Vì sao sân khấu chung khảo dân ca ví, giặm đáng xem hơn một cuộc thi tài năng
Vòng chung khảo cuộc thi "Tìm kiếm tài năng Dân ca, Ví Giặm Nghệ Tĩnh" là sự kiện nơi những giọng ca trẻ từ nhiều địa phương cùng bước lên sân khấu chuyên nghiệp, trình diễn các làn điệu dân ca ví, giặm với dàn nhạc sống, qua đó thể hiện tình yêu di sản, khẳng định vai trò của thế hệ trẻ trong bảo tồn âm nhạc truyền thống và tạo ra một không gian nghệ thuật tiếp nối mạch nguồn văn hóa vùng Nghệ Tĩnh. Tối 8.8, Nhà hát Dân ca Nghệ An rộn ràng những câu hát thân thuộc khi vòng chung khảo cuộc thi tài năng 2026 chính thức mở màn với 10 tiết mục dự thi trên sân khấu chuyên nghiệp. Điều quan trọng không phải ở danh hiệu, mà ở việc ví, giặm được cất lên bằng tiếng hát của lớp trẻ trong một không gian được chăm chút đến từng chi tiết. Khi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình tổ chức sân chơi này, thông điệp gửi đi rất rõ: dân ca ví giặm không chỉ là ký ức, mà là chất liệu sống của hôm nay.
Mười tiết mục, mười hành trình của thế hệ trẻ hát dân ca
10 tiết mục trong đêm thi đầu tiên không chỉ là những màn trình diễn mà là mười câu chuyện riêng về hành trình đến với dân ca ví giặm của mỗi thí sinh. Có em mới 8 tuổi, có em sinh năm 2013, 2015, cũng có những gương mặt đã dành nhiều năm học tập, luyện tập dân ca để biến niềm yêu thích thành một con đường nghiêm túc. Những cái tên nhỏ tuổi như Nguyễn Ngọc Gia Hân với "Lời mẹ hát", Nguyễn Kiều Hương Vy với "Bác Hồ và khúc hát dân ca" hay Trương Thị Quỳnh Như chọn "Công cha nghĩa mẹ" cho thấy thế hệ trẻ hát dân ca không hề xa cách với đề tài gia đình, quê hương, nguồn cội. Ở lứa tuổi rất nhỏ, các em chưa thể hiểu hết chiều sâu của từng câu hát, nhưng chính sự hồn nhiên, trong trẻo tạo nên sức hút riêng, khiến những thông điệp về tình thân và đạo lý được truyền đi bằng giọng hát non trẻ mà đầy tự tin.
Từ phòng tập đến Nhà hát Dân ca Nghệ An: chuyên nghiệp hóa sân chơi truyền thống
Điểm đáng nói của cuộc thi tài năng 2026 là cách ban tổ chức biến tình yêu dân ca thành một tiến trình rèn luyện bài bản. Từ 175 hồ sơ đăng ký, gồm 163 thí sinh cá nhân và 12 nhóm, ban giám khảo đã chọn 30 thí sinh và nhóm vào vòng chung khảo, chia đều cho ba đêm thi từ 8 đến 10.8. Trước đó, hơn 10 ngày huấn luyện về chuyên môn và kỹ năng biểu diễn được tổ chức để các em hiểu rõ hơn đặc trưng nghệ thuật dân ca ví, giặm và cách xử lý làn điệu trên sân khấu. Dàn nhạc của Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh đồng hành trực tiếp, tạo không gian nghệ thuật đậm bản sắc và nâng đỡ từng câu hát. Theo NSND Phạm Tiến Dũng, nhiều thí sinh nhỏ tuổi đã có sự chuẩn bị nghiêm túc, bước đầu nắm được đặc trưng làn điệu và phương pháp thể hiện dân ca ví giặm, dù vẫn cần trau dồi thêm về phát âm, nhả chữ và biểu đạt sắc thái. Đó là những thiếu hụt dễ chấp nhận, bởi điều quan trọng là các em đến với ví, giặm từ niềm yêu thích thực sự, chứ không phải một cuộc thi "cho vui".
Cuộc thi không chỉ tìm tài năng, mà đang viết tiếp đời sống mới của ví, giặm
Khi những bài hát về tình thân, nguồn cội không chỉ được ngân lên bằng giọng ca trưởng thành mà còn bằng tiếng hát trẻ thơ, dân ca ví giặm bước ra khỏi khuôn khổ hoài niệm để trở thành tiếng nói chung của nhiều thế hệ. Nhóm Búp Sen Xanh với "Công cha nghĩa mẹ ơn thầy" là minh chứng: ba học sinh THPT đã có hơn 10 năm cùng sinh hoạt, luyện tập, từ "hạt giống" phong trào trở thành những gương mặt tự tin trên sân khấu chuyên nghiệp. Việc tổ chức cuộc thi không chỉ tạo cơ hội cho tài năng trẻ, mà còn mở ra một sân chơi chuyên nghiệp cho mọi người yêu dân ca, từ Nghệ An, Hà Tĩnh đến Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh thành khác. Quy định chặt chẽ về bản quyền, kể cả trên các nền tảng mạng xã hội, cho thấy di sản đang được đối xử nghiêm túc, đúng nghĩa là một giá trị cần được bảo vệ. Khi ví, giặm tiếp tục được cất lên bằng những giọng hát mới, trong những không gian mới và với tâm thế của thế hệ trẻ hôm nay, đó là cách để một di sản văn hóa không đứng yên trong ký ức, mà sống cùng đời sống đương đại.
