Phát hiện sớm là tuyến phòng vệ còn thiếu
Thiết bị chống drone sân bay là hệ thống giúp nhận biết, xác định vị trí và hỗ trợ xử lý UAV xâm nhập khu vực cấm bay hoặc hạn chế bay quanh cảng hàng không. Bộ Xây dựng vừa kiến nghị các cơ quan chức năng đầu tư thêm phương tiện phát hiện và áp chế UAV để bảo đảm an ninh, an toàn hàng không. Đây là đề xuất cần thiết: khi một vật thể lạ xuất hiện gần đường bay, lực lượng chức năng phải phân biệt nhanh đó là drone, diều hay vật thể khác, rồi quyết định cách ứng phó mà không làm tăng rủi ro cho tàu bay. Theo Cục Hàng không Việt Nam, việc phát hiện và chế áp hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào quan sát thủ công do thiếu thiết bị chuyên dụng và cảnh báo sớm. Vì vậy, đầu tư không nên dừng ở việc mua thiết bị; mục tiêu phải là phát hiện từ xa, xác minh nhanh và chuyển thông tin đến đúng đầu mối.
Một UAV nhỏ có thể làm đảo lộn lịch bay
UAV hoạt động trái phép trong khu vực cấm hoặc hạn chế bay có thể xâm nhập vùng hoạt động của tàu bay, đe dọa an toàn nhất là lúc cất, hạ cánh và buộc sân bay gián đoạn khai thác. Tại Cát Bi, Nội Bài, Đà Nẵng và Tân Sơn Nhất, chuyến bay từng phải bay chờ, bay lại, chuyển hướng đến sân bay dự bị hoặc tạm dừng khởi hành; thời gian gián đoạn có vụ kéo dài tới 4 giờ. Với hành khách, hệ quả không chỉ là chậm chuyến mà còn là lịch trình bất định, lo lắng và nguy cơ lỡ các chặng nối chuyến. Hãng bay cũng chịu ảnh hưởng từ việc điều phối máy bay và khai thác bị xáo trộn. Diều, diều sáo gắn đèn và đèn trời càng làm bài toán khó hơn vì không phải mọi vật thể gây nguy cơ đều có tín hiệu điện tử để thiết bị nhận biết.
Thiết bị phải đi cùng quy trình phối hợp
Mua thiết bị phát hiện UAV mà thiếu quy trình xử lý thống nhất sẽ không giải quyết được điểm nghẽn: thông tin có thể đến chậm, còn nhiều lực lượng phải xác minh và phân công nhiệm vụ. Bộ Xây dựng cho biết phương tiện phục vụ phát hiện, xử lý chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế, trong khi phối hợp nhiều lực lượng đôi lúc kéo dài thời gian xử lý. Cục Hàng không Việt Nam đã ban hành hướng dẫn phối hợp tiếp nhận, xác minh và xử lý; ngày 29/8/2026, các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp liên quan tiếp tục ban hành quy chế phối hợp phát hiện, xử lý, chế áp phương tiện bay tại sân bay. Bước tiếp theo cần là quy trình cụ thể cho từng cảng, phù hợp địa hình và năng lực lực lượng tại chỗ, đồng thời xác định rõ đầu mối báo tin, quyền hạn và điều kiện tạm dừng rồi khôi phục hoạt động.
Áp chế an toàn, phòng ngừa và điều phối dự phòng
Áp chế UAV cần được triển khai thận trọng, gắn với đánh giá tình huống và thẩm quyền xử lý; mục tiêu là loại bỏ nguy cơ mà không tạo thêm rủi ro cho tàu bay, hành khách hay hoạt động sân bay. Cùng với thiết bị, địa phương cần tuyên truyền quy định quản lý UAV, rà soát thiết bị trên địa bàn và tăng khả năng phát hiện từ sớm, từ xa. Lực lượng công an địa phương cần phối hợp điều tra, xử lý nghiêm vi phạm, còn ngành hàng không phải chuẩn bị phương án điều phối máy bay và năng lực tiếp nhận tại sân bay dự bị. Các bước này biến chống drone sân bay từ phản ứng sau sự cố thành một chuỗi ứng phó có chuẩn bị. Kết luận nên rõ ràng: đầu tư thiết bị là cần, nhưng hiệu quả chỉ đến khi công nghệ, phối hợp liên ngành và phương án duy trì khai thác cùng vận hành.
