Thông tư 85 dạy tăng cường: Cấm thu tiền nhưng không cấm nâng chất
Thông tư 85 dạy tăng cường là quy định mới yêu cầu các trường phổ thông tách bạch hoạt động giáo dục tăng cường với hoạt động theo nhu cầu người học, đồng thời cấm thu tiền dưới mọi hình thức đối với phần tăng cường nhưng vẫn khuyến khích mở rộng cơ hội học tập cho tất cả học sinh thông qua nguồn ngân sách và các nguồn hợp pháp khác.
Từ ngày 15-11, các trường phổ thông không được thu tiền khi tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường theo Thông tư 85. Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT đồng thời đặt ra yêu cầu rà soát, phân định rõ các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học. Nói cách khác, cấm thu tiền học thêm núp bóng “tăng cường”, nhưng không hề phủ nhận nhu cầu học tập nâng cao của học sinh. Vấn đề là nhà trường giáo dục tăng cường thế nào để vừa đúng luật, vừa không đánh rơi chất lượng.
Tinh thần của Thông tư 85 là tăng cường hỗ trợ học sinh theo nhu cầu và năng lực thực tế, mở rộng cơ hội học tập mà không tạo thêm áp lực tài chính cho gia đình. Đây là bước đi đúng, nhưng nếu chỉ dừng ở việc cấm thu mà không kèm theo hướng dẫn tổ chức, các trường sẽ loay hoay, còn học sinh dễ mất đi những lớp tiếng Anh miễn phí hay hoạt động giáo dục ngoài giờ vốn đang phát huy hiệu quả.
Hà Nội: Từ lớp tiếng Anh liên kết thu phí đến mô hình miễn phí và theo nhu cầu
Tại Hà Nội, tác động của Thông tư 85 dạy tăng cường thấy rõ nhất ở các chương trình tiếng Anh liên kết có giáo viên nước ngoài. Nhiều năm qua, học sinh đóng học phí cho trung tâm để chi trả giáo viên, vận hành và cơ sở vật chất. Khi cấm thu tiền học thêm trong khung tăng cường, mô hình này lập tức bị “treo”.
Một hiệu trưởng THCS cho biết trước mắt trường vẫn duy trì dạy liên kết tiếng Anh nhưng không thu phí để thực hiện quy định mới. Đây là một dạng lớp tiếng Anh miễn phí tạm thời, chờ khi đơn vị liên kết hoàn thiện hồ sơ để chuyển sang nhóm hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học. Khi đó, chương trình phải minh bạch là ngoài chính khóa, hoàn toàn tự nguyện và xếp vào tiết cuối cùng, không được xen kẽ để tạo áp lực tham gia.
Trái lại, có trường tiểu học ở ngoại thành vốn tổ chức tiếng Anh, kỹ năng công dân số, nghệ thuật, thể chất trong khung 32 tiết/tuần, do giáo viên biên chế dạy và không thu phí, nên gần như không bị ảnh hưởng. Mô hình này cho thấy: nếu nhà trường chủ động đưa hoạt động giáo dục ngoài giờ vào kế hoạch và dùng nguồn chi thường xuyên, Thông tư 85 không phải là rào cản mà là cơ hội chuẩn hóa.
Nghệ An: Tạm dừng chương trình tăng cường để “thiết kế lại từ gốc”
Ở Nghệ An, cú sốc lớn hơn nhiều. Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11/2026 khiến hàng nghìn học sinh đang học chương trình tiếng Anh tăng cường phải chờ nhà trường rà soát, phân loại lại hoạt động. Nhiều trường đã tạm dừng chương trình tăng cường, phát phiếu lấy ý kiến phụ huynh và xem lại toàn bộ quy trình triển khai.
