Nhơn Hội – định nghĩa lại vai trò của một khu kinh tế ven biển
Khu kinh tế Nhơn Hội là khu kinh tế tổng hợp ven biển được thành lập năm 2005 với mục tiêu ban đầu trở thành trung tâm công nghiệp nặng của khu vực, nay đang được tái định vị thành đô thị du lịch, dịch vụ và công nghệ cao, giữ vai trò cực tăng trưởng mới kết nối không gian ven biển Nam Trung Bộ với Tây Nguyên. Điểm mấu chốt của câu chuyện Nhơn Hội hôm nay là: sau sáp nhập tỉnh, khu kinh tế này không chỉ “thức giấc” mà còn có cơ hội bứt phá để trở thành động cơ tăng trưởng của Gia Lai phát triển. Ngày 27/8/2026, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc ký Quyết định 1664/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế Nhơn Hội đến năm 2050, đưa khu này bước vào một chu kỳ phát triển mới. Quy hoạch mới không phải là một bản vẽ kỹ thuật khô khan, mà là tuyên bố chính trị và chiến lược: Nhơn Hội được xác định là đô thị du lịch, nghỉ dưỡng tầm cỡ quốc gia, quốc tế, đồng thời là một cực tăng trưởng kinh tế. Từ đầu năm đến nay, Nhơn Hội thu hút 147 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 216.426 tỷ đồng, vốn thực hiện hơn 52.189 tỷ đồng, chiếm hơn 84% tổng vốn đăng ký và hơn 69% vốn thực hiện của toàn bộ các khu kinh tế, khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Đây là con số biết nói: dòng vốn đang chọn Nhơn Hội là điểm rơi chính của đầu tư kinh tế trong tỉnh, phản ánh niềm tin mới vào vai trò “cực tăng trưởng mới” mà quy hoạch đã vạch ra.
Sáp nhập tỉnh: cú hích mở rộng không gian phát triển cho Gia Lai
Nếu không có sáp nhập Gia Lai – Bình Định từ giữa năm 2025, câu chuyện Nhơn Hội sẽ khó có bước ngoặt như hiện nay. Trước đây, Gia Lai phát triển chủ yếu dựa vào cà phê, cao su, hồ tiêu; nền kinh tế gắn với cao nguyên, thiếu cửa ngõ biển để kết nối chuỗi giá trị rộng hơn. Khi Bình Định sáp nhập, không gian kinh tế của địa phương được mở rộng từ cao nguyên xuống biển, tạo nên một Gia Lai mới vừa có vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, vừa sở hữu dải bờ biển giàu tiềm năng, trong đó Khu kinh tế Nhơn Hội là điểm nối quan trọng giữa ven biển và Bắc Tây Nguyên. Về bản chất, sáp nhập không đơn thuần là thay đổi địa giới hành chính, mà là tái cấu trúc không gian phát triển: nâng tầm quy hoạch, đa dạng hóa trụ cột tăng trưởng, mở ra dư địa mới cho đầu tư kinh tế. Nhơn Hội được hưởng lợi trực tiếp từ sự tái cấu trúc này. Khu kinh tế được kết nối với Pleiku, Kon Tum và khu vực biên giới bằng cao tốc Quy Nhơn – Pleiku – Lệ Thanh cùng các quốc lộ 19, 19B, 19C. Nhờ đó, Nhơn Hội có vùng hậu phương kinh tế rộng lớn, điều mà khu này “chưa có trong phần lớn chặng đường 20 năm qua”. Với nhà đầu tư, ý nghĩa thực tế là rõ ràng: thay vì một thị trường đơn lẻ ven biển, Nhơn Hội giờ đây là cửa ngõ của cả một vùng liên kết biển – cao nguyên, kết nối tới Tây Nguyên và các tuyến giao thương xuyên biên giới. Điều này không chỉ làm tăng quy mô thị trường mà còn giảm rủi ro phụ thuộc vào một ngành hay một địa phương, tạo nền tảng bền vững hơn cho các dự án dài hạn.
Quy hoạch mới: tái định vị Nhơn Hội thành đô thị du lịch và trung tâm tăng trưởng
Quyết định 1664/QĐ-TTg không chỉ kéo dài tầm nhìn quy hoạch Nhơn Hội đến năm 2050, mà còn mở rộng quy mô lên 14.308 ha, gồm bán đảo Phương Mai khoảng 12.000 ha và khu vực xã Canh Vinh 2.308 ha. Quy mô này cho thấy tham vọng biến Nhơn Hội thành một không gian kinh tế – đô thị đủ lớn để định hình lại bản đồ Gia Lai phát triển. Quan trọng hơn, quy hoạch mới phân định rõ chức năng từng khu vực: dải ven biển bán đảo Phương Mai và đầm Thị Nại được định hướng phát triển du lịch, đô thị và dịch vụ, trong khi công nghiệp, công nghệ cao được bố trí tại khu phía trong Canh Vinh. Cách phân vùng này là bước đi tỉnh táo, bởi nó tách bạch các chức năng dễ xung đột như công nghiệp nặng và du lịch nghỉ dưỡng, tạo nền tảng cho chiến lược “đô thị du lịch – dịch vụ – công nghệ cao” được triển khai nhất quán. Theo quy hoạch, Nhơn Hội được xác định là đô thị du lịch, nghỉ dưỡng tầm cỡ quốc gia, quốc tế và là cực tăng trưởng kết nối ven biển Nam Trung Bộ với Tây Nguyên. Đây là sự tái định vị chiến lược: từ khu công nghiệp ven biển thành trung tâm dịch vụ – du lịch – công nghệ, sẵn sàng tham gia cạnh tranh trong không gian kinh tế mở rộng của vùng. Đáng chú ý, đà quy hoạch của Nhơn Hội cũng ăn khớp với mục tiêu vĩ mô của tỉnh: trong chiến lược đến 2030, Gia Lai đặt mục tiêu thu hút 18,5 triệu lượt khách du lịch và xem du lịch là một trong năm trụ cột tăng trưởng giai đoạn 2025–2030. Nói cách khác, Nhơn Hội không phải “ngoại lệ” mà là mảnh ghép trung tâm trong bức tranh tái cơ cấu tăng trưởng của tỉnh sau sáp nhập.
