Một UAV nhỏ có thể làm đình trệ cả sân bay
UAV trái phép gần sân bay là phương tiện bay không người lái xâm nhập khu vực cấm hoặc hạn chế bay, có thể đe dọa hoạt động của tàu bay và buộc sân bay điều chỉnh khai thác để bảo đảm an toàn. Bộ Xây dựng vừa gửi Bộ Công an văn bản tổng kết thi hành pháp luật về an ninh hàng không, trong đó kiến nghị đầu tư thiết bị phát hiện và áp chế UAV xâm nhập khu vực cấm bay. Đây là đề xuất cần thiết: một vật thể chưa xác định cũng đủ khiến cơ quan chức năng phải xác minh nguy cơ trước khi cho hoạt động bay tiếp diễn. Tại Cát Bi, Nội Bài, Đà Nẵng và Tân Sơn Nhất, các vụ việc liên quan UAV đã khiến chuyến bay phải bay chờ, bay lại, chuyển hướng đến sân bay dự bị hoặc tạm dừng khởi hành. Thời gian gián đoạn có trường hợp kéo dài tới 4 giờ. Hành khách gánh hậu quả bằng thời gian chờ và lịch trình đảo lộn, còn doanh nghiệp chịu thêm thiệt hại khai thác.
Phát hiện sớm quan trọng hơn phản ứng muộn
Thiết bị chống drone sân bay không nên chỉ được đánh giá ở khả năng gây nhiễu hay vô hiệu hóa mục tiêu. Trước hết, hệ thống phải phát hiện, nhận diện và theo dõi đủ chính xác để lực lượng chức năng biết mình đang xử lý vật thể nào, ở đâu và có nguy cơ ra sao. Thử nghiệm tại sân bay Đà Nẵng từ ngày 23 đến 28/6/2026 tập trung đánh giá các năng lực đó cùng độ chính xác và phạm vi giám sát. Theo thông tin được công bố, hệ thống có thể phát hiện mục tiêu trong phạm vi 10 km và hoạt động liên tục 24/7. Đến tháng 8/2026, ACV cho biết hệ thống phát hiện và chế áp drone ở Đà Nẵng có kết quả bước đầu tích cực, hỗ trợ phát hiện và kiểm soát phương tiện xâm nhập. Những thử nghiệm này cho thấy hướng đi hợp lý: có dữ liệu đủ tin cậy trước, rồi mới chọn cách áp chế UAV phù hợp.
Thiết bị không thay thế phối hợp liên ngành
Công nghệ không thể tự giải quyết toàn bộ sự cố. Một tín hiệu cảnh báo chỉ hữu ích khi có đầu mối tiếp nhận, quy trình xác minh, thẩm quyền xử lý và hướng dẫn rõ về việc tạm dừng hay khôi phục khai thác. Cục Hàng không Việt Nam ban hành Quyết định 824 ngày 24/4/2026 để hướng dẫn phối hợp tiếp nhận, xác minh và xử lý hoạt động bay tại khu vực cấm, hạn chế bay. Ngày 29/8/2026, các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Công an, Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính cùng ban hành quy chế phối hợp phát hiện, xử lý, chế áp UAV tại sân bay. Quy chế còn hướng đến nâng cao trách nhiệm của các lực lượng ở cấp trung ương và tại từng cảng hàng không; công an địa phương phối hợp điều tra, xử lý vi phạm. Đây là phần không thể thiếu của an ninh hàng không: thiết bị phát hiện nhanh nhưng quy trình chậm vẫn khiến hành khách chờ lâu và hoạt động bay bị gián đoạn.
Bài toán tiếp theo: đầu tư, quy trình và phòng ngừa
Bộ Xây dựng cho biết phương tiện, thiết bị phục vụ phát hiện và xử lý UAV chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế. Vì vậy, kiến nghị đầu tư nên đi cùng việc tiếp tục triển khai quy định hiện hành và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy trình phối hợp xử lý. Cũng cần tính đến những vật thể khác gây khó khăn cho phát hiện và xử lý, như diều hoặc diều sáo gắn đèn; giải pháp không thể chỉ tập trung vào drone. Tại Nội Bài, hệ thống giám sát UAV, drone và flycam 360 độ được triển khai với sự phối hợp của nhiều lực lượng, còn từ cuối tháng 10, các hệ thống chống UAV được trang bị thêm cho hai sư đoàn tại Đà Nẵng. Song song với đầu tư, tuyên truyền định kỳ ở trường học và khu dân cư quanh sân bay có thể giúp ngăn vi phạm từ sớm. Kết luận nên rõ ràng: muốn bảo vệ sân bay, cần kết hợp phát hiện sớm, áp chế đúng cách và phối hợp đủ nhanh.
