Đoạn mở đầu cho trục cao tốc dài hơn 60 km
Cao tốc Gò Dầu – Xa Mát là tuyến đường được quy hoạch kết nối cao tốc TP.HCM – Mộc Bài với khu vực cửa khẩu Xa Mát, trong đó giai đoạn đầu tạo đoạn nối từ Gò Dầu đến phường Ninh Thạnh. Ngày 30/10, UBND tỉnh Tây Ninh tổ chức lễ động thổ dự án giai đoạn này. Đây không chỉ là một lễ khởi công: tỉnh đang bắt đầu xây phần hạ tầng có thể gắn các khu vực dân cư, sản xuất và du lịch vào mạng lưới cao tốc liên vùng.
Giai đoạn 1 cao tốc dài khoảng 28,04 km; toàn tuyến theo quy hoạch dài khoảng 65 km, phần còn lại dự kiến triển khai ở giai đoạn tiếp theo. Vì vậy, ý nghĩa trước mắt nằm ở việc tạo một mắt xích mới, chứ chưa phải hoàn tất hành lang đến Xa Mát. Hiệu quả của dự án sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc các đoạn tiếp nối được đầu tư đồng bộ.
Quy mô lớn, vốn nhà nước và tư nhân cùng tham gia
Với tổng mức đầu tư khoảng 10.279 tỷ đồng, dự án cao tốc Tây Ninh được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP). Trong cơ cấu vốn, ngân sách nhà nước tham gia khoảng 5.404 tỷ đồng, còn vốn nhà đầu tư khoảng 4.875 tỷ đồng. Đây là quy mô đáng kể đối với một đoạn tuyến hơn 28 km, đồng thời cho thấy ngân sách công vẫn gánh một phần lớn để dự án có thể hình thành.
Tuyến được thiết kế 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp liên tục và vận tốc thiết kế 120 km/h. Các thông số này hướng đến lưu thông tốc độ cao, nhưng lợi ích thực tế không chỉ đến từ mặt đường: nút giao và kết nối với đường địa phương phải vận hành thuận lợi, nếu không luồng xe vẫn có thể bị chậm ở hai đầu tuyến. Do đó, cách quản lý vốn đầu tư cao tốc, tiến độ thi công và chất lượng các công trình phụ trợ sẽ quan trọng không kém con số chiều dài.
Giá trị nằm ở kết nối, không chỉ ở tốc độ
Điểm đầu tuyến kết nối với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài tại xã Phước Thạnh; điểm cuối giao với đường ĐT799 và ĐT781 tại phường Ninh Thạnh. Khi hoàn thành và kết nối đồng bộ, tuyến được kỳ vọng tăng liên kết TP.HCM với trung tâm Tây Ninh, Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen và các khu vực công nghiệp, thương mại, dịch vụ. Đây là lý do dự án có thể tạo giá trị vượt ra ngoài việc rút ngắn một chuyến đi: doanh nghiệp có thêm lựa chọn vận chuyển, còn du khách tiếp cận các điểm đến thuận tiện hơn.
Kỳ vọng giảm thời gian di chuyển và chi phí vận tải là thiết thực với người dân lẫn hoạt động kinh doanh; mạng lưới tốt hơn cũng có thể hỗ trợ thu hút đầu tư, phát triển du lịch và thương mại. Tuy vậy, cao tốc không tự động tạo ra tăng trưởng. Tác động kinh tế - xã hội sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối với đường hiện hữu, quy hoạch khu vực lân cận và việc các đoạn tiếp theo được triển khai.
Tiến độ giải phóng mặt bằng là phép thử trước mắt
Tây Ninh đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ cho khoảng 1.540 trường hợp, trên diện tích khoảng 258 ha. Đây là khối lượng mặt bằng lớn, nên việc hoàn tất bồi thường, bố trí tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật sẽ quyết định công trường có thể duy trì nhịp thi công hay không. Chính quyền tỉnh đặt mục tiêu đưa công trình vào khai thác trong năm 2029 và yêu cầu các đơn vị liên quan xử lý sớm những vướng mắc phát sinh.
Nhà đầu tư và đơn vị thi công còn phải bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn lao động và bảo vệ môi trường; việc sử dụng vốn cũng cần được giám sát chặt chẽ. Vì thế, động thổ là bước khởi đầu đáng chú ý nhưng chưa phải bảo chứng cho lợi ích đã thành hiện thực. Nếu mặt bằng, công trình và kết nối được hoàn thành đúng kế hoạch, đoạn Gò Dầu – Ninh Thạnh có thể mở đường cho một hành lang giao thông rộng hơn. Kết luận: triển vọng của cao tốc Gò Dầu Xa Mát nằm ở khả năng biến khoản đầu tư lớn thành kết nối liền mạch và cơ hội phát triển cụ thể cho địa phương.