Du lịch và đô thị nghỉ dưỡng: mũi nhọn của cực tăng trưởng mới
Trong bối cảnh quy hoạch mới, du lịch được lựa chọn là mũi nhọn của cực tăng trưởng Nhơn Hội. Đây là hướng đi có cơ sở, không phải khẩu hiệu. Bán đảo Phương Mai sở hữu quỹ đất ven biển còn lớn, cảnh quan đa dạng với đầm Thị Nại, núi Phương Mai, lại liền kề một đô thị du lịch biển đã có thương hiệu là Quy Nhơn. Thay vì xây dựng một điểm đến biệt lập, Nhơn Hội hoàn toàn có thể kết nối với hệ thống điểm đến sẵn có của Quy Nhơn, hình thành chuỗi sản phẩm nghỉ dưỡng biển, vui chơi giải trí và đô thị sinh thái liên hoàn. Tín hiệu thị trường cho thấy chiến lược này đang được nhà đầu tư đón nhận. Trong danh mục 487 dự án kêu gọi đầu tư năm 2027, nhiều dự án quy mô lớn về du lịch – đô thị nghỉ dưỡng được đề xuất ngay tại Nhơn Hội: mở rộng Khu du lịch Hải Giang Merry Land về phía Tây, các phân khu thuộc Khu đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội, Khu du lịch sườn núi phía Đông núi Phương Mai… Những dự án này nếu được triển khai đúng tiến độ sẽ biến Nhơn Hội thành một “thành phố nghỉ dưỡng” thực thụ, không chỉ phục vụ khách nội địa mà còn hướng tới phân khúc khách quốc tế. Về phía người dân và du khách, tác động sẽ rất cụ thể: các sản phẩm du lịch liên vùng biển – cao nguyên sẽ được hình thành, kết nối Nhơn Hội với Tây Nguyên, mở rộng thị trường khách từ khu vực này và các tuyến giao thương xuyên biên giới. Đồng thời, việc tách khu công nghiệp về phía trong Canh Vinh giúp các khu đô thị ven biển giữ được chất lượng môi trường, một điều kiện sống mà tầng lớp trung lưu và nhà đầu tư bất động sản nghỉ dưỡng coi trọng.
Cơ hội và yêu cầu đối với nhà đầu tư trong chu kỳ bứt phá mới
Nhìn từ góc độ đầu tư kinh tế, Nhơn Hội đang ở giai đoạn hiếm có: quy hoạch dài hạn rõ ràng, không gian phát triển mở rộng sau sáp nhập, hạ tầng chiến lược được triển khai đồng thời và dòng vốn đã bắt đầu đổ về với 147 dự án, tổng vốn đăng ký hơn 216.426 tỷ đồng. Hiếm khi khu kinh tế này có nhiều điều kiện thuận lợi cho du lịch như hiện nay: một dải ven biển được dành riêng cho du lịch, dòng vốn nghỉ dưỡng chứng minh, hạ tầng cải thiện và thị trường du lịch liên vùng biển – cao nguyên vừa mở sau sáp nhập. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi cùng yêu cầu. Với lợi thế vùng hậu phương rộng lớn, nhà đầu tư không nên nhìn Nhơn Hội như một “bãi biển đẹp” đơn lẻ, mà phải coi đây là điểm nút trong chuỗi liên kết sản xuất – dịch vụ – logistics của cả vùng. Quy hoạch đã tạo ra khung cạnh tranh mới, nhưng để biến Nhơn Hội thành cực tăng trưởng thực chất, các dự án vào đây cần tư duy liên vùng, gắn với chiến lược Gia Lai phát triển tổng thể, thay vì những dự án manh mún ngắn hạn. Với người dân, lợi ích sẽ đến từ việc hình thành thêm việc làm, dịch vụ mới và khả năng tiếp cận tốt hơn với hệ thống hạ tầng, từ đường cao tốc tới đô thị dịch vụ biển – cao nguyên. Nhưng để những lợi ích này bền vững, chính quyền và nhà đầu tư phải cùng bảo vệ chất lượng môi trường và bản sắc địa phương, tránh lặp lại mô hình tăng trưởng nóng từng khiến nhiều khu kinh tế khác đánh mất lợi thế lâu dài.
