Triển lãm nhỏ, thông điệp lớn về biển đảo và độc lập
Triển lãm ảnh “Linh thiêng biển đảo Việt Nam” là một triển lãm ảnh Hà Nội được tổ chức tại trụ sở Hội Cựu chiến binh Việt Nam, giới thiệu hơn 50 tác phẩm về biển đảo Việt Nam nhằm tôn vinh di sản biển đảo, tinh thần chiến đấu của bộ đội và tình quân dân trong dịp kỷ niệm 81 năm Quốc khánh.
Điểm quan trọng nhất của triển lãm này không nằm ở số lượng ảnh mà ở bối cảnh và người cầm máy. Sáng 27/8, ngay giữa trung tâm Hà Nội, Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Chiến sĩ phối hợp với cơ quan báo chí của cựu chiến binh mở cửa không gian ảnh để chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh (2/9/1945 - 2/9/2026). Việc đặt triển lãm trong trụ sở của những người từng cầm súng là một lựa chọn giàu tính biểu tượng: ký ức chiến tranh, chủ quyền và hòa bình được nối dài bằng nhiếp ảnh, chứ không chỉ bằng diễn văn hay nghi thức.
Nhiếp ảnh chiến sĩ: Khi người từng ra trận kể chuyện bằng ánh sáng
Phần lớn tác giả có tác phẩm trong triển lãm là cựu chiến binh hoặc những người từng gắn bó với quân đội, thành viên Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Chiến sĩ và các phóng viên. Điều này làm cho triển lãm khác hẳn những cuộc chơi ảnh thông thường: mỗi khuôn hình không chỉ là bố cục, màu sắc, mà là ký ức nghề lính đã được chắt lọc, suy ngẫm và bấm máy. Khi người từng đứng ở đầu sóng ngọn gió quay lại biển đảo với chiếc máy ảnh thay vì khẩu súng, họ đang kể tiếp câu chuyện bảo vệ Tổ quốc bằng một ngôn ngữ mềm hơn nhưng không kém phần sắc.
Các chuyến đi thực tế tới biên giới, vùng biển đảo, vùng sâu vùng xa đã giúp họ ghi lại những hình ảnh chân thực về đất nước, quân đội và nhân dân. Đây không phải du lịch trải nghiệm mà là một dạng “trở về hiện trường”, nơi ký ức chiến trường cũ gặp hiện thực giữ biển hôm nay. Vì vậy, theo tôi, gọi đây là “nhiếp ảnh chiến sĩ” là chính xác: họ tiếp tục nhiệm vụ tư tưởng – tuyên truyền, nhưng bằng ảnh thay vì lời.
Biển đảo trong ảnh: Di sản sống, không chỉ là cảnh đẹp
Các tác phẩm trong triển lãm phản ánh vẻ đẹp hùng vĩ của biển trời, đảo xa, nhưng điểm cốt lõi lại là con người: cán bộ, chiến sĩ ngày đêm chắc tay súng nơi đầu sóng ngọn gió, nhân dân bám biển, giữ ngư trường, tình quân dân sâu nặng và sức sống mãnh liệt trên những vùng biển đảo linh thiêng. Nói cách khác, mỗi bức ảnh là một mảnh ghép của di sản biển đảo – không phải di sản bất động, mà là di sản đang sống, đang đổ mồ hôi và chấp nhận hiểm nguy.
Triển lãm chọn biển đảo Việt Nam làm trung tâm không phải là lựa chọn ngẫu nhiên. Trong bối cảnh vấn đề chủ quyền biển đảo luôn nóng, hình ảnh một chiến sĩ gác trạm, một ngư dân trên boong tàu hay một lá cờ đỏ giữa nền trời xanh có sức nặng hơn nhiều trang luận bàn. Theo phát biểu tại lễ khai mạc, một bài viết có thể cung cấp nhiều thông tin, nhưng một bức ảnh đẹp, đúng thời điểm, giàu cảm xúc đôi khi có sức lay động lớn hơn. Đó là lý do tôi cho rằng triển lãm này là một hình thức “giáo dục chủ quyền” rất hiệu quả mà không lên lớp hay hô khẩu hiệu.
Ý nghĩa chính trị – giáo dục và câu hỏi dành cho người trẻ
Triển lãm được tổ chức để chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh, nhưng ý nghĩa của nó vượt khỏi khuôn khổ một sự kiện lễ nghi. Các tác phẩm được đánh giá là không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và giáo dục sâu sắc, nhất là với thế hệ trẻ. Theo tôi, đây là thông điệp quan trọng: chủ quyền biển đảo và lòng yêu nước không phải là khái niệm trừu tượng, mà có thể chạm tay vào được qua những gương mặt, những đôi tay chai sạn trong ảnh.
Triển lãm kéo dài đến hết ngày 28/8 tại Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, rồi tiếp tục được mang tới Bảo tàng Lịch sử Quân sự. Sự di chuyển này cho thấy ban tổ chức không coi đây là hoạt động “làm cho xong” một dịp kỷ niệm, mà hướng tới một chuỗi sinh hoạt văn hóa có chiều sâu. Câu hỏi còn lại dành cho người xem, đặc biệt là thanh niên, là: ta chỉ đứng xem những bức ảnh đẹp về biển đảo Việt Nam, hay để chúng đặt lại câu hỏi về trách nhiệm của mỗi người với di sản biển đảo và độc lập mà thế hệ đi trước đã trả giá rất đắt?
