Năm mươi năm: từ thiết lập quan hệ ngoại giao đến nền tảng tin cậy
Quan hệ ngoại giao Việt Nam Thái Lan là mối quan hệ song phương thiết lập ngày 6/8/1976, phát triển liên tục 50 năm qua trên nền tảng tin cậy chính trị, tương đồng lợi ích chiến lược, hợp tác kinh tế và giao lưu nhân dân sâu rộng, trở thành một trong những cặp đối tác ASEAN có mức độ gắn kết cao nhất hiện nay.
Cột mốc kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan (6/8/1976 – 6/8/2026) không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn là bài kiểm tra sức bền của một mối quan hệ đã trụ vững qua nhiều biến động khu vực và quốc tế. Điểm đáng chú ý là quan hệ này được xây dựng từng bước, từ giai đoạn còn dè dặt sang tiến trình xây dựng lòng tin, rồi nâng cấp lên Đối tác Chiến lược năm 2013 và Đối tác Chiến lược toàn diện năm 2025.
Như Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng nhấn mạnh, đây là "một hành trình được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, sự tương đồng về lợi ích và sự gắn bó ngày càng sâu sắc giữa nhân dân hai nước". Cách nói đó phản ánh đúng bản chất: nếu thiếu tin cậy, khó có thể có một khuôn khổ hợp tác chiến lược toàn diện như hôm nay.
Từ niềm tin chính trị đến hợp tác chiến lược toàn diện
Điểm nổi bật của quan hệ ngoại giao Việt Nam Thái Lan là tiến trình nâng cấp khuôn khổ hợp tác luôn đi kèm nội dung thực chất, chứ không chỉ là thay đổi ngôn từ ngoại giao. Đối tác Chiến lược từ năm 2013 và Đối tác Chiến lược toàn diện từ năm 2025 thể hiện rõ ý chí chính trị hai bên muốn gắn bó dài hạn, cùng chia sẻ tầm nhìn về hòa bình, an ninh và phát triển bền vững.
Ở cấp cao, nhịp độ trao đổi đoàn dày đặc trong năm kỷ niệm 50 năm thiết lập là minh chứng thuyết phục. Chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Thái Lan, tiếp đó là Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul thăm Việt Nam, rồi Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram thăm đúng dịp kỷ niệm, cho thấy cả hai bên đều muốn biến khuôn khổ hợp tác chiến lược toàn diện thành động lực thực sự cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Từ góc độ chuẩn mực ASEAN, hai nước đang hình thành một mô hình đối tác ASEAN tương đối cân bằng: vừa cạnh tranh lành mạnh trong thu hút đầu tư, thương mại, vừa phối hợp về chính trị - an ninh để góp phần giữ ổn định chung cho khu vực. Chính sự song hành giữa lợi ích quốc gia và lợi ích khu vực khiến mối quan hệ này khó bị đảo chiều, kể cả khi bối cảnh thế giới biến động.
Kinh tế, quốc phòng, văn hóa: trụ cột hiện tại của tình hữu nghị hai nước
Nếu phải chỉ ra thước đo cụ thể cho tình hữu nghị hai nước, kinh tế là trụ cột dễ thấy nhất. Việt Nam-Thái Lan có quan hệ hợp tác thương mại-đầu tư phát triển mạnh mẽ, với kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt khoảng 22,1 tỷ USD. Thái Lan là một trong những nhà đầu tư lớn tại Việt Nam, với hàng trăm dự án và tổng vốn đăng ký khoảng 14,9-15,4 tỷ USD, tạo nên mạng lưới liên kết doanh nghiệp ngày càng dày đặc.
Ở chiều ngược lại, an ninh - quốc phòng và phối hợp khu vực cũng là điểm nhấn. Trên nền tảng tin cậy chính trị, hai bên tăng cường trao đổi trong các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống, đồng thời phối hợp trong ASEAN để thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng của cả khu vực. Không phải ngẫu nhiên mà có đánh giá cho rằng Việt Nam và Thái Lan có thể trở thành một trong những hình mẫu hợp tác thành công trong ASEAN.
