Trục giao thông mới đang hiện rõ
Tuyến LRT Phú Quốc là tuyến tàu điện nhẹ dài 17,59 km, được xây dựng dọc đường ĐT975 để kết nối sân bay quốc tế với Trung tâm Hội nghị APEC và các điểm du lịch ở phía Nam đảo. Khởi công tháng 12/2025, công trình sau 10 tháng thi công đã bắt đầu hiện rõ hình hài, với khoảng 1.300 kỹ sư và công nhân làm việc trên bảy mũi. Đây không chỉ là hạng mục chạy đua cho APEC 2027: Phú Quốc cần một trục giao thông công cộng đủ sức nối sân bay với những điểm đến ngày càng tập trung ở Nam đảo. Vì thế, tiến độ hiện tại đáng chú ý không chỉ ở số kilômét ray đã lắp, mà còn ở việc các hạng mục cầu, hầm và nhà ga đang được triển khai song song.
Đến cuối tháng 10/2026, hơn 11 km trong tổng khối lượng khoảng 35 km ray đơn đã được lắp đặt. Các nhà thầu chia công trường thành bảy mũi để thi công nền đường, nhà ga, cầu, hầm và đường ray; cầu vượt cũng đang dần thành hình, với phần đường dẫn được đổ bê tông. Quy mô dự án được công bố khoảng 9.000 tỷ đồng, theo hình thức BOT, trong đó vốn nhà nước chiếm 70% và Sun Group góp 30%.
Tiến độ lắp ray là bài kiểm tra phối hợp
Con số hơn 11 km cho thấy công trường đã vượt qua giai đoạn chuẩn bị để bước vào phần việc có thể nhìn thấy rõ, nhưng vẫn còn quãng ray đáng kể và nhiều cấu phần phải hoàn thiện đồng bộ. Riêng việc lắp ray đạt khoảng 70–120 m mỗi ngày, tùy thời tiết; công nhân phải định vị ray, siết các chi tiết liên kết rồi mới đổ bê tông nền phía dưới. Đây là công việc đòi hỏi độ chính xác, không thể chỉ tăng tốc bằng cách bổ sung nhân lực. Sau mùa mưa, nắng nóng kéo dài cũng khiến điều kiện thi công thêm khắc nghiệt. Hơn 1.200–1.300 người được bố trí trên nhiều mũi là lợi thế về nguồn lực, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc ray, hầm, cầu và nhà ga khớp tiến độ.
Thiết kế hạn chế giao cắt đồng mức, gồm bốn cầu vượt, khoảng 2 km đi ngầm và 14,3 km trên mặt đất, nhằm giảm xung đột với giao thông đường bộ. Cách tổ chức này có thể giúp hành trình thông suốt hơn, nhưng cũng làm tăng yêu cầu phối hợp giữa các đoạn tuyến và công trình phụ trợ. Bởi vậy, tiến độ lắp ray cần được nhìn cùng tiến độ cầu, hầm và ga, thay vì xem đây là chỉ số riêng lẻ.
Giá trị sẽ nằm ở kết nối sau APEC
Mốc phục vụ APEC tạo sức ép tiến độ, nhưng giá trị lâu dài của tàu điện Phú Quốc sẽ được quyết định bởi khả năng phục vụ người dân và du khách sau sự kiện. Tuyến được thiết kế chạy 70–100 km/h, chở tối đa dự kiến 4.500 hành khách mỗi giờ và đi hết hai đầu tuyến trong khoảng 20 phút. Nếu vận hành đúng như thiết kế, kết nối sân bay Phú Quốc với khu hội nghị và các điểm đến phía Nam đảo có thể giảm phụ thuộc vào đường bộ, đồng thời tạo lựa chọn công cộng thuận tiện hơn. Đây là lợi ích đáng kể với một điểm đến mà nhu cầu đi lại thường dồn vào các trục du lịch.
Tỉnh An Giang cho biết các dự án phục vụ APEC vẫn bám sát kế hoạch và cam kết hoàn thành toàn bộ trước ngày 30/6/2027. Theo thiết kế, giai đoạn đầu tuyến dự kiến khai thác 6–10 đoàn tàu, mỗi đoàn ba toa, sử dụng năng lượng sạch; toàn dự án có thể vận hành tối đa 14 đoàn tàu và có depot riêng để bảo dưỡng. Những kế hoạch ấy chỉ thành hiện thực nếu công trường giữ được nhịp thi công và hệ thống được chuẩn bị đầy đủ cho khai thác.
Hơn 11 km ray đã lắp là dấu mốc hữu hình, không phải lời bảo đảm rằng mọi hạng mục sẽ hoàn thành đúng hạn. Tuyến LRT Phú Quốc đang định hình một trục kết nối cần thiết cho Nam đảo; thước đo quan trọng tiếp theo sẽ là sự đồng bộ giữa ray, cầu, hầm, nhà ga và vận hành. Nếu giữ được mốc hoàn thành trước ngày 30/6/2027, công trình có cơ hội để lại giá trị vượt ra ngoài nhiệm vụ phục vụ APEC.
