Đường sắt nhẹ Phú Quốc: “xương sống” hạ tầng mới cho Đảo Ngọc
Đường sắt nhẹ Phú Quốc là tuyến LRT dài 17,59 km, do Sun Group đầu tư gần 9.000 tỷ đồng theo hình thức BOT, kết nối trực tiếp sân bay quốc tế với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển và trở thành trục hạ tầng xương sống mới cho đảo du lịch này.
Điểm then chốt của dự án LRT 9000 tỷ không phải chỉ nằm ở con số đầu tư, mà ở kỳ vọng thay đổi cách Phú Quốc vận hành du lịch và hội nghị. Đây là tuyến LRT đầu tiên tại Việt Nam phát triển hoàn toàn bằng vốn tư nhân, một bước đi mang tính thí điểm cho mô hình hạ tầng đô thị mới. Khi hoàn thiện, tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc dự kiến rút ngắn hành trình từ sân bay đến Nam Đảo xuống khoảng 20 phút, biến trải nghiệm di chuyển của du khách và đại biểu APEC thành một phần của “hành trình hội nghị – nghỉ dưỡng” khép kín.
Ở góc độ chính sách, đây không chỉ là dự án giao thông mà là phép thử cho Nghị quyết 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển, trong đó hạ tầng hiện đại và con người là trung tâm. Phú Quốc được chọn làm nơi tổ chức APEC 2027 Phú Quốc không phải tình cờ; LRT chính là tín hiệu cho thấy đảo này đang được đẩy lên vai trò “cửa sổ” của một Việt Nam hướng tới thu nhập cao.
Địa chất “xương xẩu” và mùa mưa: hai ải thiên nhiên LRT phải vượt
Nếu hạ tầng là xương sống, thì địa chất và thời tiết Phú Quốc là hai phép thử quyết định dự án LRT Phú Quốc có về đích kịp chạy thử 2027 hay không. Ngay từ khi rời khỏi bản vẽ, công trường đã phải đối diện với mùa mưa Đảo Ngọc đến sớm, gây ngập úng và làm tê liệt khâu thi công nền đường trên dải phân cách giữa.
Ở các đoạn hầm 1 và 2, lớp đất đá quá cứng khiến phương án đóng hoặc ép cừ thép Larsen theo thiết kế ban đầu không thể thực hiện. Nhà thầu buộc phải chuyển sang đào mở – lựa chọn ít ai muốn vì nguy cơ sạt lở hai bên vách hầm tăng mạnh, nước đọng liên tục khi mưa lớn, kéo theo chi phí chống đỡ và bơm hút nước. Điều này cho thấy tuyến LRT 9000 tỷ đang phải trả “học phí” để hiểu kỹ hơn địa chất đảo, thứ mà các bản báo cáo khảo sát khó lường hết.
Không thể bỏ qua các xung đột hạ tầng hiện hữu: đường điện, đường cấp nước chính của thành phố, và việc nâng cấp tuyến ĐT.975 diễn ra song song. Quyết định vừa thi công, vừa di dời, vừa phối hợp chia sẻ hệ thống thoát nước chung là lựa chọn khó, nhưng nếu trì hoãn sẽ đồng nghĩa đánh mất “cửa sổ APEC”. Ở khía cạnh này, dự án LRT Phú Quốc đang cho thấy một lựa chọn rõ ràng: chấp nhận thi công trong điều kiện khó, thay vì chờ điều kiện lý tưởng mà có thể không bao giờ đến.
Tăng tốc 3 ca liên tục: chiến lược nước rút cho mốc chạy thử 2027
Để không bị thời tiết và địa chất “nuốt mất” tiến độ, Sun Group và các nhà thầu chọn chiến lược tăng tốc 3 ca liên tục, huy động gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân bám trụ ngày đêm ngay trên công trường. Đó không phải là khẩu hiệu, mà là cách duy nhất để đáp ứng lịch nước rút: lắp ray trên mặt đất từ cuối tháng 8, lắp ray trên cao và dưới hầm trong tháng 10.
Theo báo cáo, giá trị giải ngân thực tế đã đạt 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư, với khối lượng cọc hầm đạt khoảng 97%, đào móng 42%, nền đường và đào khuôn khoảng 97%, đắp cát 97% và đắp đất 79%. Đây là những con số cho thấy tiến độ phần thô đang dồn lực để kịp “khóa” kết cấu, chuyển sang lắp ray, điện, tín hiệu và thiết bị vận hành trong giai đoạn đầu 2027.
Lộ trình được vạch khá dày: lắp ray từ cuối 8, nhận đoàn tàu đầu tiên về Phú Quốc vào khoảng tháng 1–2, lắp đặt thiết bị, hoàn thiện cơ bản và chạy thử 2027 vào tháng 6, khai thác thương mại tháng 8 phục vụ APEC 2027 Phú Quốc. Nói cách khác, mỗi ngày chậm tiến độ trên công trường đều có nguy cơ đẩy lùi một mốc then chốt trong chuỗi nhiệm vụ đã “đóng đinh” này.
APEC 2027 và bài kiểm tra tầm nhìn hạ tầng dài hạn
Tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc không được sinh ra chỉ để kịp chở đại biểu APEC 2027 tới trung tâm hội nghị. Nó là một mắt xích cốt lõi trong chiến dịch đồng bộ hóa hạ tầng quy mô lớn, gắn với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo Nghị quyết 19-NQ/TW. APEC chỉ là mốc kiểm tra đầu tiên cho “hệ thần kinh” giao thông mới của đảo.
Theo kế hoạch, khi hoàn thành, tuyến LRT sẽ rút ngắn thời gian di chuyển giữa sân bay và Nam Đảo xuống còn khoảng 20 phút, biến đường sắt nhẹ Phú Quốc thành trục di chuyển nhanh cho cả cư dân, lao động du lịch và dòng khách hội nghị. Nếu vận hành trơn tru, mô hình BOT với vốn tư nhân có thể trở thành tiền lệ cho những dự án LRT khác tại các đô thị du lịch, thay vì chỉ phụ thuộc ngân sách nhà nước.
Tuy vậy, tham vọng chỉ có ý nghĩa khi kỷ luật tiến độ được giữ vững. Từ nay đến mốc chạy thử 2027, thách thức không chỉ là hoàn thiện công trình, mà còn là kiểm chứng độ tin cậy của hệ thống trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và nhu cầu vận tải cao. Thành công của dự án LRT 9000 tỷ này sẽ là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: Việt Nam có sẵn sàng bước vào kỷ nguyên hạ tầng đô thị “xanh” và hiện đại, với Phú Quốc là phòng thí nghiệm đầu tiên, hay không.
