Quy hoạch đặt nền móng cho hành trình trên sông
Du lịch sông Hồng là mạng lưới trải nghiệm kết nối mặt nước với công viên, di sản, làng nghề và đời sống cộng đồng ven bờ, thay vì chỉ ngắm cảnh từ thuyền. Quy hoạch phân khu đô thị xác định sông Hồng là trục không gian chiến lược của Hà Nội, kết hợp cảnh quan, văn hóa, kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: một dòng sông chỉ trở thành điểm đến khi người dân và du khách có thể tiếp cận, dừng chân và khám phá cả hai bờ. Quy hoạch dành không gian cho dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí, hoạt động văn hóa, lễ hội, thể thao và sinh hoạt cộng đồng; công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái cũng nằm trong định hướng phát triển. Tuy nhiên, vạch chức năng trên bản đồ mới là khởi đầu, chưa phải một sản phẩm du lịch vận hành được.
Bến thủy cần nối được với điểm đến trên bờ
Điểm đáng chú ý của quy hoạch là không xem du lịch đường thủy như một hoạt động tách rời. Ở đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, định hướng gắn chức năng đô thị với cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch; khu vực này cũng có thể tổ chức tuyến tham quan kết hợp trải nghiệm cảnh quan ven sông. Hai bờ được chia thành những đoạn có tính chất khác nhau: sinh thái và bảo tồn ở D1, văn hóa, dịch vụ và không gian công cộng ở D2, còn D3 thiên về nghỉ dưỡng và trải nghiệm. Cách phân chia ấy mở ra khả năng xây dựng hành trình nhiều điểm, nối bến với công viên, di tích, làng nghề và không gian văn hóa, thay vì kết thúc ở một chuyến ngắm cảnh. Muốn biến ý tưởng thành lựa chọn thực tế, Hà Nội vẫn cần xác định tuyến, bến đón trả khách, phương tiện, tần suất khai thác và bảo đảm an toàn thoát lũ.
Triển lãm kể câu chuyện sinh thái ven sông
Hạ tầng sẽ tạo lối vào, nhưng sức hút lâu dài của sinh thái ven sông phụ thuộc vào việc giữ được thiên nhiên và câu chuyện của cộng đồng. Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng ở phường Hồng Hà dài hơn 2 km, nối hai công viên rừng Phúc Tân và Chương Dương; sáng 17/11, triển lãm “Sống cùng dòng sông” khai mạc, giới thiệu quá trình hình thành tuyến đường, hệ sinh thái bãi bồi và đời sống cư dân. Bờ vở là nơi sinh sống của hơn 200 loài thực vật bản địa và 140 loài chim cư trú hoặc di cư. Được khởi xướng từ năm 2024 bởi Think Playgrounds, Chi hội Bảo tồn Chim hoang dã Việt Nam cùng các tổ chức và cộng đồng địa phương, tuyến đường hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận bờ sông, nâng hiểu biết sinh thái và tạo sinh kế xanh. Triển lãm vì thế nhắc rằng phát triển du lịch không thể đánh đổi cảnh quan sống lấy vài điểm check-in.
Cắm trại Minh Châu gợi mô hình du lịch gắn với nông nghiệp
Một mô hình cụ thể đang hình thành tại xã đảo Minh Châu: ngày 14/11, địa phương khai trương giai đoạn đầu khu cắm trại cộng đồng ở Bãi Vu Vơ, thôn Chu Chàng. Khu vực rộng khoảng 2 ha ven sông, phục vụ cắm trại, nghỉ dưỡng kiểu glamping, chụp ảnh và tham quan cảnh quan. Định hướng này có giá trị hơn một điểm lưu trú ngoài trời nếu được nối với tham quan trang trại, tìm hiểu sản xuất nông nghiệp, thu hoạch nông sản và giới thiệu sản phẩm OCOP. Du khách có thêm hoạt động, còn người dân có cơ hội mở dịch vụ và tìm đầu ra cho nông sản. Cắm trại Minh Châu có thể trở thành một mắt xích của du lịch sông Hồng, nhưng địa phương mới dự kiến nghiên cứu đề án phát triển thành mô hình Làng Camping, gắn với chỉnh trang cảnh quan, hạ tầng, bảo vệ môi trường và hoạt động theo mùa. Bài kiểm tra là bảo đảm trải nghiệm không làm tổn hại chính không gian sinh thái mà du khách tìm đến.
Từ định hướng đến điểm đến cần một bước triển khai nghiêm túc
Quy hoạch sông Hồng có thể mở ra một kiểu du lịch đa dạng hơn: đi thuyền, dạo công viên, tìm hiểu di sản và trải nghiệm đời sống nông nghiệp. Nhưng muốn những hoạt động ấy bổ trợ nhau, thành phố cần biến định hướng thành mạng lưới bến và tuyến khả thi, đồng thời phối hợp giao thông, bảo tồn di sản, bảo vệ sinh thái và yêu cầu thoát lũ. Minh Châu cũng cần chứng minh mô hình cắm trại có thể đem lại sinh kế địa phương mà vẫn giữ gìn cảnh quan. Nếu các điều kiện này được đặt ngang hàng với mục tiêu thu hút khách, du lịch đường thủy sẽ không chỉ là một nét vẽ quy hoạch, còn trải nghiệm ven sông sẽ có cơ hội trở thành một phần gần gũi trong đời sống Hà Nội.
