Mục tiêu 33 tỷ USD xuất khẩu: Tham vọng và phép thử hội nhập
Chiến lược xuất khẩu Thái Nguyên đặt mục tiêu đạt kim ngạch 33 tỷ USD vào năm 2026 là kế hoạch tăng tốc hội nhập kinh tế quốc tế, dựa trên khai thác lợi thế FDI, phát triển khu vực kinh tế địa phương và tối ưu hóa các hiệp định thương mại tự do, nhằm vừa duy trì đà tăng trưởng hai con số vừa nâng cao vị thế tỉnh trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Từ nay đến đích 33 tỷ USD, câu hỏi không phải là “có thể hay không”, mà là “đi con đường nào”. Thái Nguyên đã có nền tảng: đến hết tháng 8, tỉnh thu hút 20 dự án FDI cấp mới và điều chỉnh tăng vốn cho 20 dự án khác, đồng thời ghi nhận giá trị xuất khẩu ước đạt hơn 26 tỷ USD, tương đương 77% kế hoạch năm. Đây là bệ phóng nhưng cũng là áp lực, vì dư địa tăng thêm không còn quá rộng nếu chỉ dựa vào khu vực FDI. Muốn bứt phá, chiến lược phải dịch chuyển sang nâng vai trò khu vực kinh tế địa phương và nâng chất hội nhập, thay vì chỉ chạy theo số lượng dự án mới.
Cụ thể hóa Nghị quyết 59-NQ/TW: Hội nhập không chỉ là khẩu hiệu
Việc cụ thể hóa Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập kinh tế quốc tế là trục xương sống cho mục tiêu xuất khẩu mới. Tỉnh không dừng ở ký kết hay ban hành văn bản, mà đang dịch Nghị quyết thành các chỉ tiêu đo lường rõ ràng: nâng chỉ số FTA Index, mở rộng quan hệ với đối tác nước ngoài và ký thêm nhiều thỏa thuận hợp tác quốc tế. Nói cách khác, hội nhập đã chuyển từ “mở cửa” sang “đo hiệu quả” – bước ngoặt tư duy hiếm khi được nhấn mạnh đúng mức.
Các chương trình xúc tiến thương mại, hỗ trợ xuất khẩu, cấp C/O, phát triển OCOP, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc đang được đẩy mạnh song song. Việc nhãn hiệu “Chè Thái Nguyên” được bảo hộ ở nhiều thị trường và chỉ dẫn địa lý “Tân Cương” được bảo hộ tại Liên minh châu Âu cho thấy tỉnh đã bắt đầu nghĩ theo logic chuỗi giá trị, không chỉ bán thô. Dù vậy, chính UBND tỉnh cũng thừa nhận năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vừa và nhỏ còn yếu, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế hạn chế, nguồn nhân lực hội nhập thiếu và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng FDI còn thấp. Nếu những nút thắt này không được tháo sớm, FTA sẽ vẫn chỉ là “cửa mở” mà doanh nghiệp chưa đủ sức bước qua.
Doanh nghiệp là động cơ: không có họ, mọi chiến lược đều trên giấy
Trong đường chạy hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, cộng đồng doanh nghiệp không chỉ là “người thực thi”, mà là động cơ chính. 9 tháng qua, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đã tăng cường kết nối, đối thoại và hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật chính sách, tháo gỡ khó khăn; chương trình “Mua cho nhau - Bán cho nhau” ghi nhận tổng giá trị giao dịch, hợp tác trên 1.000 tỷ đồng, cho thấy nội lực liên kết trong tỉnh không hề nhỏ.
Điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp hội viên vẫn duy trì sản xuất, mở rộng đầu tư và tham gia các dự án quy mô lớn trên địa bàn. Đây chính là tầng doanh nghiệp cần được kéo sâu vào hội nhập kinh tế quốc tế, từ việc đáp ứng tiêu chuẩn ESG, chuyển đổi xanh đến tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi lãnh đạo tỉnh yêu cầu Hiệp hội tiếp tục làm cầu nối, chủ động tổng hợp và kiến nghị tháo gỡ vướng mắc, đó là tín hiệu tích cực: chính sách đang nỗ lực bám sát thực tế doanh nghiệp, thay vì áp đặt một chiều. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số sẽ khó thành hiện thực nếu thiếu tiếng nói và hành động chủ động từ khu vực này.
FTA, FTA Index và bài toán nâng chất xuất khẩu Thái Nguyên
Thái Nguyên xác định nâng cao chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA Index) là một trong những ưu tiên chính trên con đường hội nhập. Điều này cho thấy tỉnh đã nhận ra: ký FTA không tự động đem lại tăng trưởng xuất khẩu, mà quan trọng là khâu thực thi, đo lường và điều chỉnh. Bài học từ các địa phương dẫn đầu FTA Index, khi chuyển mạnh từ ban hành chính sách sang đo hiệu quả, đang được coi như tham chiếu quan trọng.
Để xuất khẩu Thái Nguyên tăng tốc, tỉnh đang khuyến khích tư nhân hóa công nghiệp phụ trợ, kết nối cung-cầu giữa doanh nghiệp FDI lớn và doanh nghiệp nội tỉnh, tăng cường đối thoại, thúc đẩy chuyển đổi số và duy trì chất lượng dịch vụ công trực tuyến. Tuy nhiên, hạn chế nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực chuyên môn khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa khó đầu tư công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu về phát thải carbon, kinh tế tuần hoàn và minh bạch chuỗi cung ứng. Nói thẳng, nếu không có cơ chế hỗ trợ thông minh và phân tầng – ưu tiên doanh nghiệp có tiềm năng lan tỏa – thì FTA sẽ mới chỉ là cơ hội trên giấy, không chuyển hóa thành giá trị xuất khẩu bền vững.
Kết luận: 33 tỷ USD là đích, nhưng chất lượng hội nhập mới là thước đo
Thái Nguyên đang mở rộng quan hệ hợp tác với các địa phương, đối tác nước ngoài và ký nhiều thỏa thuận quốc tế, đồng thời tiếp tục huy động nguồn lực từ các tổ chức phi chính phủ. Điều này cho thấy bức tranh hội nhập kinh tế quốc tế của tỉnh không chỉ bó hẹp trong biên giới thương mại, mà là chiến lược tổng thể về đối ngoại, viện trợ và phát triển. Tuy nhiên, quy mô hợp tác quốc tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu còn hạn chế.
Mục tiêu xuất khẩu 33 tỷ USD và tăng trưởng kinh tế hai con số là tham vọng đáng ủng hộ, nhưng thước đo thật sự sẽ là chất lượng hội nhập: doanh nghiệp địa phương có đứng vững trong sân chơi FTA, chỉ số FTA Index có phản ánh đúng sức bật của nền kinh tế, và người làm chính sách có dám kiên trì với cách tiếp cận “đo hiệu quả thay vì chỉ ban hành”. Nếu Thái Nguyên biến được các con số trong nghị quyết thành thay đổi cụ thể ở từng doanh nghiệp, đích 33 tỷ USD không chỉ là một cột mốc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn hội nhập ở tầm cao hơn.
