng hai tháng so với kế hoạch, là dấu hiệu cho thấy thành phố đang chọn phương án chủ động tăng tốc thay vì sợ rủi ro tiến độ. Tuy vậy, tăng tốc chỉ có ý nghĩa khi đi kèm quản lý tốt giao thông, an toàn lao động và minh bạch thông tin để người dân hiểu, chấp nhận những bất tiện tạm thời. Nếu Metro số 2 cán đích năm 2029 như yêu cầu của lãnh đạo thành phố, đây sẽ là bài kiểm tra thành công cho năng lực tổ chức dự án hạ tầng lớn trong đô thị đông dân. Ngược lại, bất kỳ sự chậm trễ nào ở các ga ngầm trọng điểm như ga ngầm Phạm Văn Bạch hay ga Lê Thị Riêng sẽ nhanh chóng khuếch đại thành trì hoãn cả tuyến. Lúc này, mọi con mắt đều dõi theo hầm ngầm từ Bến Thành, chờ xem dự án metro Bến Thành có thực sự mở ra một cách đi lại mới cho 14 phường trên tuyến hay không.
