LRT Phú Quốc là gì và vì sao nó quan trọng lúc này?
Đường sắt nhẹ Phú Quốc là tuyến tàu điện nhẹ dài khoảng 17,5 km kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC tại Nam đảo, được đầu tư theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, đóng vai trò là dự án giao thông trọng điểm phục vụ Hội nghị APEC. Dự án LRT Phú Quốc không chỉ là thêm một tuyến vận tải công cộng; nó là “bài kiểm tra đường găng” cho tham vọng nâng cấp APEC 2027 hạ tầng của Việt Nam. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ sân bay đến Nam đảo được dự báo rút xuống khoảng 20 phút, biến một hành trình hiện nay còn phụ thuộc vào xe cá nhân thành một trục giao thông công cộng có thể dự đoán, an toàn và thân thiện hơn với môi trường.
Thi công xuyên 3 ca: chọn tiến độ hay an toàn?
Lập luận then chốt của chủ đầu tư là: nếu không tăng tốc từ bây giờ, Phú Quốc sẽ lỡ nhịp APEC. Sun Group đang thi công tuyến dự án LRT Phú Quốc gần 9.000 tỷ đồng xuyên 3 ca, với gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân duy trì làm việc liên tục để bảo đảm tiến độ. Đầu tháng 8/2026, giá trị giải ngân đã đạt khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư. Đây là con số vừa đáng nể, vừa gây áp lực: tiền đổ vào nhanh thì càng khó chấp nhận chậm tiến độ. Về mặt tích cực, tiến độ cầu, hầm và nền đường đang “chạy song song” – cọc khoan nhồi đã hoàn thành, bệ trụ đạt khoảng 63%, thân trụ 56%, nền đường và đắp cát khoảng 97% trong khi đắp đất đạt 79%. Câu hỏi là: nhịp thi công “nghẹt thở” này có đủ an toàn và bền vững, hay chỉ là cách đẩy rủi ro sang tương lai?
Địa chất khó lường và mùa mưa: bài test kỹ thuật thực sự
Không phải ngẫu nhiên đường sắt nhẹ Phú Quốc trở thành phép thử kỹ thuật. Đảo Ngọc có địa chất phức tạp, đặc biệt ở các đoạn hầm 1 và hầm 2 với lớp đất đá cứng khiến phương án đóng hoặc ép cừ thép Larsen theo thiết kế ban đầu không thể thực hiện. Nhà thầu buộc phải chuyển sang giải pháp đào mở – lựa chọn hiếm khi được ưa thích vì tăng nguy cơ sạt lở taluy, đọng nước trong hố đào và đòi hỏi công tác bơm hút, gia cố liên tục. Mùa mưa lại thêm một “ải” khác: các đoạn nền đường tại dải phân cách thường xuyên bị ngập, gây khó khăn cho thoát nước và tổ chức thi công. Theo Ban Quản lý dự án, chênh lệch giữa tỷ lệ cọc (khoảng 97%) và đào móng (42%) cho thấy khối lượng xử lý hầm còn rất lớn. Đây không chỉ là thách thức kỹ thuật, mà là bài thi thực địa xem ngành hạ tầng Việt Nam có đủ năng lực quản trị rủi ro hay không.
Đường ray, ga và trải nghiệm: LRT có xứng với kỳ vọng APEC?
Theo kế hoạch, cuối tháng 8/2026, dự án sẽ bắt đầu lắp đặt đường ray trên mặt đất, sau đó lắp ray trên các đoạn cầu và hầm vào khoảng tháng 10/2026. Các đoàn tàu dự kiến được đưa về đảo trong giai đoạn đầu năm 2027 để lắp thiết bị, chạy thử vào tháng 6 và khai thác thương mại từ tháng 8 cùng năm. Nếu giữ được lịch này, LRT Phú Quốc sẽ kịp trở thành trục xương sống của APEC 2027 hạ tầng giao thông, song hành với các dự án giao thông Phú Quốc khác như đường tỉnh ĐT.975 và đại lộ APEC đang được đặt mục tiêu cán đích trước ngày 30/4/2027. Điểm đáng chú ý là 6 nhà ga được thiết kế mang sắc thái văn hóa 3 miền – từ “ga Hà Nội” lấy cảm hứng phố cổ tới ga Đảo Ngọc – tạo ra trải nghiệm không chỉ tiện lợi mà còn có tính biểu tượng. Câu chuyện ở đây không chỉ là đưa khách từ sân bay tới Nam đảo trong 20 phút, mà là tạo nên một “cổng chào” văn minh cho du khách quốc tế ngay khi đặt chân lên đảo.
Phú Quốc sau APEC: LRT sẽ là di sản hay gánh nặng?
Một tuyến LRT gần 9.000 tỷ đồng không thể chỉ tồn tại vì một tuần lễ APEC. Đường sắt nhẹ Phú Quốc phải chứng minh được rằng đây là hạt nhân của mạng lưới dự án giao thông Phú Quốc dài hạn, chứ không phải “siêu dự án” phục vụ vài ngày lễ hội. Ở chiều tích cực, đây là tuyến LRT đầu tiên tại Việt Nam phát triển hoàn toàn bằng vốn tư nhân, mở ra tiền lệ mới cho hợp tác BOT hạ tầng đô thị. Nhưng bài toán sau APEC là nhu cầu thực tế: liệu người dân và du khách có bỏ xe cá nhân để lên tàu, hay tuyến này sẽ hoạt động dưới công suất? Câu trả lời phụ thuộc vào việc đồng bộ các tuyến kết nối, chính sách giá vé và khả năng duy trì chất lượng vận hành. Nếu làm được, LRT Phú Quốc sẽ là bằng chứng rằng Việt Nam có thể xây dựng hạ tầng hiện đại nhanh, an toàn và có lợi lâu dài – không chỉ “chạy sô” vì sự kiện.
