Triển lãm ảnh biển đảo như một tuyên ngôn về di sản và tinh thần người lính
Triển lãm ảnh biển đảo “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” là một sự kiện nhiếp ảnh Việt Nam quy tụ hơn 50 tác phẩm, dùng ngôn ngữ thị giác để kể câu chuyện di sản biển đảo, lịch sử quân sự và đời sống quân, dân nơi đầu sóng ngọn gió, đồng thời khơi gợi nhận thức, xúc cảm và trách nhiệm của cộng đồng đối với chủ quyền và ký ức tập thể về biển đảo. Đây không phải một cuộc trình diễn kỹ thuật chụp hình trung tính, mà là một tuyên ngôn giàu tính chính trị, lịch sử và giáo dục hướng thẳng vào công chúng trẻ và những người quan tâm tới biển đảo. Việc triển lãm do Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Chiến sĩ phối hợp với Báo Cựu chiến binh Việt Nam tổ chức nhân dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 cho thấy rõ lựa chọn đặt nhiếp ảnh vào tâm điểm của câu chuyện ký ức và lòng yêu nước.
Hơn 50 tác phẩm: bức tranh nhiều lớp về biển, đảo và người lính
Điểm đáng giá nhất của triển lãm là cấu trúc nội dung được xây trên hơn 50 tác phẩm ảnh, được chọn lọc từ hàng nghìn khuôn hình của 17 hội viên Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Chiến sĩ trong nhiều chuyến đi biển đảo và đơn vị lực lượng vũ trang. Những bức ảnh này không dừng ở việc ghi nhận vẻ đẹp cảnh quan, mà dựng lên một bức tranh nhiều lớp: huấn luyện, tuần tra, canh gác, sẵn sàng chiến đấu của Hải quân, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng làm nhiệm vụ trên biển; đời sống, lao động của người dân; tình quân dân tại Trường Sa, Nhà giàn DK1 và các vùng biển đảo khác. Qua đó, triển lãm ảnh biển đảo trở thành nhật ký bằng hình về một không gian vừa khắc nghiệt vừa giàu sức sống, nơi mỗi nhân vật, mỗi chi tiết đời thường đều mang trong mình trọng lượng của di sản biển đảo và ký ức tập thể.
Ngôn ngữ nhiếp ảnh Việt Nam giữa di sản biển đảo và lịch sử quân sự
Triển lãm này khẳng định vai trò của nhiếp ảnh Việt Nam như một ngôn ngữ có khả năng kết nối di sản biển đảo với lịch sử quân sự theo cách trực quan, giàu cảm xúc. Các tác phẩm dùng hình ảnh chân thực, sinh động để phản ánh nhiều mặt hoạt động của cán bộ, chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam và các lực lượng khác từ huấn luyện, trực chiến tới tuần tra bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Đồng thời, khung hình còn hướng về vẻ đẹp hùng vĩ, tĩnh tại và đầy sức sống của quần đảo Trường Sa, Nhà giàn DK1 và những vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Khi người xem nhìn thấy lớp học trẻ em trên đảo Trường Sa, hay những khoảnh khắc đời thường của cư dân biển, họ đối diện với một di sản sống – vừa là không gian văn hóa, vừa là mặt trận quân sự – nơi lịch sử không nằm trong sách mà hiện lên trên mặt biển, khuôn mặt người lính và nụ cười trẻ nhỏ.
Giá trị chính trị, lịch sử, giáo dục và khoảng trống trải nghiệm
Không thể nhìn “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” như một triển lãm mỹ thuật thuần túy. Theo nhận định từ lãnh đạo hội cựu chiến binh và ban tổ chức, sự kiện mang giá trị nghệ thuật đồng thời mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và giáo dục sâu sắc đối với thế hệ trẻ, giúp công chúng cảm nhận rõ hơn sự hy sinh, gian khổ, vẻ đẹp của người chiến sĩ và tình yêu quê hương, đất nước. Một bức ảnh được ghi đúng khoảnh khắc, trọn vẹn cảm xúc có thể lay động người xem mạnh hơn nhiều bài diễn văn. Tuy vậy, cựu chiến binh từng đi qua 21 điểm đóng quân trên biển đảo cho rằng các tác phẩm vẫn chưa truyền tải hết sự khắc nghiệt nơi đầu sóng ngọn gió và những rung động thiêng liêng mà chỉ người trực tiếp đặt chân tới đó mới cảm nhận đầy đủ. Chính khoảng trống trải nghiệm này lại là lời mời: ảnh có thể khơi gợi, nhưng trách nhiệm thế hệ trẻ là bước tiếp ra biển, để hiểu sâu hơn những gì đang được kể bằng hình.
Khi ký ức người lính gặp di sản biển đảo: kết luận và kỳ vọng
Một trong những điểm chạm mạnh mẽ của triển lãm là việc nhiều tác giả từng là quân nhân hoặc cựu chiến binh; với họ, việc cầm máy không chỉ là thực hành nghệ thuật, mà là cách nối dài ký ức, tình đồng đội và tình yêu biển đảo. Câu chuyện về tác phẩm “Rồng lửa vút lên”, ghi lại khoảnh khắc tên lửa S-125-2TM sau cải tiến rời bệ phóng, cho thấy nhiếp ảnh quân sự có thể biến khoảnh khắc chiến đấu thành biểu tượng thị giác về ý chí bảo vệ bầu trời, mặt biển Tổ quốc. Khi những trải nghiệm đời lính được chưng cất trong ảnh, chúng tạo nên cầu nối giữa người từng sống nơi biên viễn và công chúng nơi đất liền. Triển lãm “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” mở cửa đến hết ngày 28/8/2026, nhưng điều quan trọng là dư âm: nó nên trở thành động lực để xây dựng thêm những dự án nhiếp ảnh biển đảo, đưa câu chuyện di sản và lịch sử quân sự ra khỏi khuôn khổ bảo tàng, đi vào đời sống văn hóa thường ngày.