Về văn hóa, những chương trình như triển lãm ảnh "Lăng kính Ngoại giao: 50 năm Quan hệ Thái Lan – Việt Nam" hay các hoạt động giao lưu văn hóa Thái Lan tại Hà Nội đang làm dày thêm lớp "xi măng xã hội" của quan hệ song phương. Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam Urawadee Sriphiromaya đánh giá di sản văn hóa của hai nước có nhiều điểm tương đồng, từ Phật giáo, nghề thủ công đến nghệ thuật biểu diễn và ẩm thực, tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng hợp tác và tăng cường tình hữu nghị hai nước.
Kỷ niệm 50 năm: từ Nghệ An đến các chương trình di sản chung
Điểm đáng chú ý trong dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập là các hoạt động được tổ chức không chỉ ở thủ đô mà lan tỏa về địa phương, cho thấy quan hệ này không dừng ở cấp trung ương. Ở Nghệ An, lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Thái Lan do tỉnh và Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam-Thái Lan phối hợp tổ chức, dự kiến diễn ra ngày 10/8 với quy mô cấp tỉnh.
Trong khuôn khổ chương trình, ban tổ chức trưng bày ảnh, tư liệu về chặng đường 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam-Thái Lan, giới thiệu thành tựu hợp tác giữa Nghệ An với các đối tác Thái Lan, cùng hình ảnh đất nước, con người, bản sắc văn hóa và tiềm năng hợp tác, đầu tư, thương mại, du lịch của tỉnh. Việc giới thiệu các dự án đầu tư tiêu biểu của doanh nghiệp Thái Lan tại Nghệ An cho thấy hợp tác chiến lược toàn diện đã đi vào chiều sâu địa phương, chứ không chỉ là dữ liệu trên giấy.
Về phía Thái Lan, Đại sứ Urawadee Sriphiromaya bày tỏ kỳ vọng có thêm nhiều triển lãm chung, chương trình trao đổi giữa bảo tàng và chuyên gia di sản, cùng các hoạt động kết nối thanh niên, nghệ sĩ và cộng đồng địa phương hai nước. Đây không chỉ là hoạt động "phụ trợ" mà là công cụ tăng sức mạnh mềm, giúp mỗi bên hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa của nhau, qua đó củng cố tình hữu nghị hai nước lâu dài.
Bước tiếp theo: từ đối tác ASEAN láng giềng đến mô hình liên kết khu vực
Cột mốc kỷ niệm 50 năm thiết lập không phải điểm kết, mà là vạch xuất phát mới cho quan hệ ngoại giao Việt Nam Thái Lan. Theo Đại sứ Phạm Việt Hùng, dấu mốc này "mở ra một giai đoạn hợp tác mới", trong đó Đại sứ quán sẽ tập trung triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao và Chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn 2026–2031.
Hướng đi được xác định khá rõ: bên cạnh việc phát huy các lĩnh vực hợp tác truyền thống, hai nước ưu tiên khai thác động lực mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo và kết nối chuỗi cung ứng. Nếu tận dụng tốt, đây sẽ là "làn sóng" hợp tác thứ hai, bổ sung cho thương mại - đầu tư hàng hóa truyền thống.
Điểm then chốt là không quên nền tảng: tình hữu nghị hai nước được xây dựng suốt nửa thế kỷ, cùng khuôn khổ hợp tác chiến lược toàn diện, giúp Việt Nam và Thái Lan có đủ điều kiện để đưa quan hệ song phương phát triển sâu hơn, thực chất hơn và trở thành một hình mẫu hợp tác trong ASEAN. Nếu coi ASEAN là một "ngôi nhà", thì cặp Việt Nam-Thái Lan đang có cơ hội trở thành trụ cột ổn định, miễn là hai bên tiếp tục ưu tiên đối thoại, chia sẻ lợi ích và duy trì kết nối nhân dân rộng khắp.
