Kỷ lục Việt Nam ẩm thực: từ món ăn dân dã đến nghệ thuật thị giác
Kỷ lục Việt Nam ẩm thực là những thành tựu được ghi nhận khi các địa phương dùng món ăn quen thuộc để tạo nên tác phẩm ẩm thực khổng lồ, vừa đáp ứng tiêu chí số lượng, kích thước, vừa truyền tải câu chuyện văn hóa và bản sắc địa phương theo cách trực quan, giàu tính trình diễn, dễ tiếp cận với công chúng hiện đại.
Điểm thú vị của các kỷ lục gần đây không nằm ở con số khô khan mà ở tham vọng biến lễ hội ẩm thực Việt Nam thành sân khấu của nghệ thuật sắp đặt ăn được. Logo khổng lồ từ gỏi củ hủ dừa tôm thịt và sự kiện 100 đầu bếp đổ 1.000 bánh xèo kỷ lục là minh chứng rõ ràng: món ăn truyền thống đủ sức cạnh tranh với mọi hình thức trình diễn hiện đại nếu được kể lại bằng ngôn ngữ thẩm mỹ mới.
Logo gỏi củ hủ dừa tôm thịt 32m²: khi cây dừa bước lên sân khấu lớn
Tác phẩm logo tạo hình từ gỏi củ hủ dừa tôm thịt ở Vĩnh Long là một ví dụ điển hình cho cách một món ăn quen thuộc có thể trở thành tác phẩm ẩm thực khổng lồ. Mô hình có kích thước khoảng 6m x 5,36m, diện tích tạo hình 32,16m², được sắp xếp thành hình cây dừa, cánh buồm, đường sóng và dòng chữ “Cannes Hotel” từ hàng nghìn chén gỏi nhỏ.
Tổ chức kỷ lục Việt Nam đã xác lập đây là logo tạo hình bằng món gỏi củ hủ dừa tôm thịt có kích thước lớn nhất Việt Nam, đồng thời ghi nhận đây là mô hình tạo hình bằng món ăn có kích thước lớn nhất cả nước. Quan trọng hơn con số, lựa chọn gỏi củ hủ dừa tôm thịt – món ăn gắn liền cây dừa và đời sống Nam Bộ – cho thấy một thái độ rõ ràng: kỷ lục chỉ có ý nghĩa khi nó tôn vinh di sản địa phương, chứ không phải là màn phô diễn kỹ thuật rỗng.
Bởi thế, sau khi hoàn thành và được thẩm định, các phần gỏi được phục vụ cho đại biểu, người dân và du khách tham dự chương trình. Cách làm này biến một tác phẩm sắp đặt thành trải nghiệm ẩm thực trọn vẹn, tránh lãng phí và nhắc lại rằng cái đẹp trong ẩm thực Việt không dừng ở việc “để ngắm”.
1.000 bánh xèo trên Núi Cấm: trình diễn tập thể và bản sắc miền Tây
Nếu Vĩnh Long chọn gỏi củ hủ dừa tôm thịt, thì An Giang lại đưa bánh xèo lên đỉnh Núi Cấm để viết nên một câu chuyện kỷ lục khác. 100 đầu bếp cùng tham gia sự kiện, đổ 1.000 bánh xèo trong khuôn khổ lễ hội Thiên Cảm Sơn Vũ Lan lần thứ nhất, diễn ra từ ngày 28 đến 30-8. Các đầu bếp khoác áo bà ba truyền thống Nam Bộ, đồng loạt thực hiện từng công đoạn đổ bánh xèo trước sự chứng kiến của đông đảo du khách.
Theo ban tổ chức, địa điểm du lịch này đã xác lập kỷ lục Việt Nam khi tổ chức sự kiện có số lượng đầu bếp mặc trang phục truyền thống Nam Bộ tham gia làm bánh xèo lớn nhất. Điều làm nên giá trị của bánh xèo kỷ lục không chỉ là số lượng 1.000 chiếc, mà là hành động “trình diễn” tập thể, biến một món ăn dân dã thường ngày thành nghi thức cộng đồng đầy tự hào.
