Từ công trường 86% hoàn thành đến bài kiểm tra quyết định khai thác thương mại
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế mới với quy mô khoảng 5.000ha, được xây dựng theo ba giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 gồm một đường băng và một nhà ga hành khách, được thiết kế với công suất phục vụ 25 triệu lượt hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, hướng tới mục tiêu khai thác thương mại từ tháng 12/2026. Tiến độ xây dựng hiện đã vượt mốc 86% đối với các công trình thiết yếu trong sân bay, cho thấy bài toán khối lượng bê tông, thép và thiết bị cơ bản đã được giải. Nhưng câu chuyện Long Thành có kịp khai thác thương mại 2026 hay không lại nằm ở một vế khác: giai đoạn kiểm tra vận hành, kiểm tra an toàn hàng không và khả năng phối hợp giữa hàng chục đơn vị cùng lúc. Nếu coi 16 tỷ USD đầu tư là “vé vào sân chơi khu vực”, thì những tháng thử nghiệm cuối cùng chính là vòng loại khắt khe để Long Thành chứng minh mình xứng đáng trở thành cửa ngõ hàng không mới.
Bay hiệu chuẩn và kiểm tra an toàn hàng không: phép thử đầu tiên cho đường băng Long Thành
Điểm nhấn của giai đoạn hiện nay là các chuyến bay kiểm tra, hiệu chuẩn hệ thống dẫn đường ILS/DME và hệ thống đèn tín hiệu tại đường cất hạ cánh 05R/23L, diễn ra liên tục từ 00h00 ngày 11/10 đến 23h59 ngày 19/10. Đây không phải nghi thức hình thức, mà là bước bắt buộc để chứng minh đường băng Long Thành đủ an toàn cho khai thác thương mại 2026. Các chuyến bay hiệu chuẩn do các đơn vị thuộc Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam phối hợp với Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam thực hiện trong hai ngày 12–13/10 đã hoàn thành kế hoạch kiểm tra hệ thống dẫn đường và đèn tín hiệu. Một câu nói có thể trích dẫn ở thời điểm này là: “Hoạt động kiểm tra nhằm bảo đảm các hệ thống duy trì hoạt động ổn định và đáp ứng yêu cầu an toàn hàng không”. Nếu các thông số không đạt chuẩn, mọi mốc thời gian khai thác sẽ phải lùi lại, bất kể công trình đã hoàn thiện đến đâu.
Hệ thống thông tin liên lạc và quy trình khai thác: Long Thành đang thử sức với vận hành thực tế
Một sân bay hiện đại không thể vận hành an toàn nếu hệ thống thông tin liên lạc bị gián đoạn. Ngày 8/10, sân bay Long Thành đã thử nghiệm hệ thống liên lạc bộ đàm PMR tại nhà ga hành khách và khu bay, bố trí các nhóm kiểm tra ở nhiều vị trí để đánh giá chất lượng âm thanh hai chiều, cường độ tín hiệu và khả năng duy trì liên lạc, qua đó xác định các điểm mù cần khắc phục. Đây là bước đi thẳng vào “tim” của vận hành: nếu bộ đàm không rõ, quy trình xin phép di chuyển tàu bay, xử lý tình huống bất thường hay phối hợp giữa mặt đất và không lưu đều có thể bị rối. Song song, chương trình ORAT – thử nghiệm vận hành toàn diện – đã được triển khai từ cuối tháng 9, đưa vào chạy thử hệ thống xử lý hành lý, máy soi chiếu an ninh, cầu ống lồng, thang cuốn và đèn hiệu hàng không. Những bài kiểm tra này cho thấy Long Thành không muốn chỉ khai trương bằng nghi lễ, mà bằng năng lực vận hành thực sự.
Kịch bản ứng phó sự cố: Long Thành tự đặt mình vào tình huống xấu nhất để chuẩn bị tốt nhất
Không có sân bay nào được phép khai thác thương mại nếu chưa chứng minh khả năng ứng phó sự cố. Ngày 14/10, Cảng hàng không quốc tế Long Thành đã làm việc với Công an tỉnh Đồng Nai và các đơn vị liên quan để khảo sát thực địa, xây dựng kịch bản và kế hoạch diễn tập chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, phân công nhiệm vụ và kiểm tra khả năng phối hợp khi xảy ra tình huống bất thường. Cùng ngày, sân bay tổ chức đợt thử nghiệm thứ 5 trong chương trình ORAT với kịch bản 1TO-28, tập trung kiểm tra khu vực di chuyển của tàu bay, rà soát mặt đường, hệ thống sơn kẻ, biển báo, đèn hiệu tại đường cất hạ cánh, đường lăn và các khu vực an toàn liên quan. Nhân sự thực hành quy trình liên lạc bộ đàm, xin phép di chuyển và thu gom vật thể lạ có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn bay. Việc tự đặt mình vào kịch bản xấu nhất là cách Long Thành chứng minh rằng an toàn không phải khẩu hiệu, mà là tiêu chuẩn vận hành.
Từ kiểm tra vận hành đến khai thác thương mại: Long Thành có giữ được lời hẹn cuối năm?
Theo kế hoạch, sân bay Long Thành sẽ tiếp tục trải qua giai đoạn kiểm tra vận hành trong các tháng 10–11, trước khi bước vào giai đoạn khai thác đầu tiên từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau. Sân bay dự kiến bắt đầu khai thác thương mại từ ngày 24/12, với tổng sản lượng tối đa 366 chuyến bay mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế, trong đó Vietnam Airlines và Vietjet đăng ký sản lượng tương đương 6–10% công suất thiết kế, khoảng 20–30 chuyến bay mỗi ngày. Câu hỏi không còn là “có kịp xây xong hay không”, mà là “có vượt qua được chuỗi kiểm tra an toàn hàng không, hệ thống thông tin liên lạc và diễn tập ứng phó sự cố hay không”. Các hoạt động thử nghiệm và hiệu chuẩn đang được triển khai song song với quá trình hoàn thiện xây dựng, nhằm kiểm tra mức độ sẵn sàng của hạ tầng và hệ thống vận hành trước cột mốc khai thác thương mại dự kiến cuối năm. Nếu Long Thành giữ được lời hẹn, đây sẽ là bước ngoặt cho ngành hàng không khu vực, mở thêm một cửa ngõ mới cho dòng hành khách và hàng hóa.
