Năm học mới bắt đầu giữa tiếng máy khoan và bụi công trường
Tình trạng công trường trường học Đà Nẵng vẫn ngổn ngang, thi công dang dở ngay khi năm học mới đã bắt đầu là hiện tượng nhiều trường cùng lúc bước vào năm học trong tiếng máy khoan, bụi bặm và lối đi lầy lội, khiến hoạt động dạy học bị gián đoạn và an toàn của học sinh, giáo viên, phụ huynh bị đe dọa. Tại Trường THCS và THPT Nguyễn Khuyến, dự án nâng cấp, mở rộng cơ sở vật chất đã được phê duyệt với nhiều hạng mục như hiệu bộ, phòng học, thư viện, nhà thi đấu đa năng, hội trường và các hạng mục phụ trợ. Thế nhưng dù năm học đã diễn ra hai tuần, thư viện, nhà thi đấu, hội trường vẫn chất đầy vật liệu xây dựng, sơn và bụi, không có bóng dáng công nhân nào. Đó không chỉ là sự chậm trễ kỹ thuật, mà là dấu hiệu cho thấy việc quản lý tiến độ đang bỏ quên người học.
Khi cổng trường thành điểm nóng nguy hiểm cho phụ huynh và học sinh
Ít có hình ảnh nào nói lên sự lúng túng quản lý bằng việc vỉa hè cổng trường bị biến thành công trường nham nhở ngay giờ tan học. Tại Nguyễn Khuyến, đất đá, bó vỉa bê tông xếp chồng, vật liệu vương vãi khiến việc đưa đón trở nên nguy hiểm; ngày mưa bùn đất bê bết, ngày nắng bụi bay mịt mù. Phụ huynh có con theo học tại đây thừa nhận tuyến đường trước và sau trường vốn hẹp, nay thi công cải tạo vỉa hè, cống rãnh chậm chạp càng làm kẹt xe thường xuyên và tiềm ẩn rủi ro khi mùa mưa bão đến. Đáng chú ý, đại diện Ban giám hiệu xác nhận các hạng mục dở dang đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động dạy – học và an toàn khi đưa đón học sinh. Việc biến khu vực vốn phải an toàn nhất trong ngày – cổng trường – thành "điểm nóng" tai nạn cho thấy ưu tiên về tiến độ đã không gắn với ưu tiên về an toàn.
Đi học bằng… lội bùn và đi nhờ: chất lượng dạy học bị bào mòn
Không chỉ kẹt xe và bụi, ở một số nơi, khái niệm "đến trường" đã bị kéo dài thành hành trình lội bùn và đi học nhờ. Con đường vào Trường Tiểu học – THCS Hòa Cường thi công chậm, trời nắng thì bụi phủ, trời mưa thì lầy lội; học sinh và phụ huynh phải băng qua bùn, bụi để đến trường. Dự án trường này được phê duyệt với tổng mức đầu tư hơn 135 tỷ đồng, quy mô khối hiệu bộ, khu lớp học, phòng học bộ môn 4 tầng với 35 phòng học, 7 phòng bộ môn và phòng đa năng, nhưng hiện trạng đường vào lầy lội cho thấy khoảng cách lớn giữa bản vẽ và trải nghiệm thực tế. Trường Tiểu học Phù Đổng còn ở mức cực đoan hơn: công trình khởi công ngày 15-1-2026, thời gian thi công 208 ngày, thời hạn hoàn thành 11-8-2026, nhưng chậm tiến độ khiến toàn bộ học sinh khối 4, 5 với 18 lớp phải sang học nhờ tại một cung văn hóa cách trường 4km, còn khối 1, 2, 3 học tạm ở cơ sở 2. Khi lớp học bị chia nhỏ, di chuyển xa, không gian học tạm bợ, việc gián đoạn dạy học năm học mới không còn là khái niệm trừu tượng mà là thiệt hại cụ thể về thời gian, sức khỏe và chất lượng học tập.
Áp lực cơ sở vật chất: thiếu phòng học, thừa công trường
Điều nghịch lý là những công trường dang dở xuất hiện trong bối cảnh hệ thống cơ sở vật chất trường học vốn đã thiếu và xuống cấp. Theo báo cáo của ngành giáo dục, toàn hệ thống đang thiếu 240 phòng học, 82 phòng nhạc, 82 phòng mỹ thuật, 69 phòng công nghệ, 82 phòng máy tính, 71 phòng ngoại ngữ và 62 phòng đa chức năng. Không chỉ thiếu, nhiều công trình xây dựng từ đầu những năm 2000 đã dột mái, bong gạch nền, nứt tường, thậm chí ở một số trường, nhiều khối nhà được đánh giá ở mức nguy hiểm C và D – tức không còn đảm bảo khả năng chịu lực để sử dụng bình thường. Trong điều kiện đó, việc nâng cấp cơ sở vật chất là cần thiết, nhưng cách tổ chức thi công dàn trải, thiếu nhân công, lại bị ép khối lượng từ 10 tháng vào 3 tháng hè vì học sinh vẫn đang học từ tháng 11 đến tháng 5, đã biến nhu cầu nâng cấp thành thêm một tầng áp lực. Thay vì bớt thiếu, các trường lại có thêm những khoảng không gian "bị treo" giữa công trình mới và điều kiện cũ nát.
Đà Nẵng cần bản đồ trường học và kế hoạch dự phòng, không chỉ hứa hẹn tiến độ
Các Ban quản lý dự án hiện cam kết bám sát hiện trường, đôn đốc nhà thầu, phấn đấu hoàn thành công trình trong tháng 9 hoặc tháng 10. Nhưng những lời hứa tiến độ, nếu không đi cùng kế hoạch dự phòng cho dạy – học và an toàn, chỉ là liều thuốc an thần ngắn hạn. Khi nhà thầu cùng lúc thi công nhiều công trình trường học, thị trường nhân công khan hiếm, khối lượng công việc bị dồn vào vài tháng hè, việc chậm tiến độ không còn là sự cố bất ngờ mà là rủi ro có thể dự đoán. Muốn tránh cảnh năm học mở ra giữa công trường, thành phố cần xây dựng bản đồ nhu cầu trường học theo khu vực, cấp học, giai đoạn, gắn với quy mô dân số, khu đô thị mới, khu công nghiệp và xu hướng di cư. Bên cạnh đó, phải có danh sách các khối nhà "mức đỏ" để ưu tiên xử lý, và thiết kế lịch thi công xoay vòng, cùng các phương án học tạm, di chuyển học sinh được thông báo rõ ràng trước. Nếu việc nâng cấp cơ sở vật chất được xem là nền tảng cho bước phát triển giáo dục, thì kỷ luật tiến độ và minh bạch kế hoạch phải trở thành chuẩn mực, thay vì ngoại lệ.
