Một chuyến hàng mở ra tham vọng lớn hơn
LNG là khí thiên nhiên được làm lạnh để chuyển thành dạng lỏng, giúp vận chuyển và lưu trữ thuận tiện hơn trước khi đưa vào sử dụng. Với Việt Nam, đây không chỉ là một mặt hàng nhập khẩu mà còn là một phương án bổ sung nguồn khí cho phát điện và khách hàng công nghiệp. Tháng 4/2025, PETRONAS LNG Ltd hoàn thành lô LNG đầu tiên giao cho Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS), đánh dấu bước chuyển từ hợp tác trên giấy tờ sang giao dịch thực tế. Điều đáng chú ý không nằm riêng ở chuyến hàng, mà ở tín hiệu tiếp theo: PETRONAS muốn mở rộng vai trò từ nhà cung cấp một lô hàng thành đối tác khí có thể gắn bó lâu dài. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng, Việt Nam cần thêm lựa chọn cung ứng; nhưng một lần giao hàng vẫn chưa đủ để chứng minh khả năng bảo đảm nguồn cung bền vững.
Lô hàng được vận chuyển từ tổ hợp LNG của PETRONAS tại Bintulu, bang Sarawak, Malaysia, đến Kho cảng LNG Thị Vải bằng tàu Seri Ayu, thuê từ MISC Berhad, đơn vị vận tải biển thuộc PETRONAS. Cách tổ chức này cho thấy lợi thế của tập đoàn nằm ở việc tham gia nhiều mắt xích, thay vì chỉ bán LNG tại điểm giao. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng với thị trường Việt Nam vẫn là liệu mô hình ấy có thể duy trì dòng hàng đều đặn, linh hoạt và phù hợp với nhu cầu trong nước hay không.
Lợi thế khu vực cần được chứng minh bằng hợp tác thực chất
Sau lô LNG cho PV GAS, PETRONAS cho biết đang trao đổi với các đối tác Việt Nam về cách thức hợp tác chặt chẽ hơn trong lĩnh vực LNG; tập đoàn chưa công bố con số hay kế hoạch cụ thể. Đây là cách tiếp cận thận trọng, nhưng cũng cho thấy tham vọng dài hạn vẫn đang ở giai đoạn thảo luận. PETRONAS nêu ba cơ sở để tham gia bảo đảm nguồn cung LNG: năng lực cung ứng, vị trí Malaysia gần thị trường Việt Nam và hơn 40 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Khoảng cách ngắn có thể giúp rút thời gian vận chuyển và tăng khả năng ứng phó khi thị trường quốc tế biến động; năng lực tích hợp từ khai thác, hóa lỏng đến vận tải và thương mại cũng có thể tăng tính linh hoạt.
Dù vậy, lợi thế địa lý và kinh nghiệm không tự động đồng nghĩa với nguồn hàng ổn định. Giá, lịch giao, hạ tầng tiếp nhận và khả năng phối hợp với bên mua đều ảnh hưởng đến hiệu quả của một thỏa thuận. Vì thế, việc các cuộc trao đổi tiến tới cấu trúc hợp tác cụ thể sẽ quan trọng hơn những tuyên bố về tiềm năng. Với PETRONAS Việt Nam, bước tiếp theo cần là cho thấy doanh nghiệp có thể chuyển năng lực khu vực thành cam kết cung ứng phù hợp với nhu cầu thực tế của PV GAS và các đối tác.
An ninh năng lượng đòi hỏi nguồn cung có thể dự báo
Kế hoạch mở rộng xuất hiện khi tăng trưởng kinh tế kéo theo nhu cầu năng lượng lớn hơn, còn dự báo cho thấy nhu cầu khí của Việt Nam sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới; LNG nhập khẩu được xem là một nguồn bổ sung quan trọng. Điều đó khiến an ninh năng lượng không chỉ là vấn đề của ngành khí: nguồn cung ổn định còn liên quan đến khả năng đáp ứng nhu cầu điện và hoạt động của khách hàng công nghiệp. Nếu LNG được cung ứng đều và có thể dự báo, các bên trong chuỗi năng lượng sẽ dễ lập kế hoạch hơn. Ngược lại, phụ thuộc quá nhiều vào giao dịch ngắn hạn có thể khiến bên mua nhạy cảm hơn trước biến động thị trường.
PETRONAS cho rằng thỏa thuận dài hạn có thể hỗ trợ cả độ ổn định nguồn cung lẫn khả năng chi trả, bởi giá trung bình có thể dao động trong biên độ nhất định so với mua ngắn hạn. Đây là lập luận có sức nặng, nhưng cần được cân bằng với điều kiện hợp đồng và mức độ linh hoạt khi nhu cầu hoặc thị trường thay đổi. LNG có thể hỗ trợ nguồn điện và khách hàng công nghiệp, đồng thời góp phần vào chuyển dịch năng lượng; song lợi ích đó chỉ thành hiện thực nếu việc nhập khẩu được phối hợp với hạ tầng, kế hoạch cung ứng và mục tiêu chi phí hợp lý.
Từ hiện diện lâu năm đến cam kết dài hạn
PETRONAS có mặt tại Việt Nam từ năm 1991, ban đầu với khoản đầu tư ở lĩnh vực thượng nguồn; hoạt động sau đó mở rộng sang dầu khí, hóa dầu, năng lượng tái tạo và LNG. Quan hệ này được củng cố qua các thỏa thuận với Petrovietnam, trong đó Thỏa thuận Liên minh Chiến lược thiết lập khuôn khổ hợp tác ở các lĩnh vực như thượng nguồn, LNG, hạ nguồn và giải pháp phát thải carbon thấp. Nền tảng hiện diện lâu dài giúp PETRONAS có lợi thế trong việc hiểu thị trường và xây dựng quan hệ, nhưng điều đó cũng nâng kỳ vọng: đối tác cung ứng dài hạn phải chứng minh được tính liên tục, khả năng thích ứng và lợi ích cụ thể cho bên mua.
Hiện tại, chuyến hàng đầu tiên là cột mốc đáng kể, chưa phải bằng chứng kết luận về một quan hệ cung ứng lâu dài. PETRONAS đã đặt lên bàn những lợi thế rõ ràng và đang trao đổi sâu hơn với các đối tác Việt Nam; phần quyết định sẽ nằm ở những thỏa thuận tiếp theo, điều kiện giao nhận và khả năng bảo đảm nguồn hàng khi nhu cầu tăng. Việt Nam cần thêm lựa chọn để củng cố an ninh năng lượng, nhưng lựa chọn ấy chỉ có giá trị khi biến thành nguồn cung tin cậy, linh hoạt và phù hợp. Vì vậy, tham vọng của PETRONAS đáng theo dõi, còn năng lực thực hiện mới là thước đo cuối cùng.
