Hợp tác nhân đạo tạo nền tảng lòng tin
Khắc phục hậu quả chiến tranh là nỗ lực phối hợp nhằm xử lý ô nhiễm, rà phá bom mìn và giải quyết những mất mát con người còn để lại từ chiến tranh, qua đó bảo vệ cộng đồng và xây dựng lòng tin giữa các quốc gia. Ý nghĩa của hợp tác này không nằm ở tuyên bố ngoại giao mà ở những kết quả người dân có thể cảm nhận: đất đai an toàn hơn, người khuyết tật được hỗ trợ và gia đình có thêm cơ hội tìm thấy hài cốt người thân. Vì vậy, đây là một trụ cột nhân đạo có sức nặng riêng trong hợp tác quốc phòng và quan hệ Việt Nam Hoa Kỳ. Khi hai bên cùng xử lý những vấn đề tồn đọng, quá khứ không bị xóa bỏ, nhưng có thể trở thành cơ sở cho hợp tác thực chất và bền vững hơn.
Thông điệp đó được nhấn mạnh tại cuộc hội kiến ở trụ sở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chiều 4/11 theo giờ địa phương, tức sáng 5/11 giờ Việt Nam, giữa Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, và Trợ lý Ngoại trưởng Michael G. DeSombre. Hai bên trao đổi về quan hệ song phương, hợp tác quốc phòng và các lĩnh vực cùng quan tâm, trong đó có thúc đẩy khắc phục hậu quả chiến tranh.
Từ xử lý ô nhiễm đến an toàn cho cộng đồng
Các dự án cụ thể cho thấy vì sao hợp tác này có ý nghĩa vượt ra ngoài biểu tượng. Thỏa thuận ký ngày 23/9/2026 tại Hà Nội liên quan đến dự án xử lý ô nhiễm dioxin tại sân bay Biên Hòa và dự án hỗ trợ cải thiện chất lượng cuộc sống của người khuyết tật ở những tỉnh bị phun rải nặng chất da cam. Đây là nền tảng để mở rộng hỗ trợ người khuyết tật và tiếp tục triển khai xử lý ô nhiễm, với mục tiêu hoàn thành dự án tại Biên Hòa trước năm 2031. Lợi ích cuối cùng không chỉ là tiến độ một dự án: đó là môi trường sống an toàn hơn cho người dân địa phương.
Rà phá bom mìn, vật nổ cũng cần được nhìn như một nhiệm vụ dài hạn gắn trực tiếp với an toàn và sinh kế. Việt Nam mong muốn tiếp tục hợp tác với Hoa Kỳ để cơ bản làm sạch toàn bộ diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn, vật nổ vào năm 2045. Mốc thời gian này cho thấy quy mô công việc còn lớn; bởi vậy, duy trì nguồn lực, chia sẻ chuyên môn và thực hiện nhất quán các cam kết quan trọng hơn những lời khẳng định chung.
Tìm người mất tích, trao đi thiện chí
Tìm kiếm quân nhân mất tích là phần đặc biệt nhạy cảm của hợp tác, bởi mỗi dữ liệu có thể giúp khép lại nỗi chờ đợi kéo dài của một gia đình. Hai bên nhấn mạnh việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt quân nhân mất tích trong chiến tranh. Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng ghi nhận việc Hoa Kỳ chuyển giao thông tin, dữ liệu và kỷ vật, đồng thời gắn sự hỗ trợ đó với Chiến dịch 500 ngày đêm của Chính phủ Việt Nam nhằm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Thiện chí được thể hiện theo cả hai chiều: tại cuộc hội kiến, ông Nguyễn Trường Thắng thông báo Việt Nam đã trao trả các kỷ vật liên quan đến Trại Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ tại Đà Nẵng. Việc trao đổi thông tin và kỷ vật không thay thế công việc xác minh lâu dài, nhưng giúp xây dựng nền tảng tin cậy để công việc ấy tiếp tục. Trong lĩnh vực này, lòng tin được củng cố bằng sự minh bạch, kiên trì và tôn trọng những mất mát của cả hai phía.
Đối thoại quốc phòng cần đi cùng kết quả
Cuộc hội kiến đặt các vấn đề nhân đạo trong bức tranh rộng hơn của hợp tác quốc phòng. Trợ lý Ngoại trưởng Michael G. DeSombre đánh giá tích cực sự phát triển của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ, khẳng định sự ủng hộ đối với một Việt Nam độc lập, tự cường, thịnh vượng và với nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh, xác định danh tính quân nhân mất tích. Hai bên nhất trí tiếp tục phát huy kết quả đã đạt được và triển khai các nội dung theo thỏa thuận.
Đây là hướng đi đáng tin cậy: đối thoại mở ra không gian hợp tác, còn các dự án và hoạt động tìm kiếm tạo bằng chứng cụ thể cho thiện chí. Nhưng lòng tin không tự hình thành sau một cuộc gặp; nó phụ thuộc vào việc cam kết được thực hiện, tiến độ được duy trì và lợi ích đến được với cộng đồng. Khi rà phá, xử lý ô nhiễm và tìm kiếm người mất tích tiếp tục song hành với đối thoại quốc phòng, quan hệ Việt Nam Hoa Kỳ có thêm nền tảng thực chất để phát triển. Hợp tác nhân đạo vì thế không chỉ khép lại những phần việc của quá khứ, mà còn góp phần định hình cách hai nước cùng xây dựng tương lai.
