Việt Nam bước vào kỷ nguyên 9 thành phố trực thuộc Trung ương
Việc Việt Nam có 9 thành phố trực thuộc Trung ương là sự điều chỉnh cấu trúc hành chính trong đó một số đơn vị cấp tỉnh được nâng lên thành đô thị trung ương, giữ vai trò trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa hoặc chuyên ngành, nhằm tổ chức lại không gian phát triển và phân bổ lại động lực tăng trưởng vùng một cách có chủ đích. Từ ngày 20/9/2026, Việt Nam chính thức có 9 thành phố trực thuộc Trung ương bao gồm: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế, Đồng Nai, Quảng Ninh và Bắc Ninh. Đây không phải chỉ là sự tăng về số lượng đô thị, mà là một bước tái cấu trúc sâu cấu trúc hành chính Việt Nam theo hướng đa cực, giảm lệ thuộc vào hai trung tâm truyền thống Hà Nội – TP.HCM. Quan điểm đáng chú ý là: 'mỗi thành phố trực thuộc Trung ương mới là một trung tâm vùng, kéo vùng lên chứ không hút vùng xuống'.
Quảng Ninh: từ kinh tế “nâu” sang thành phố trung ương thứ 8
Quảng Ninh là ví dụ sống động cho việc phát triển đô thị 2026 gắn với cải cách mô hình tăng trưởng. Ngày 24/8, tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương với tỷ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành. Nghị quyết có hiệu lực từ 1/9, chính thức đưa Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 và là đô thị trẻ nhất tại thời điểm đó. Sự kiện này là “quả ngọt sau 4 thập kỷ kiên trì đổi mới” với bước ngoặt từ năm 2011, khi địa phương chuyển mô hình phát triển từ 'nâu' sang 'xanh', giảm phụ thuộc tài nguyên sang dịch vụ, du lịch, công nghiệp chế biến và kinh tế biển. Điều đáng nói, sự thay đổi địa vị hành chính đến sau khi hạ tầng và kinh tế đã tạo nền tảng, chứ không đi trước thực lực.
Bắc Ninh thành phố mới: cực tăng trưởng công nghệ cao trẻ nhất
Nếu Quảng Ninh là câu chuyện chuyển đổi mô hình, thì Bắc Ninh là câu chuyện tăng tốc công nghiệp. Cũng trong ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh; Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026. Khi đó, Bắc Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 và là đô thị trẻ nhất cả nước. Từ một tỉnh nông nghiệp với diện tích nhỏ nhất cả nước khi tái lập, Bắc Ninh đã tạo nên “kỳ tích phát triển công nghiệp thần tốc” với mục tiêu trở thành thành phố công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, xanh và thông minh. Việc Bắc Ninh thành phố mới hoàn thành mục tiêu Đại hội Đảng bộ tỉnh sớm 3 năm cho thấy chiến lược chủ động, không chờ đợi. Quan điểm ở đây khá rõ: nâng cấp hành chính là phần thưởng cho một hệ sinh thái công nghiệp – FDI đã đạt tầm, chứ không phải tấm vé miễn phí vào sân chơi trung ương.
Tác động vùng và những thách thức của cấu trúc hành chính mới
Với việc Quảng Ninh và Bắc Ninh cùng bước lên thành phố trực thuộc Trung ương, vùng Đông Bắc hình thành cặp cực tăng trưởng mới bên cạnh tam giác Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh đã định hình trước đó. Điều này tạo nên một cấu trúc hành chính Việt Nam đa trung tâm hơn, khi mỗi thành phố trực thuộc Trung ương vừa là hạt nhân vùng, vừa là mắt xích của mạng lưới đô thị quốc gia. Tuy nhiên, ở góc độ phân tích, nâng cấp địa vị hành chính không tự động bảo đảm phát triển bền vững. Áp lực điều phối hạ tầng liên vùng, quản lý đô thị mở rộng nhanh, cùng nguy cơ cạnh tranh “hút” nguồn lực với các tỉnh lân cận là những câu hỏi chưa có lời giải sẵn. Nếu các thành phố mới không giữ được cân bằng giữa công nghiệp, dịch vụ và chất lượng sống, danh xưng đô thị trung ương rất dễ trở thành gánh nặng hơn là lợi thế.
Kết luận: Đô thị trung ương phải là cam kết phát triển dài hạn
Việc nâng lên 9 thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 20/9/2026 không chỉ là mốc hành chính, mà là lựa chọn mô hình phát triển đô thị 2026 và các giai đoạn sau. Danh sách Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế, Đồng Nai, Quảng Ninh và Bắc Ninh khẳng định một mạng lưới trung tâm kinh tế – chính trị – văn hóa có tính phân bố rộng hơn. Mỗi thành phố mới, đặc biệt là Bắc Ninh và Quảng Ninh, mang theo kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng công nghệ cao, dịch vụ và du lịch thế hệ mới. Nhưng để kỳ vọng đó thành hiện thực, cấu trúc hành chính mới chỉ là bước khởi đầu. Cam kết đầu tư hạ tầng, cải cách hành chính, giữ bản sắc văn hóa và bảo đảm chất lượng sống mới là thước đo cuối cùng cho ý nghĩa của việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
