Vòng chung khảo: khi tiếng hát trẻ cất lên ở Nhà hát Dân ca Nghệ An
Vòng chung khảo cuộc thi tài năng dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh là sân khấu nơi 10 tiết mục đầu tiên được trình diễn tại Nhà hát Dân ca Nghệ An, mở ra một không gian âm nhạc truyền thống Việt nơi giọng ca trẻ kết nối ký ức di sản với nhịp sống hôm nay thông qua những làn điệu ví, giặm quen thuộc.
Điểm nhấn lớn nhất của đêm mở màn không nằm ở quy mô tổ chức mà ở thông điệp: di sản chỉ sống khi có thế hệ mới hát lên bằng cảm xúc của chính họ. Tối 8.8, Nhà hát Dân ca Nghệ An rộn ràng tiếng hát quê nhà, thay vì những nghệ sĩ gạo cội là sự xuất hiện tự tin của các giọng ca trẻ trên sân khấu vòng chung khảo cuộc thi tài năng 2026. Cuộc thi do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Báo và PTTH Nghệ An tổ chức, mở màn dành trọn sự chú ý cho các thí sinh nhỏ tuổi – những người được kỳ vọng sẽ nối tiếp mạch nguồn dân ca ví giặm trong tương lai gần.
Những “mầm xanh” Ví, Giặm và hành trình riêng của từng giọng ca trẻ
Sân khấu vòng chung khảo đêm đầu giống như một bức tranh ghép, nơi mỗi giọng ca trẻ Nghệ Tĩnh kể câu chuyện riêng về cách mình tìm đến dân ca ví giặm. Có em mới chỉ 8 tuổi, có em sinh năm 2013, 2015; cũng có thí sinh đã dành nhiều năm luyện tập để biến sự yêu thích thành hành trình nghiêm túc với âm nhạc truyền thống Việt. Những cái tên như Nguyễn Ngọc Gia Hân với “Lời mẹ hát”, Nguyễn Kiều Hương Vy với “Bác Hồ và khúc hát dân ca”, hay Trương Thị Quỳnh Như với “Công cha nghĩa mẹ” cho thấy trẻ em hôm nay vẫn có thể gắn bó với những đề tài tưởng như xa vời: quê hương, gia đình, tri ân cha mẹ.
Ở lứa tuổi rất nhỏ, khó đòi hỏi các em hiểu hết chiều sâu từng câu hát, nhưng chính sự hồn nhiên lại tạo nên sức sống mới cho di sản. Những bài ca về tình thân, nguồn cội không chỉ còn là tiếng hát của người lớn, mà được trao truyền bằng chính giọng non trẻ trên sân khấu cuộc thi tài năng 2026. Đó là minh chứng rằng bảo tồn dân ca không phải khẩu hiệu, mà là quá trình gieo “mầm xanh” trong tâm hồn người trẻ, để các em tự tin bước lên sân khấu, xem ví, giặm như một phần tự nhiên của đời sống mình chứ không phải bài học bắt buộc.
Một sân chơi chuyên nghiệp cho tình yêu âm nhạc truyền thống Việt
Điều làm cuộc thi tài năng 2026 khác với nhiều phong trào văn nghệ địa phương là tính chuyên nghiệp của sân chơi. Cuộc thi thu hút 175 hồ sơ, gồm 163 thí sinh và 12 nhóm, từ Nghệ An, Hà Tĩnh đến Hà Nội, TP.HCM và nhiều tỉnh thành khác. Từ đó, 30 thí sinh và nhóm được chọn vào vòng chung khảo, chia đều trong 3 đêm thi từ 8.8 đến 10.8, với 10 tiết mục trong đêm mở màn tại Nhà hát Dân ca Nghệ An. "Cuộc thi năm nay thu hút 175 hồ sơ đăng ký dự thi" là con số cho thấy sức hút của dân ca ví giặm trong đời sống hiện đại.
Không dừng ở việc chấm thi, ban tổ chức còn mở khóa huấn luyện hơn 10 ngày, mời các nghệ sĩ, chuyên gia hướng dẫn về thanh nhạc, phong cách biểu diễn, giúp thí sinh hiểu sâu hơn đặc trưng dân ca ví giặm Nghệ Tĩnh. Đây là cách làm đáng ủng hộ nếu muốn bảo tồn dân ca theo nghĩa sống động: người trẻ được học bài bản, có không gian biểu diễn chuyên nghiệp, được đánh giá công bằng bởi hội đồng giám khảo gồm các Nghệ sĩ Nhân dân và đạo diễn sân khấu. Sân chơi này vì thế không chỉ dành cho thí sinh, mà còn dành cho mọi người yêu dân ca, những ai tin rằng âm nhạc truyền thống Việt vẫn có chỗ đứng xứng đáng giữa đời sống đương đại.
Thách thức, khoảng trống và cơ hội nối dài mạch nguồn dân ca
Nhìn từ góc độ chuyên môn, không thể lãng mạn hóa mọi điều. Theo NSND Phạm Tiến Dũng, một số thí sinh vẫn cần trau dồi về phát âm, nhả chữ, xử lý làn điệu và biểu đạt sắc thái. Đó là hạn chế dễ hiểu khi phần lớn các em còn ở độ tuổi thiếu niên, mới tiếp cận ví, giặm trong vài năm. Nhưng nếu coi đây là điểm trừ cố định thì sẽ bỏ lỡ điều quan trọng hơn: các em đến với dân ca từ niềm thích thú thực sự, chứ không vì thành tích bề ngoài.
Chính sự đa dạng trong hành trình – từ em lớp 9 đã theo học ngành Nghệ thuật biểu diễn dân ca, đến thí sinh mới làm quen chừng một năm – cho thấy ví, giặm có thể được tiếp cận bằng nhiều con đường khác nhau. 10 tiết mục đêm mở màn khai thác từ lời cổ, tác phẩm quen thuộc đến sáng tác lời mới trên chất liệu dân ca, phản ánh sức sống đa dạng của di sản. Đó là bảo tồn dân ca theo nghĩa mở: di sản không đứng yên trong ký ức, mà tiếp tục được cất lên bằng giọng hát mới, trong không gian mới, với tâm thế của thế hệ trẻ.
Khi cuộc thi tài năng trở thành hành trình dài của di sản
Sau vòng chung khảo, ban giám khảo sẽ chọn 12 tiết mục xuất sắc nhất vào chung kết – đó là cơ chế cần thiết cho một cuộc thi, nhưng lại không phải đích đến quan trọng nhất. Điều đáng giá là quá trình phát hiện những giọng ca có tố chất, tạo môi trường để các em tiếp tục rèn luyện và tiếp cận sâu hơn với dân ca ví giặm. Qua đó, cuộc thi góp phần phát hiện các nhân tố mới, tạo thêm động lực để dân ca ví giặm được gìn giữ, trao truyền và lan tỏa trong đời sống đương đại.
Nếu coi mỗi mùa thi là một lớp học lớn, thì khán giả chính là người thầy thứ hai – những tràng vỗ tay, sự cổ vũ nhiệt tình là phần thưởng giúp người trẻ tin rằng mình đang đi đúng hướng. Từ góc nhìn đó, cuộc thi tài năng 2026 không chỉ là một sự kiện, mà là lời khẳng định: muốn bảo tồn dân ca, phải đặt di sản vào tay người trẻ và tin họ đủ khả năng nâng nó đi tiếp. Khi những giọng ca trẻ Nghệ Tĩnh bật lên trên sân khấu, đó cũng là lúc âm nhạc truyền thống Việt tìm lại chiều sâu ngay giữa đời sống hiện đại.
