Phòng STEM trường học: chìa khóa kéo khoa học lại gần học sinh vùng sâu
Phòng STEM trường học là không gian học tập chuyên biệt, được trang bị thiết bị khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để học sinh thực hành thí nghiệm, làm dự án, giải quyết vấn đề thực tế, qua đó biến kiến thức trừu tượng thành trải nghiệm trực quan và rèn tư duy sáng tạo, hợp tác. Nhìn từ các địa phương vùng sâu, đây không chỉ là một phòng học mới mà là bước chuyển về cơ hội tiếp cận giáo dục STEAM thực hành cho những đứa trẻ vốn luôn ở “vùng rìa” của đổi mới. Khi tập đoàn năng lượng, chính quyền địa phương và nhà trường cùng trao tặng cơ sở giáo dục theo hướng này, câu chuyện không còn là từ thiện ngắn hạn, mà là đầu tư dài hạn cho năng lực khoa học của thế hệ tương lai.
Từ Vu Gia đến Thanh Thủy: hai lát cắt cho thấy khoảng cách và nỗ lực thu hẹp
Tại xã Vu Gia, một địa bàn nông thôn của Đà Nẵng, Trường Mầm non Vu Gia đã khánh thành và đưa vào vận hành phòng học thực hành giáo dục STEAM với tổng kinh phí đầu tư hơn 883 triệu đồng. Điều đáng nói là toàn bộ 883,1 triệu đồng được chính UBND xã quyết định đầu tư từ ngân sách địa phương, cho thấy một ưu tiên hiếm thấy với bậc học mầm non. Ở một lát cắt khác, tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Thanh Thủy ở Tuyên Quang, PETROVIETNAM – một tập đoàn năng lượng quốc gia – trao 2 tỷ đồng để xây dựng phòng STEM, như một phần của chương trình “STEM Innovation PETROVIETNAM”. Hai câu chuyện, một từ ngân sách xã, một từ doanh nghiệp, cùng chỉ vào một xu hướng: nếu không có những khoản đầu tư này, học sinh vùng sâu khó có cơ hội chạm tới các phòng STEM trường học đạt chuẩn.
Giáo dục STEAM thực hành: từ khẩu hiệu trong chương trình mới đến trải nghiệm hàng ngày
Trường Mầm non Vu Gia là 1 trong 15 cơ sở giáo dục mầm non được chọn thực hiện thí điểm Chương trình GDMN mới của Bộ GD-ĐT trong năm học 2026-2027. Song, chương trình mới sẽ chỉ là giấy nếu thiếu hạ tầng. Chính vì vậy, kế hoạch triển khai giáo dục STEM ở bậc mầm non tại đây gắn chặt với việc xây dựng phòng học thực hành giáo dục STEAM, chứ không dừng ở tập huấn hay phong trào thi đua. Ở Thanh Thủy, phòng STEM được thiết kế để “tạo điều kiện để các em học tập gắn với thực hành và phát triển tư duy sáng tạo” và “tạo không gian học tập hiện đại để học sinh chủ động khám phá, thực hành và vận dụng kiến thức khoa học, công nghệ vào giải quyết các vấn đề thực tiễn”. Nói cách khác, chính các phòng STEM này giúp nội dung của chương trình GDPT mới được “vật chất hóa” thành hoạt động hằng ngày, từ thí nghiệm đơn giản đến dự án liên môn.
Học sinh vùng sâu: từ khoảng cách công nghệ đến cơ hội bình đẳng tiếp cận khoa học
Đối với một xã nông thôn như Vu Gia, lãnh đạo địa phương thừa nhận việc đưa phòng học STEAM vào sử dụng là nỗ lực lớn nhằm rút ngắn khoảng cách tiếp cận công nghệ và giáo dục tiên tiến giữa nông thôn và thành thị. Hình ảnh trẻ mầm non háo hức trải nghiệm các góc STEAM cho thấy học sinh vùng sâu không thiếu tò mò, chỉ thiếu môi trường phù hợp. Ở Thanh Thủy, một trường nội trú vùng biên với 33 lớp, 1.078 học sinh và hơn 80 cán bộ, giáo viên, phòng STEM do PETROVIETNAM hỗ trợ lại mang ý nghĩa khác: nó biến ngôi trường mới trị giá 211 tỷ đồng thành một cơ sở giáo dục có chiều sâu khoa học, chứ không chỉ là khối bê tông khang trang. Sau khi hoàn thành, phòng STEM được kỳ vọng mở thêm cơ hội để học sinh vùng biên tiếp cận các phương pháp học tập trực quan, thực hành và ứng dụng công nghệ ngay tại nhà trường.
Tập đoàn năng lượng và trách nhiệm với tương lai: từ CSR hình thức đến cam kết dài hạn
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện phòng STEM Thanh Thủy là: đây không phải khoản tài trợ đơn lẻ, mà là một mắt xích trong chương trình “STEM Innovation PETROVIETNAM” do tập đoàn triển khai từ ý tưởng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ngay trong tên chương trình, doanh nghiệp đã đặt STEM, đổi mới sáng tạo và học sinh vùng sâu vào trung tâm, thay vì những hoạt động “đánh bóng” thương hiệu ngắn hạn. Việc PETROVIETNAM hỗ trợ xây dựng phòng STEM góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất của ngôi trường mới, cho thấy khu vực doanh nghiệp đang đóng vai trò ngày càng rõ trong việc bù đắp khoảng trống hạ tầng giáo dục ở những nơi ngân sách địa phương còn eo hẹp. Tuy vậy, để các phòng STEM trường học phát huy hết tác dụng, doanh nghiệp không thể dừng ở khoản tiền ban đầu: họ cần đồng hành cùng nhà trường trong đào tạo giáo viên, cập nhật thiết bị và kết nối với các hoạt động nghiên cứu nhỏ cho học sinh.
Kết luận: Phòng STEM không chỉ là phòng học mới, mà là lời hứa với thế hệ trẻ vùng khó
Những phòng STEAM ở Vu Gia hay phòng STEM tại Thanh Thủy cho thấy một điều: khi chính quyền địa phương dám ưu tiên, khi tập đoàn năng lượng coi trao tặng cơ sở giáo dục là trách nhiệm thay vì nghĩa vụ, học sinh vùng sâu sẽ có cơ hội tiếp cận khoa học thực tế gần hơn bất kỳ chiến dịch khẩu hiệu nào. Giá trị của các công trình này, như lãnh đạo ngành giáo dục Đà Nẵng nhấn mạnh, “không chỉ dừng lại ở cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, mà quan trọng và ý nghĩa hơn đây chính là sự đầu tư cho trẻ em, cho giáo dục và cho tương lai của địa phương”. Câu hỏi còn lại là: chúng ta có sẵn sàng biến vài dự án điểm thành chính sách dài hạn, trong đó phòng STEM trường học trở thành chuẩn tối thiểu cho mọi học sinh, bất kể các em sinh ra ở nội đô hay vùng biên giới.
