Từ một lần “bóc phốt” đến hậu quả ngoài đời
Phiên tòa giả định học sinh là hoạt động mô phỏng quy trình xét xử, giúp các em nhìn thấy cách mâu thuẫn trên mạng có thể dẫn đến tổn hại ngoài đời và trách nhiệm trước pháp luật. Ngày 19/10, tại Trường THCS Võ Trường Toản, phường Sài Gòn, TP.HCM, các đơn vị địa phương, cơ quan tư pháp, nhà trường và nhóm luật sư phối hợp tổ chức phiên tòa về phòng, chống bạo lực trên không gian mạng, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11. Hơn 700 học sinh theo dõi tình huống trong đó B. thường xuyên “bóc phốt”, hùa theo đám đông để tăng lượt xem; sau khi hẹn B. ra nói chuyện, A. dùng cây sắt đánh vào đầu bạn, khiến nạn nhân bất tỉnh và bị thương tích 10%. Tòa tuyên A. hai năm tù nhưng cho hưởng án treo. Chính cú chuyển từ tương tác trên mạng sang bạo lực và xét xử khiến bài học trở nên khó quên.
Luật không dừng lại ở màn hình
Giá trị của mô phỏng không nằm ở việc làm học sinh sợ hãi, mà ở chỗ chỉ rõ ranh giới giữa tranh cãi và hành vi có thể bị xử lý. Qua tình huống xét xử, các em nhận diện những rủi ro từ việc đăng ảnh người khác khi chưa được đồng ý, dùng lời lẽ xúc phạm, lan truyền thông tin sai sự thật hoặc giải quyết bất đồng bằng bạo lực. Luật sư Vũ Huy Cường lưu ý rằng hành vi đưa thông tin sai hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín trên mạng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy mức độ; theo Nghị định 282 năm 2025, cá nhân xúc phạm người khác có thể bị phạt từ 3 đến 4 triệu đồng, còn mức phạt với tổ chức gấp đôi. Đây là phần cốt lõi của giáo dục pháp luật trẻ em: “bóc phốt” hay hùa theo đám đông không tự động trở thành hành vi vô hại chỉ vì diễn ra trên mạng.
Dạy trách nhiệm số, không chỉ dọa phạt
Một phiên tòa có thể mở ra cuộc trò chuyện thực chất về bạo lực mạng hậu quả, nhưng không thể thay thế sự hỗ trợ thường xuyên từ người lớn. Sau chương trình, học sinh cho biết các em hiểu hơn về trách nhiệm trong lời nói, cần kiểm soát cảm xúc, tôn trọng người khác và tìm người giúp đỡ khi xảy ra mâu thuẫn. Nhà trường cũng đặt nội quy với các hành vi như xúc phạm, nói tục, lập nhóm gây xung đột; hiệu trưởng nhìn nhận lứa tuổi thiếu niên dễ chịu tác động từ bạn bè và thông tin trên mạng. Vì vậy, phòng ngừa tội phạm vị thành niên và bạo lực mạng cần kết hợp phổ biến pháp luật, tư vấn tâm lý, gia đình và nhà trường; học sinh được khuyên tìm đến cha mẹ, giáo viên hoặc phòng tư vấn thay vì tự trả đũa. Trường mong muốn có thêm nhân sự chuyên trách tâm lý học đường. Xây dựng an toàn không gian mạng bắt đầu từ trách nhiệm cá nhân, nhưng không để học sinh đơn độc.