Bánh xèo tại Núi Cấm được phục vụ kèm nhiều loại rau rừng đặc trưng vùng Thất Sơn, nhấn mạnh tính địa phương của trải nghiệm. Sự kiện này không chỉ bổ sung một điểm nhấn ẩm thực cho sản phẩm du lịch Núi Cấm mà còn là lời khẳng định rằng di sản ẩm thực miền Tây hoàn toàn có thể bước vào không gian lễ hội hiện đại mà không đánh mất gốc rễ.
Lễ hội ẩm thực Việt Nam: nơi di sản gặp thẩm mỹ hiện đại
Điểm chung của hai kỷ lục là chúng đều diễn ra trong khuôn khổ các lễ hội ẩm thực Việt Nam mang tính tổ hợp. Chương trình “Tinh hoa ẩm thực xứ dừa” ở Vĩnh Long quy tụ 40 gian hàng và 10 gánh hàng rong của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, nghệ nhân, đầu bếp, được tổ chức theo mô hình không dùng tiền mặt và mang đậm không khí chân quê. Sau 3 ngày, chương trình đã thu hút hơn 7.000 lượt khách tham quan, thưởng thức ẩm thực.
Tương tự, lễ hội Thiên Cảm Sơn Vũ Lan tại Núi Cấm kết hợp hoạt động văn hóa và ẩm thực để giới thiệu đặc sản và nét văn hóa địa phương cho du khách. Những lễ hội như vậy cho thấy kỷ lục Việt Nam ẩm thực không phải trò giải trí nhất thời, mà là một chiến lược mềm: dùng ẩm thực làm cầu nối giữa du lịch, văn hóa và kinh tế địa phương. Vấn đề không còn là “có gì ăn” mà là “ăn như thế nào để hiểu thêm về nơi mình đang đứng”.
Từ kỹ thuật truyền thống đến thẩm mỹ mới: hướng đi cho ẩm thực địa phương
Nhìn kỹ, cả hai sự kiện đều xoay quanh một trục: giữ kỹ thuật nấu ăn truyền thống nhưng nâng cấp thẩm mỹ trình bày để phù hợp công chúng hiện đại. Gỏi củ hủ dừa tôm thịt – món “nhà quê” Nam Bộ – được chọn làm chất liệu tạo hình vì gắn chặt với cây dừa và đời sống văn hóa người dân; bánh xèo lại được chế biến trong không khí khẩn trương nhưng vẫn theo đúng các bước quen thuộc, từ bột, nhân đến độ giòn của vỏ, trong hình ảnh áo bà ba đặc trưng.
Theo đại diện ngành văn hóa địa phương, việc xác lập kỷ lục đã góp phần tôn vinh giá trị cây dừa, sự sáng tạo của nghệ nhân, đầu bếp, đồng thời tạo điểm nhấn kết hợp giữa ẩm thực và văn hóa địa phương. Câu hỏi đặt ra cho tương lai không phải “có nên làm thêm kỷ lục nữa không”, mà là: mỗi kỷ lục mới có kể thêm được một câu chuyện mới về vùng đất, con người và ký ức khẩu vị Việt Nam hay không.
Khi món ăn được xem như chất liệu nghệ thuật, ẩm thực địa phương có cơ hội thoát khỏi vai trò “đặc sản mua về làm quà” để trở thành trải nghiệm văn hóa toàn diện. Nếu biết tận dụng, những tác phẩm ẩm thực khổng lồ hôm nay có thể là bước đệm cho một thế hệ nghệ nhân, đầu bếp mới – những người hiểu rõ rằng bản sắc không nằm trong bảo tàng, mà trong chính chiếc đĩa ta bày ra cho người khác thưởng thức.
