Nhượng bộ để giữ Nga bên bàn đàm phán
Việc tạm hoãn trừng phạt Nga là lựa chọn của Washington nhằm giữ Moskva tham gia đàm phán chấm dứt chiến sự, nhưng cũng làm giảm sức ép trước khi có cam kết hòa bình cụ thể. Chính quyền Trump miễn áp dụng một loạt biện pháp hạn chế và thuế quan theo đạo luật trừng phạt Nga và Iran, chỉ ít ngày sau thỏa thuận dầu diesel Mỹ–Nga. Tổng thống Donald Trump nói quyết định này vừa nhằm giữ Nga ở lại bàn đàm phán Ukraine, vừa ngăn Moskva có thêm động cơ hỗ trợ Iran nếu bị dồn ép. Thỏa thuận dầu diesel đình chỉ trừng phạt xuất khẩu nhiên liệu trong sáu tháng, cho phép Nga bán theo giá thị trường. Washington gọi đây là “củ cà rốt” để khuyến khích giảm xung đột. Cách tiếp cận ấy có thể mở lối đối thoại, nhưng nếu nhượng bộ không gắn với bước đi có thể kiểm chứng, Nga vẫn nhận được lợi ích trước khi Ukraine có được bảo đảm tương xứng.
Sức ép chuyển sang Kiev và các đồng minh
Thay đổi chính sách Mỹ khiến Ukraine và châu Âu phải tính đến khả năng Washington không còn duy trì cùng mức sức ép với Moskva. Đạo luật được Quốc hội thông qua trao cho tổng thống quyền áp thuế lên tới 100% với hàng hóa từ những nước nhập khẩu nhiều dầu mỏ và khí đốt Nga; việc miễn áp dụng một số điều khoản khiến lời đe dọa đó kém tức thời hơn. Với Kiev, bất định không chỉ nằm ở trừng phạt: những tranh cãi quanh tốc độ kết nối Starlink và phiên bản quân sự Star Shield làm dấy lên lo ngại về ảnh hưởng tới kế hoạch tác chiến. Châu Âu thì phải cân nhắc tiếp tục viện trợ Ukraine trong lúc bất đồng ngân sách và khó khăn kinh tế. Đây là sức ép chính trị rõ rệt: nếu Mỹ đổi hướng, các đồng minh phải tự gánh thêm chi phí và trách nhiệm, đồng thời khó biết liệu một lập trường chung với Nga còn được duy trì hay không.
Khí đốt Nga phơi bày rạn nứt xuyên Đại Tây Dương
Đề xuất của Washington khôi phục dòng khí đốt Nga sang châu Âu cho thấy Mỹ và EU đang nhìn khác nhau về cách dùng năng lượng để thúc đẩy hòa bình. Washington muốn châu Âu tăng đáng kể nhập khẩu khí đốt Nga như một phần kế hoạch giải quyết xung đột; Ủy ban châu Âu bác bỏ sáng kiến và khẳng định không giảm sức ép trừng phạt. Lập trường của EU là không dỡ hạn chế trước khi chiến sự chấm dứt hoàn toàn. Bất đồng xuất hiện khi lượng khí đốt dự trữ của EU được cho là thấp hơn khoảng 10% so với mức trung bình những năm trước. Sự thiếu hụt làm lời kêu gọi khôi phục nguồn cung có sức hút thực dụng, nhưng chấp nhận nó có thể làm suy yếu chính sách gây sức ép mà châu Âu vẫn bảo vệ. Lịch cấm của EU tiếp tục siết dần: khí tự nhiên hóa lỏng theo hợp đồng dài hạn bị cấm từ tháng 1/2027, còn khí đường ống dài hạn dự kiến bị cấm từ tháng 9/2027.
Đòn bẩy của Washington có thể hao hụt
Việc tiếp tục bàn chuyện gỡ trừng phạt đặt ra câu hỏi cốt lõi: Washington đang dùng sức ép để đổi lấy nhượng bộ, hay trao lợi ích trước với hy vọng Nga sẽ hợp tác? Trợ lý đối ngoại Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết hai bên đã thảo luận một thời gian về khả năng dỡ trừng phạt đối với Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga; nếu được thực hiện, đây sẽ là nhượng bộ tiếp theo của Mỹ trong tiến trình chấm dứt chiến tranh. Tổng thống Trump cũng để ngỏ cuộc gặp ba bên với Nga và Trung Quốc bên lề hội nghị APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11 để bàn về xung đột. Nhưng lịch gặp không thay thế được điều kiện ràng buộc. Nếu nới lỏng không đi kèm tiến triển cụ thể, Washington có thể đánh mất đòn bẩy trong khi Kiev và các nước châu Âu phải đối diện một mặt trận ngoại giao ngày càng chia rẽ. Kết luận cần rõ ràng: đàm phán đáng theo đuổi, nhưng nhượng bộ chỉ có giá trị khi gắn với kết quả.
