Phát hiện sớm là tuyến phòng vệ cần thiết
Drone trái phép gần sân bay là phương tiện bay không người lái xâm nhập khu vực cấm hoặc hạn chế bay, có thể đe dọa máy bay trong lúc cất, hạ cánh và làm gián đoạn khai thác. Bộ Xây dựng vừa gửi Bộ Công an văn bản tổng kết việc thi hành pháp luật về an ninh hàng không, trong đó kiến nghị tăng đầu tư thiết bị phát hiện drone từ xa và phương tiện áp chế UAV tại sân bay. Đây là hướng đi cần thiết: khi vật thể lạ xuất hiện gần đường bay, phát hiện nhanh giúp lực lượng chức năng có thêm thời gian xác minh và ứng phó, thay vì chỉ phản ứng sau khi hoạt động bay đã bị ảnh hưởng. Nguy cơ không chỉ đến từ UAV; diều, diều sáo gắn đèn và đèn trời cũng có thể khó nhận diện, khiến việc phát hiện và xử lý phức tạp hơn. Công nghệ vì thế phải đi cùng năng lực nhận biết nhiều loại vật thể.
Gián đoạn chuyến bay cho thấy hậu quả không hề nhỏ
UAV bay trái phép có thể lọt vào khu vực hoạt động của tàu bay, đe dọa an toàn trong giai đoạn cất, hạ cánh và buộc sân bay phải điều chỉnh khai thác. Tại Cát Bi, Nội Bài, Đà Nẵng và Tân Sơn Nhất, các chuyến bay từng phải bay chờ, bay lại, chuyển hướng đến sân bay dự bị hoặc tạm dừng khởi hành; thời gian gián đoạn có vụ kéo dài tới 4 giờ. Hành khách phải chờ đợi, còn hãng bay chịu ảnh hưởng dây chuyền về lịch trình và hoạt động. Những con số tại Tân Sơn Nhất cho thấy tốc độ xử lý có ý nghĩa trực tiếp: ngày 11-8, sân bay hai lần dừng hoạt động bay, tổng cộng gần 60 phút vì nghi có drone; đến ngày 13-8, sau khi phát hiện ba con diều, thời gian gián đoạn chỉ khoảng 13-14 phút. Khác biệt ấy củng cố lý do cần đầu tư phát hiện sớm.
Thiết bị chỉ phát huy tác dụng khi các lực lượng phối hợp
Trang bị áp chế UAV không thể thay thế quy trình xử lý thống nhất. Cục Hàng không Việt Nam đã ban hành hướng dẫn phối hợp tiếp nhận, xác minh và xử lý phương tiện bay tại khu vực cấm, hạn chế bay từ tháng 4-2026; ngày 29-8-2026, các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp liên quan tiếp tục ban hành quy chế phối hợp phát hiện, xử lý, chế áp UAV và phương tiện bay khác tại sân bay. Dù các biện pháp bước đầu đem lại kết quả, Bộ Xây dựng cho biết thiết bị hiện có chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, còn phối hợp nhiều lực lượng đôi lúc kéo dài thời gian xử lý. Vì vậy, mỗi cảng hàng không cần quy trình cụ thể phù hợp địa bàn và năng lực lực lượng tại chỗ; đồng thời tiếp tục tuyên truyền quy định, quản lý UAV và truy tìm người điều khiển vi phạm. Bộ Công an đã bàn giao hai thiết bị phát hiện drone, vật thể lạ để tăng giám sát tại Tân Sơn Nhất và Nội Bài.
An toàn sân bay cần cả công nghệ lẫn phòng ngừa
Đề xuất đầu tư thiết bị là bước cần làm, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc thiết bị được kết nối với đầu mối tiếp nhận tin báo, lực lượng xác minh và quy trình ra quyết định tại từng sân bay. Bộ Xây dựng đề nghị tiếp tục thực hiện quy định hiện hành, nghiên cứu hoàn thiện quy trình phối hợp, xây dựng cách xử lý cụ thể theo điều kiện từng cảng và tăng cường tuyên truyền tại địa phương. Đây là cách tiếp cận hợp lý: áp chế UAV chỉ nên là một phần của phương án, bên cạnh phát hiện từ xa, xử lý người vi phạm và ngăn hành vi nguy hiểm tái diễn. Các địa phương cũng cần phổ biến quy định quản lý UAV và yêu cầu an ninh hàng không tới người dân, cơ quan, doanh nghiệp. Muốn bảo vệ an toàn sân bay, không thể trông chờ vào một thiết bị đơn lẻ; cần phối hợp nhanh, trách nhiệm rõ và phòng ngừa thường xuyên.
