Cây cầu 40% hình hài và bước ngoặt mang tên lắp dựng thép
Cầu Trần Hưng Đạo là một dự án cầu vượt bắc qua sông Hồng Hà Nội, nối khu phố cổ với Long Biên, đang được thi công với thiết kế vòm thép vô cực độc đáo, mục tiêu trở thành biểu tượng giao thông – đô thị mới và hoàn thành trước APEC 2027. Đây không chỉ là một công trình hạ tầng; nó là phép thử tham vọng của Hà Nội trong việc biến một dự án cầu vượt thành trục văn hóa, kinh tế đêm và không gian công cộng hiếm có. Sau gần 9 tháng kể từ ngày khởi công tháng 12/2025, sản lượng toàn dự án đã đạt khoảng gần 40% khối lượng tổng thể. Con số này cho thấy tiến độ được giữ vững, nhưng giai đoạn then chốt mới thực sự bắt đầu: lắp dựng hơn 26.000 tấn kết cấu thép trên hệ nổi giữa dòng sông Hồng từ ngày 31/8.
Từ cọc ván, hệ nổi đến vòm vô cực: bài toán hình học trên sông Hồng
Điểm thú vị nhất của cầu Trần Hưng Đạo không nằm ở chiều dài hay số làn xe, mà ở câu chuyện hình học của hệ vòm vô cực. Vòm thép được tạo thành từ những đường cong uốn lượn liên tục, vắt qua 6 nhịp và giao thoa tại các vị trí hợp long, tạo hình biểu tượng vô cực (∞) lấy cảm hứng từ dòng chảy sông Hồng. Các trụ chính còn được thiết kế nghiêng 33 độ, biến mỗi đốt thép thành một mảnh ghép phải “rơi” đúng tọa độ, cao độ, hướng và biên dạng; sai khác ở một vị trí có thể kéo theo sai số cho nhiều cấu kiện tiếp theo. Để tạo không gian thi công ổn định cho hệ móng sâu và trụ dưới nước, đội ngũ đã tổ chức hệ thống thi công nổi, dùng vòng vây cọc ván thép “dựng sàn” ngay giữa dòng sông, biến khu vực chân trụ thành một công trường độc lập có thể vận hành 24/24 giờ.
26.000 tấn thép và cuộc chiến dung sai milimet trên không
Khi bước vào giai đoạn lắp dựng thép, dự án cầu Trần Hưng Đạo chuyển từ cuộc chiến với con nước sang cuộc chiến với dung sai milimet. Hơn 26.000 tấn kết cấu thép của cầu chính được chế tạo tại 10 nhà máy trên cả nước, rồi di chuyển từ nhà máy ra cảng, từ cảng theo đường thủy về công trường hoặc đưa thẳng xuống sà lan. Mỗi hành trình phải tính toán tải trọng, kích thước, phương tiện và thời điểm vận chuyển để khi cấu kiện được cẩu lên không trung, mọi thứ khớp đúng như trên bản vẽ. "Đến ngày 31/8, bốn đốt dầm dọc đầu tiên với trọng lượng gần 100 tấn, được cẩu đưa vào vị trí lắp dựng tại nhịp cầu nối hai trụ chính giữa sông". Để tránh ứng suất cưỡng bức làm suy giảm khả năng chịu lực dài hạn, dự án dùng Mô hình thông tin công trình (BIM) kết hợp quét Laser 3D kiểm tra chéo tọa độ từ nhà máy tới công trường, cùng hệ thống cảm biến quan trắc sức khỏe kết cấu cầu để thu thập dữ liệu thời gian thực về độ võng, biến dạng và ứng suất.
700 con người, 28 mũi thi công và mục tiêu APEC 2027
Đằng sau những con số lạnh lùng là 700 công nhân, kỹ sư đã sống cùng sông Hồng suốt 9 tháng qua. Họ làm việc trong những ngày mùa đông gió rét phả lên từ mặt nước và mùa hè nóng rát hắt từ bê tông, thép, với nhịp công trường được tính bằng từng giọt mồ hôi. Trong giai đoạn vượt lũ tiểu mãn tháng 5–6, 28 mũi thi công được huy động, mỗi vị trí trụ dưới nước vận hành 3 ca, 4 kíp cả ngày lẫn đêm để kịp “dựng trụ trước khi con nước lên cao”. Từ đây, dự án chuyển sang đường găng tiếp theo: lắp dựng vòm và dầm thép cầu chính. Ban quản lý dự án cùng nhà thầu đặt mục tiêu kép rõ ràng: đưa công trình về đích trước thềm APEC 2027, đồng thời sớm đưa vào khai thác để san sẻ áp lực giao thông với cầu Chương Dương và Vĩnh Tuy, thay đổi thói quen di chuyển qua sông Hồng Hà Nội.
Không chỉ là cầu vượt: tương lai một trục đô thị – văn hóa trên sông Hồng
Nếu nhìn cầu Trần Hưng Đạo chỉ như một dự án cầu vượt, chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa lớn hơn mà Hà Nội đang theo đuổi. Thiết kế cầu tích hợp trục đường đi bộ rộng, làn riêng cho xe đạp, các đài vọng cảnh và kết nối liền mạch với chuỗi công viên ven bờ, mở ra một không gian văn hóa, du lịch và sinh hoạt kinh tế đêm chưa từng có bên sông Hồng Hà Nội. Trong tương lai, người dân có thể đi bộ từ khu phố cổ băng qua vòm vô cực, dừng chân ngắm sông, tham gia hoạt động đêm mà không phải “chen” qua những cây cầu thuần giao thông. Chính giai đoạn lắp dựng thép hôm nay đang định hình không gian trải nghiệm ngày mai: mỗi đường cong của vòm, mỗi đài vọng cảnh trên cao là kết quả của hàng nghìn giờ tính toán và thi công. Khi cầu Trần Hưng Đạo “cắt băng” trước APEC 2027, đó sẽ là khoảnh khắc không chỉ của ngành xây dựng, mà của toàn bộ thành phố đang tìm cách quay mặt về phía dòng sông lâu nay bị bỏ quên.
