Đất đai trở thành động cơ mới cho tăng trưởng kinh tế hai chữ số
Lâm Đồng ngân sách đất đai là chiến lược tỉnh sử dụng nguồn lực từ tiền sử dụng đất và tiền thuê đất, thông qua xác định giá đất cụ thể, đấu giá quyền sử dụng đất và khai thác quỹ đất phục vụ các dự án đô thị, du lịch, hạ tầng, nhằm tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách và dư địa tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong bối cảnh nhiều nguồn thu truyền thống gặp khó khăn. Việc hợp nhất địa giới Lâm Đồng với Bình Thuận và Đắk Nông giúp tỉnh sở hữu không gian phát triển rộng từ cao nguyên xuống ven biển, biến đất đai thành tài sản chiến lược hơn là nguồn thu ngắn hạn. Quan điểm đáng chú ý là Lâm Đồng chọn cách tăng tốc thu nhưng đi kèm yêu cầu quản lý chặt tài nguyên, minh bạch trong xác định giá và đấu giá đất, thay vì chạy theo thành tích thu ngân sách bằng mọi giá.
Các dự án đô thị ven biển: Cú hích lớn nhưng không thể chỉ đo bằng vốn đầu tư
Chuỗi dự án đô thị ven biển tại Hàm Tiến – Mũi Né đang được coi là nơi thử nghiệm cách Lâm Đồng biến đất đai thành động lực tăng trưởng thay vì chỉ là nguồn thu một lần. Khu đô thị thương mại, dịch vụ mới Hàm Tiến – Mũi Né gồm 4 phân khu I, III, IV, V, trong đó Khu I rộng 47,5ha với tổng vốn đầu tư khoảng 7.511 tỷ đồng, đã được phê duyệt phương án đấu giá nhưng vẫn vướng khoảng 1.500m2 đất mang tính pháp lý phức tạp. Khu III có diện tích khoảng 218,65ha, đã giao và cho thuê hơn 51ha, còn công tác giải phóng mặt bằng Lâm Đồng đang xử lý hàng trăm hồ sơ bồi thường với mục tiêu bàn giao mặt bằng cuối tháng 9. Đáng chú ý nhất là hai phân khu IV (193,79ha) và V (157,14ha) tại Mũi Né, gần 351ha đã có nhà đầu tư khi Công ty TNHH Mặt Trời Bình Thuận trúng cả hai dự án. Đây không chỉ là những con số ấn tượng, mà là phép thử xem địa phương có đủ năng lực tháo gỡ thủ tục, định giá và đấu giá đất để chuyển từ bản vẽ sang giá trị tăng trưởng thực tế hay không.
Bưng Thị – suối nước nóng hơn 22.132 tỷ: Bài kiểm tra về giải phóng mặt bằng
Nếu các khu đô thị ven biển là câu chuyện về vốn và quy hoạch, thì khu du lịch suối nước nóng Bưng Thị tại xã Tân Thành lại phơi bày những thách thức rất đời thường quanh giải phóng mặt bằng Lâm Đồng. Dự án này có diện tích hơn 105ha, tổng vốn đầu tư hơn 22.132 tỷ đồng, đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và quyết định chuyển mục đích sử dụng rừng, song vẫn chưa thể đấu giá vì phương án đấu giá quyền sử dụng đất chưa được phê duyệt. Việc tỉnh phải yêu cầu xã Tân Thành vận động 2 hộ dân cuối cùng bàn giao mặt bằng, cắm mốc ranh giới và hoàn thành trước ngày 20/8 cho thấy nút thắt không nằm ở tầm nhìn, mà ở khả năng tổ chức thực thi đến từng thửa đất. Đây là kiểu dự án có thể tạo nguồn thu lớn từ đất nhưng nếu chậm giải phóng mặt bằng và định giá, nó sẽ trở thành chi phí cơ hội khổng lồ đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số của tỉnh.
Thu ngân sách từ đất còn thấp: vì sao cấp xã lại trở thành điểm sáng?
Dù kỳ vọng lớn vào các siêu dự án, tiến độ thu tiền sử dụng đất và tiền thuê đất những tháng đầu năm vẫn cho thấy bức tranh không mấy dễ dàng. Theo dự toán, Lâm Đồng được giao tổng thu từ đất là 7.300 tỷ đồng, gồm 6.500 tỷ tiền sử dụng đất và 800 tỷ tiền thuê đất; đến ngày 28/7, toàn tỉnh mới thu được 2.664,02 tỷ đồng, tương đương khoảng 36,5% kế hoạch. Đáng nói hơn, nguồn thu cấp tỉnh hầu như chưa phát sinh, trong khi cấp xã đã đạt trên 96% kế hoạch nhờ chủ động đấu giá các lô đất nhỏ và thu từ chuyển mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân. Điều này cho thấy một nghịch lý: nơi có quyền lực quy hoạch và dự án lớn lại bị mắc kẹt ở khâu xác định giá đất, hoàn thiện thủ tục đấu giá, còn cấp xã – với nguồn lực hạn chế – lại được định hình như chủ thể phát triển năng động, biết khai thác tiềm năng địa phương để tạo thu ngân sách đất đai ngay lập tức.
Tăng tốc định giá, đấu giá đất: điều kiện để biến tham vọng thành tăng trưởng hai chữ số
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở tiến độ xác định giá đất cụ thể và thủ tục giao, cho thuê, đấu giá đất; các đơn vị tư vấn thiếu năng lực hoặc xin rút hợp đồng khiến thẩm định giá tại những khu vực như Bảo Lộc, Di Linh kéo dài. Đây là rủi ro thực chất đối với kế hoạch thu khoảng 500 tỷ trong tháng 8 từ các khu dân cư Trà Tân, Di Linh, 1.500 tỷ tháng 9 từ khu đô thị Hàm Tiến – Mũi Né (đợt 1) và 787 tỷ tháng 12 từ các khu dân cư kiểu mẫu tại Bảo Lộc, Gia Hiệp. Cùng lúc, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh dự kiến thu thêm khoảng 1.570 tỷ trong quý IV từ các khu đô thị Bắc Gia Nghĩa, Hàm Tiến – Mũi Né và đất thương mại khác, còn tiền thuê đất có thể phát sinh khoảng 8.930 tỷ từ gia hạn sử dụng đất, các dự án du lịch ven biển và nông nghiệp công nghệ cao. Nếu những nút thắt về thủ tục, định giá và đấu giá được gỡ đúng nhịp, nguồn lực này sẽ không chỉ giúp hoàn thành chỉ tiêu Lâm Đồng ngân sách đất đai, mà còn mở rộng dư địa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số – một tham vọng chỉ có thể đạt được khi đất đai được quản lý minh bạch, sử dụng hiệu quả chứ không bị thổi giá hay để hoang.
