Tiêu dùng bền vững phải bắt đầu từ quyền lợi người mua
Tiêu dùng bền vững là cách lựa chọn và sử dụng sản phẩm có cân nhắc đến tác động lâu dài đối với tài nguyên, môi trường, cộng đồng và quyền lợi của người tiêu dùng. Đó là thông điệp thiết thực của Diễn đàn Tiêu dùng bền vững 2026, với chủ đề “Tiêu dùng trách nhiệm – Tiết kiệm năng lượng – Bảo vệ tương lai”. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thuộc Bộ Công Thương phối hợp với Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam tổ chức diễn đàn, diễn ra ngày 15/10/2026. Điểm đáng chú ý là diễn đàn không đóng khung tiêu dùng xanh trong việc mua sản phẩm thân thiện môi trường: sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, tránh lãng phí và cân nhắc tác động của mỗi quyết định cũng quan trọng không kém. Cách tiếp cận này đặt người tiêu dùng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý vào cùng một bài toán.
Minh bạch và trách nhiệm cần đi cùng lời kêu gọi
Diễn đàn đưa ra một yêu cầu chính sách rõ ràng: người mua cần được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác về chất lượng, nguồn gốc, độ an toàn và hiệu suất năng lượng của sản phẩm. Nếu thiếu thông tin đáng tin cậy, lời khuyên chọn hàng xanh khó chuyển thành hành vi thường ngày. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi đề xuất kết hợp pháp luật, cơ chế thị trường và trách nhiệm xã hội, thay vì chỉ trông chờ vào tuyên truyền. Ông cũng nhấn mạnh việc giám sát thông tin sản phẩm và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất trong thu gom, tái chế sản phẩm, bao bì sau sử dụng. Đây là hướng đi thuyết phục hơn những cam kết chung chung: doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng chất lượng, minh bạch và đổi mới, còn cơ quan quản lý cần xử lý quảng cáo quá mức, nhãn xanh thiếu căn cứ.
Tiết kiệm năng lượng cần mục tiêu đo được
Tiết kiệm năng lượng vừa giảm lãng phí tài nguyên, vừa có lợi trực tiếp cho hộ gia đình và doanh nghiệp thông qua việc giảm chi phí sử dụng; đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải. Kinh nghiệm Hà Nội cho thấy các chương trình hỗ trợ có thể tạo nền tảng cụ thể: giai đoạn 2021–2025, thành phố hỗ trợ kiểm toán năng lượng cho 193 doanh nghiệp, xây dựng hệ thống quản lý năng lượng cho 64 doanh nghiệp và công nhận danh hiệu “Năng lượng xanh” cho 330 đơn vị. Trong giai đoạn 2026–2030, Hà Nội đặt mục tiêu tiết kiệm 8–10% tổng tiêu thụ năng lượng, giảm tổn thất điện năng xuống dưới 3% và hướng tới 100% siêu thị, trung tâm thương mại phân phối, sử dụng bao bì thân thiện môi trường. Những chỉ tiêu này giúp chuyển thông điệp tăng trưởng xanh thành việc có thể theo dõi.
Sản phẩm xanh phải dễ chọn, không chỉ dễ quảng cáo
Thách thức còn lại là biến tiêu dùng trách nhiệm thành lựa chọn thuận tiện, hợp lý và có thông tin đáng tin cậy. Diễn đàn cảnh báo nguy cơ doanh nghiệp lợi dụng mối quan tâm môi trường bằng quảng cáo quá mức hoặc gắn nhãn xanh thiếu căn cứ; vì vậy, chuyển đổi xanh cần được đánh giá bằng kết quả thực chất, không phải khẩu hiệu. Sản phẩm xanh cũng khó được lựa chọn rộng rãi nếu khả năng tiếp cận hạn chế, mức giá không phù hợp hoặc thông tin thiếu tin cậy. Hai phiên thảo luận về chuyển dịch năng lượng xanh và hành vi tiêu dùng bền vững đã đặt đúng mối liên hệ giữa sản xuất, phân phối và quyết định mua hàng. Kết luận cần rõ ràng: chính sách phải bảo vệ người mua và thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới, nhưng mỗi người cũng cần dùng năng lượng tiết kiệm, kiểm tra thông tin và hạn chế lãng phí. Đó mới là nền tảng thực tế cho tăng trưởng xanh.
