Viết lách: từ bài tập trên lớp đến sân chơi lớn cho học sinh
Cuộc thi viết học sinh là những sân chơi được thiết kế để khuyến khích học sinh dùng ngôn từ kể câu chuyện của mình, từ tình yêu sách, ký ức với thầy cô đến trách nhiệm với môi trường, qua đó rèn kỹ năng viết, khả năng sáng tạo và nuôi dưỡng cảm xúc, thay vì chỉ xem viết lách như một bài tập bắt buộc trên lớp. Trong bối cảnh nhà trường đang tìm cách khơi dậy năng lực tự học, tự bộc lộ ở người trẻ, các cuộc thi viết trở thành kênh quan trọng để học sinh thử nghiệm ý tưởng, khám phá bản thân và kết nối với cộng đồng học đường một cách có ý thức. Nhìn vào ba cuộc thi nổi bật hiện nay, có thể thấy viết lách đang được đặt trở lại đúng vị trí: một năng lực cốt lõi cho tương lai.
Thi Văn hóa đọc 2026: khi học sinh biến tình yêu sách thành hành động
Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Quảng Ngãi trong năm thi Văn hóa đọc 2026 cho thấy sức sống đáng kể của văn hóa đọc trong học đường. Cuộc thi thu hút hơn 25,7 nghìn bài dự thi từ 253 trường tiểu học, THCS và THPT trên địa bàn tỉnh, tăng hơn 5.000 bài so với năm trước. Con số này không phải chỉ là một bản thống kê khô khan; nó nói lên rằng khi học sinh được trao cơ hội, các em sẵn sàng viết, sẵn sàng đọc và chia sẻ điều mình suy nghĩ. Nhiều bài thi được đầu tư sáng tạo, kết hợp bài viết với video, tranh minh họa, sản phẩm số, góp phần lan tỏa tình yêu sách và văn hóa đọc trong học sinh. Việc học sinh đề xuất thư viện số, podcast, mã QR, câu lạc bộ đọc sách trực tuyến cho thấy cuộc thi đã vượt khỏi khuôn khổ “thi cho có”, mà trở thành nơi các em chủ động nghĩ về hệ sinh thái đọc trong trường mình.
Thi kỷ niệm thầy cô: 15 năm giữ lửa tri ân và ký ức học trò
Nếu thi Văn hóa đọc 2026 nhấn mạnh kỹ năng đọc – viết, thì cuộc thi viết "Những kỷ niệm sâu sắc về thầy cô và mái trường" lại đặt trọng tâm vào cảm xúc và lòng biết ơn. Cuộc thi do cơ quan quản lý giáo dục phối hợp với báo chí tổ chức và năm nay bước sang lần thứ 15. Từ những mùa đầu chỉ vài ngàn bài, đến nay cuộc thi đã nhận được hàng trăm ngàn tác phẩm từ khắp các tỉnh, thành. Mỗi mùa giải là một lần những câu chuyện xúc động về tình thầy trò được kể lại, hình ảnh người thầy, người cô hiện lên chân thực, gần gũi nhưng thiêng liêng. Không phải ngẫu nhiên mà người trong cuộc gọi đây là một "pho sử bằng cảm xúc" về nghề dạy học: qua 15 năm, những trang viết ấy đã lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ học trò, biến cuộc thi thành sân chơi ý nghĩa chứ không chỉ là một hoạt động phong trào.
“Gửi Tương Lai Xanh 2050”: viết để học sinh học cách sống xanh
Ở một thái cực khác, "Gửi Tương Lai Xanh 2050" mùa 3 đưa học sinh ra khỏi khuôn viên nhà trường, yêu cầu các em nghĩ về môi trường và tương lai xanh. Sau mùa 2 với gần 41.000 bài dự thi từ 1.765 trường tiểu học và THCS trên cả nước, mùa 3 được khởi động với sứ mệnh tiếp tục ươm mầm thế hệ trẻ có trách nhiệm với môi trường. Ban tổ chức kỳ vọng thu hút khoảng 80.000 bài dự thi – một mục tiêu tham vọng nhưng cần thiết nếu muốn tinh thần "sống xanh, học xanh, hành động xanh" len vào đời sống học đường. Đối tượng tham gia là học sinh lớp 2 đến lớp 8, 7–13 tuổi trên toàn quốc. Các em có thể chọn viết thư, vẽ tranh hoặc sáng tạo video, những hình thức gần gũi, giúp phát triển tư duy ngôn ngữ, năng lực nghệ thuật và kỹ năng công nghệ, đồng thời bày tỏ góc nhìn cá nhân về tương lai xanh bằng câu chuyện và hình ảnh giàu cảm xúc.
Giải thưởng học sinh và cách chuẩn bị để không bỏ lỡ cơ hội
Điểm chung của ba cuộc thi là thiết kế giải thưởng học sinh đủ rộng để không biến sân chơi thành cuộc đua chỉ dành cho vài "ngòi bút vàng". Ở Đại sứ Văn hóa đọc, ban tổ chức trao 4 giải tập thể và 118 giải cá nhân cho thí sinh xuất sắc ở hai khu vực phía tây và phía đông tỉnh. Cuộc thi về thầy cô có hệ thống giải từ giải Nhất, Nhì, Ba, Khuyến khích đến giải dành cho nhân vật tiêu biểu trong tác phẩm, cùng nhiều giải phụ được xem xét tùy tình hình. Trong khi đó, "Gửi Tương Lai Xanh 2050" mùa 3 sở hữu hệ thống giải thưởng đa dạng với tổng giá trị dự kiến hơn 2,5 tỷ đồng, bao gồm nhiều hạng mục cá nhân và tập thể. Tuy nhiên, giá trị quan trọng nhất không nằm ở vật chất, mà ở hành trình chuẩn bị: đọc thêm, ghi chép lại ký ức, thử viết nhiều bản, xin góp ý từ thầy cô, bạn bè. Khi học sinh coi mỗi bài dự thi là một dự án nhỏ để rèn tư duy và cảm xúc, giải thưởng – nếu có – sẽ là phần thưởng thêm chứ không phải mục tiêu duy nhất.
