Thông tư 85 dạy thêm: Thông điệp cốt lõi và ranh giới pháp lý mới
Thông tư 85/2026 về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là quy định pháp lý lần đầu tiên phân định rõ đâu là phần trách nhiệm miễn phí của nhà trường, đâu là dịch vụ mở rộng có thu tiền, đồng thời đặt ra hàng loạt rào chắn để ngăn chặn dạy thêm, học thêm núp bóng chương trình tự nguyện trong trường phổ thông.
Điểm mấu chốt của Thông tư 85 dạy thêm là thiết lập ranh giới rành mạch giữa hai nhóm hoạt động: giáo dục tăng cường do nhà trường tổ chức, không thu tiền, và giáo dục theo nhu cầu người học, có thể thu kinh phí nhưng phải dựa trên đăng ký tự nguyện của học sinh, phụ huynh. Nếu trước đây phụ huynh học sinh thường khó phân biệt đâu là “tăng cường vì quyền lợi chung”, đâu là “dạy thêm núp bóng”, thì nay khung pháp lý mới buộc nhà trường phải minh bạch. Đây không chỉ là một văn bản kỹ thuật, mà là thông điệp chính trị: chấm dứt tình trạng biến tướng dạy thêm trong trường công, trả lại sự công bằng trong tiếp cận giáo dục cho mọi học sinh.
Hoạt động tăng cường: Miễn phí, bắt buộc bình đẳng – không phải lớp luyện thi
Hoạt động tăng cường theo Thông tư 85 được tổ chức ngoài thời lượng hoạt động giáo dục chính khóa, trong thời gian dạy học 2 buổi/ngày, với mục tiêu tăng cường thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức, phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh. Nội dung là những mảng cơ bản, nền tảng, cần thiết mà mọi người học đều phải được tiếp cận: giáo dục đạo đức, nhân cách, lịch sử, văn hóa, thể chất, thẩm mỹ; giáo dục pháp luật, an toàn giao thông, phòng chống đuối nước; khoa học, công nghệ và năng lực số; thực hành, trải nghiệm giáo dục STEM; ngoại ngữ, hướng nghiệp và kỹ năng sống.
Thông điệp quan trọng: hoạt động tăng cường không được thu tiền của người học dưới bất kỳ hình thức nào, chi phí phải từ nguồn chi thường xuyên và các nguồn hợp pháp khác của nhà trường. Nhà trường có nghĩa vụ bảo đảm sự bình đẳng về cơ hội tiếp cận, lựa chọn và tham gia của học sinh, phù hợp với nội dung và điều kiện tổ chức. Nói cách khác, đây là phần “giáo dục cộng đồng” mà mọi học sinh đều có quyền hưởng như nhau, không thể bị cắt xén để biến thành gói dịch vụ thu phí. Nếu một hoạt động mang nội dung nền tảng, tổ chức trong khung 2 buổi/ngày mà lại thu tiền, phụ huynh có quyền đặt câu hỏi: nhà trường đang vi phạm quy định nhà trường hay không.
Hoạt động theo nhu cầu người học: Tự nguyện, có thu phí nhưng không được biến tướng
Trái với hoạt động tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học được tổ chức ngoài thời gian chính khóa và ngoài cả thời gian tăng cường, chỉ diễn ra khi học sinh, phụ huynh đăng ký tự nguyện tham gia. Nội dung ở đây là mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, phục vụ sở thích, năng khiếu, định hướng cá nhân: văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, hướng nghiệp; năng lực số, trí tuệ nhân tạo; chứng chỉ và năng lực ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế, học ngoại ngữ mới; giáo dục kỹ năng.
Cơ sở giáo dục công lập được phép thu kinh phí đối với nhóm hoạt động này, nhưng phải theo danh mục và không vượt quá mức thu do UBND cấp tỉnh quyết định, đồng thời công khai, minh bạch với phụ huynh học sinh. Tuy nhiên, Thông tư 85 cấm tuyệt đối việc ép buộc hoặc vận động phụ huynh đăng ký, cấm xếp các tiết học theo nhu cầu xen kẽ chương trình chính khóa hoặc tăng cường để tạo áp lực tham gia, và cấm dùng kết quả các chương trình này thay thế điểm của chương trình chính khóa. Quan trọng hơn, văn bản nhấn mạnh: lợi dụng hoạt động tăng cường hoặc hoạt động theo nhu cầu để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định là hành vi bị nghiêm cấm.
