Phú Quốc du lịch mới: Bước ngoặt từ 550 ha đô thị sinh thái ven biển
“Phú Quốc du lịch mới” đang được định hình qua việc quy hoạch hơn 550 ha đô thị du lịch sinh thái tại Rạch Vẹm và Gành Dầu, với định hướng kết hợp nghỉ dưỡng, không gian công cộng ven biển và bảo tồn cảnh quan tự nhiên, song song với việc nâng cấp cảng hàng không Phú Quốc thành hệ sinh thái hàng không – thương mại – đào tạo quy mô khu vực, hứa hẹn thay đổi sâu sắc trải nghiệm của du khách trong tương lai gần.
Điểm đáng nói nhất ở quy hoạch lần này là tham vọng biến phía Bắc đảo thành cực “đô thị du lịch sinh thái” mới, chứ không chỉ thêm vài khu resort rời rạc. Hai khu Rạch Vẹm Gành Dầu có tổng diện tích hơn 550 ha, trong đó Rạch Vẹm khoảng 320 ha, dự kiến phục vụ 12.000 người; Gành Dầu hơn 230 ha, quy mô dân số 6.500 người. Đây không còn là câu chuyện một dự án nghỉ dưỡng, mà là tái thiết toàn bộ cấu trúc không gian sống – nghỉ – vui chơi. Câu hỏi là: Phú Quốc có đủ bản lĩnh giữ được bản sắc biển – rừng khi bước vào cuộc đua hạ tầng quy mô lớn hay không?
Rạch Vẹm – Gành Dầu: Từ làng chài hoang sơ đến đô thị du lịch sinh thái
Với Rạch Vẹm Gành Dầu, bản quy hoạch chọn cách “bồi đắp” thay vì xoá đi vẽ lại – đó là tín hiệu tích cực cho phát triển du lịch bền vững. Khu vực Rạch Vẹm được định hướng thành đô thị du lịch hỗn hợp, kết hợp nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp, tham quan làng nghề và bảo tồn sinh vật biển. Nói cách khác, chính là thử nghiệm mô hình đô thị du lịch sinh thái: du khách ở trong không gian được thiết kế bài bản nhưng vẫn chạm được đời sống làng chài và hệ sinh thái biển.
Gành Dầu thì đi theo hướng đô thị du lịch hỗn hợp gắn với khu dân cư hiện hữu, trong đó phần lớn khu ở mới giới hạn tối đa 7 tầng, chỉ một ô đất được phép tới 22 tầng. Điểm cộng là không gian ven biển được dành cho công viên, quảng trường, đường đi dạo và đường xe đạp, không tổ chức đường ô tô cắt ngang công viên. Nếu thực thi đúng, du khách sẽ có dải bờ biển liên hoàn để tắm, dạo, đạp xe – thứ mà nhiều bãi biển nổi tiếng khác đã đánh mất vì bê tông hóa mặt tiền biển.
Cảng hàng không Phú Quốc: Cửa ngõ mới cho trải nghiệm liền mạch của du khách
Một đô thị du lịch sinh thái không thể mạnh nếu cửa ngõ hàng không yếu. Việc điều chỉnh quy hoạch chi tiết cảng hàng không Phú Quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 cho thấy tầm nhìn đồng bộ: sân bay không chỉ là nơi hạ cánh, mà là mắt xích của trải nghiệm. Quy hoạch mới tăng mạnh số vị trí đỗ tàu bay; riêng khu nhà ga T2 và sân đỗ hiện hữu đã lên khoảng 42 vị trí, đồng thời bổ sung thêm khu sân đỗ khoảng 45 vị trí giữa T1 và khu VIP.
Đáng chú ý hơn, khoảng 51 ha phía Nam sân bay và khu nhà khách VIP được dành cho khách sạn, thương mại, dịch vụ, văn phòng cho thuê và trung tâm điều hành các hãng. Khoảng 12,6 ha phía Bắc sân bay được quy hoạch làm cơ sở đào tạo hàng không – một bước đi dài hạn với nhân lực du lịch – hàng không. Theo chuyên gia hàng không Trịnh Như Long, hạ tầng đồng bộ, công nghệ hiện đại và dịch vụ theo chuẩn quốc tế có thể giúp sân bay Phú Quốc trở thành “cửa ngõ” mang đến trải nghiệm liền mạch, an toàn và đẳng cấp cho du khách. Nếu đạt được điều đó, việc bay đến Phú Quốc du lịch mới sẽ khác hẳn: ít chờ đợi hơn, nhiều dịch vụ hơn, kết nối khu nghỉ thuận tiện hơn.
Cơ hội nâng tầm trải nghiệm và những rủi ro dễ bị xem nhẹ
Về mặt cơ hội, Rạch Vẹm Gành Dầu có thể trở thành hình mẫu phát triển du lịch bền vững nếu giữ được lời hứa “khai thác cảnh quan biển gắn với không gian công cộng và bảo tồn tự nhiên”. Dải công viên ven biển, đường xe đạp, khu nghỉ dưỡng sinh thái, không gian làng nghề – tất cả mở ra trải nghiệm đa lớp cho du khách: vừa nghỉ dưỡng, vừa khám phá văn hóa – môi trường. Sân bay được định hướng như hệ sinh thái hàng không – dịch vụ sẽ hỗ trợ mạnh cho dòng khách, nhất là khách hội nghị và sự kiện.
Nhưng rủi ro cũng hiện hữu. Quy hoạch dù “xanh” đến mấy vẫn chỉ là giấy nếu thực tế xây dựng chạy theo tối đa hóa mật độ, chiều cao. Một số ô đất ở Rạch Vẹm có thể xây tới 45 tầng, và Gành Dầu có ô lên đến 22 tầng; nếu không kiểm soát tốt, cảnh quan biển – rừng phía Bắc đảo sẽ bị băm nhỏ. Thêm vào đó, làng chài, cư dân hiện hữu có nguy cơ bị đẩy ra ngoài rìa nếu thiếu cơ chế bảo vệ sinh kế. Với du khách, một Phú Quốc du lịch mới chỉ thật sự hấp dẫn khi vẫn còn “hồn đảo” chứ không biến thành bản sao của bất kỳ thành phố biển nào khác.
Điều gì chờ phía trước du khách đến Phú Quốc?
Về thủ tục, việc phê duyệt các đồ án quy hoạch mới chỉ là bước khung pháp lý để quản lý và triển khai, không hợp thức hóa các dự án vi phạm nếu có; từng dự án vẫn phải hoàn tất quy trình đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường. Ở phía sân bay, dự án mở rộng đang trong giai đoạn tăng tốc, với mục tiêu đưa toàn bộ hệ thống vào khai thác đồng bộ từ tháng 4/2027, trước Tuần lễ Cấp cao APEC.
Nhìn từ góc độ du khách, khoảng vài năm tới sẽ là giai đoạn chuyển tiếp: công trường song song với những khu mới mở; trải nghiệm có thể chưa hoàn toàn “mượt” nhưng lại cho cảm giác chứng kiến một Phú Quốc đang tự tái tạo mình. Nếu địa phương kiên trì triết lý đô thị du lịch sinh thái, bảo vệ không gian công cộng ven biển và hệ sinh thái biển – rừng, Phú Quốc có cơ hội trở thành phòng thí nghiệm sống cho phát triển du lịch bền vững. Còn nếu lùi bước trước những áp lực ngắn hạn, “phòng thí nghiệm” ấy sẽ kết thúc như nhiều đô thị biển đã đi trước – đông đúc, tiện nghi nhưng thiếu linh hồn.