Trường Tiểu học Thành Vinh 1 là ví dụ điển hình: trước đây, 100% học sinh từ lớp 2 đến lớp 5, gần 1.200 em, đều học các chương trình tăng cường như tiếng Anh, Toán tiếng Anh, Tin học AC3, STEM và các môn năng khiếu thể dục, thể thao. Khi phải chuyển sang dạy theo nhu cầu, trường buộc phụ huynh đăng ký lại; số lượng đăng ký biến động khiến việc hình thành lớp rất khó.
Khó khăn không chỉ là gom đủ học sinh mà còn là thời khóa biểu: học sinh tiểu học đã học 32 tiết/tuần, nên chương trình theo nhu cầu chỉ có thể bố trí từ tiết thứ 8 trong ngày, thứ Bảy, Chủ nhật hoặc chiều thứ Tư. Với khung giờ này, trung tâm khó bố trí giáo viên, phụ huynh lại vất vả đưa đón. Nếu không tìm được phương án hợp lý, nhiều trường buộc phải dừng hẳn chương trình tăng cường – điều đi ngược mong muốn nâng chất.
Nhu cầu học thật, dạy tăng cường phải đúng thực chất
Trước đây, dạy tiếng Anh tăng cường được triển khai với mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ, tăng thời lượng thực hành, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế. Nhưng khi tuyển sinh lớp 10 và đại học không còn ưu tiên tiêu chí này như trước, nhiều phụ huynh bắt đầu cân nhắc, cho rằng không nhất thiết phải cho con học vì tốn kém và mất thời gian.
Một số phụ huynh ở Nghệ An đề nghị, nếu các môn tăng cường được xếp vào nhóm hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, nhà trường cần đưa việc dạy học về đúng thực chất, tránh tình trạng phải đăng ký chỉ để “chọn lớp, chọn cô”. Nói thẳng, Thông tư 85 đang bóc tách những lớp học tăng cường nửa bắt buộc, nửa tự nguyện, nơi học sinh bị cuốn vào cuộc đua hình thức hơn là nhu cầu học thật.
Ở chiều ngược lại, nhiều hiệu trưởng vẫn bảo vệ các chương trình liên kết tiếng Anh trong trường với ba lý do: giúp hiện thực hóa chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai, chi phí thấp hơn so với đi học trung tâm bên ngoài và bảo đảm đủ tiết buổi thứ hai cho học sinh bán trú, giảm áp lực đưa đón cho phụ huynh. Cấm thu tiền học thêm trá hình là đúng, nhưng nếu cắt đứt luôn những mô hình hiệu quả, người chịu thiệt vẫn là học sinh.
Lối ra: Tái cấu trúc hoạt động, không chỉ đổi tên chương trình
Điểm tích cực là nhiều trường đã không chọn cách “đứng im”. Các cơ sở đang xây dựng kế hoạch, khảo sát nhu cầu và lấy ý kiến phụ huynh, chỉ tổ chức khi học sinh tự nguyện đăng ký. Theo các lãnh đạo trường, việc điều chỉnh không đơn thuần là thay đổi tên gọi mà còn liên quan đến cách tổ chức lớp, thời lượng và kinh phí; nhà trường phải rà soát số lượng đăng ký và tính toán lịch học phù hợp.
Một hướng đi đáng chú ý là đưa các nội dung như STEM, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng số vào hoạt động giáo dục ngoài giờ, trải nghiệm, sử dụng nguồn chi thường xuyên và học liệu dùng chung, không thu phí. Khi đó, phần “tăng cường” đúng nghĩa sẽ thuộc về ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác, đúng tinh thần Thông tư 85.
Về phía quản lý, các sở giáo dục đang được kỳ vọng sớm ban hành hướng dẫn thống nhất để trường không phải tự dò đường. Nếu cấp trên chậm trễ, mỗi nơi một kiểu, nguy cơ lớn nhất là học sinh bị gián đoạn những chương trình đang tốt. Thông tư 85 chỉ thực sự thành cú hích tích cực khi đi kèm lộ trình, nguồn lực và cơ chế linh hoạt để nhà trường giữ được chất lượng giáo dục tăng cường mà không cần dựa vào ví tiền phụ huynh.