Chuẩn nghề nghiệp, an toàn học sinh và trách nhiệm của nhà trường
Thông tư 85 không chỉ vạch ranh giới tài chính, mà còn siết chặt chất lượng người dạy trong mọi hoạt động tăng cường và theo nhu cầu. Giáo viên tham gia phải đáp ứng chuẩn nghề nghiệp theo quy định pháp luật về nhà giáo, đồng thời có năng lực chuyên môn phù hợp với nội dung được giao. Nếu đảm nhận nội dung ngoài môn học hoặc hoạt động giáo dục được phân công, giáo viên buộc phải được bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn trước khi thực hiện. Đây là điểm then chốt để tránh tình trạng “ai rảnh thì dạy”, biến hoạt động tăng cường thành giờ trông trẻ kéo dài.
Với người ngoài trường – chuyên gia, huấn luyện viên, nghệ sĩ, nghệ nhân, vận động viên, người có uy tín trong cộng đồng – nhà trường phải thẩm định hồ sơ, bằng cấp, chứng chỉ hoặc minh chứng năng lực chuyên môn trước khi cho tham gia, và hiệu trưởng chịu trách nhiệm về năng lực, kinh nghiệm, nội dung giáo dục của họ. Tất cả người tham gia đều phải được tập huấn, cung cấp thông tin về kế hoạch giáo dục, quy tắc ứng xử và quy định bảo đảm an toàn cho học sinh. Đồng thời, cơ sở giáo dục phải định kỳ đánh giá chất lượng, đạo đức đội ngũ, chấm dứt hợp tác với tổ chức, cá nhân không đáp ứng yêu cầu hoặc vi phạm quy tắc ứng xử. Nếu nhà trường coi nhẹ khâu này, mọi ranh giới pháp lý trên giấy sẽ sớm bị vô hiệu hóa trong thực tế.
Cấm lợi dụng hoạt động tăng cường để dạy thêm: Phụ huynh cần chủ động giám sát
Thông tư 85 liệt kê rõ các hành vi bị cấm khi tổ chức hoạt động ngoài giờ: cắt giảm, không tổ chức hoặc tổ chức không đầy đủ nội dung giáo dục tăng cường theo kế hoạch đã phê duyệt; chuyển, tách nội dung thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc nội dung tăng cường sang nhóm theo nhu cầu để thu kinh phí; lợi dụng hoạt động tăng cường, hoạt động theo nhu cầu để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi, tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định. Đồng thời, việc thu tiền ngoài danh mục, vượt mức do UBND tỉnh quyết định hoặc trái quy định đối với hoạt động theo nhu cầu cũng bị nghiêm cấm.
Tuy vậy, văn bản dù chặt chẽ đến đâu vẫn cần sự giám sát của phụ huynh học sinh và cộng đồng. Kế hoạch giáo dục, thời khóa biểu, danh sách nhóm học, nội dung chương trình và các khoản thu phải được nhà trường công khai theo quy định; nếu không được công khai, đó đã là dấu hiệu đáng nghi. Các cơ quan quản lý được khuyến nghị tăng cường kiểm tra những chương trình ngoài giờ có thu kinh phí, đặc biệt khi nội dung trùng lặp với môn học chính khóa hoặc ôn tập, luyện thi. Phụ huynh không nên chỉ nhìn vào tên gọi “câu lạc bộ”, “bồi dưỡng”, “tăng cường”, mà cần soi vào ba yếu tố: thời gian tổ chức, nội dung cụ thể và cách thu tiền. Khi hiểu đúng Thông tư 85 dạy thêm, phụ huynh mới có thể đồng hành với nhà trường để bảo vệ quyền lợi học sinh và ngăn chặn dạy thêm núp bóng tự nguyện.
