Cần Thơ bước vào kỷ nguyên lấn biển và đô thị công nghệ
Chiến lược phát triển mới của Cần Thơ là kết hợp siêu dự án lấn biển quy mô khoảng 132.600ha với cảng nước sâu, khu công nghệ cao 300ha và các dự án đô thị mới hàng chục nghìn tỷ đồng, nhằm tái định vị thành phố như một cực tăng trưởng hạ tầng và công nghệ của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long, chứ không chỉ là trung tâm lúa gạo và thương mại truyền thống.
Trọng tâm của làn sóng đầu tư lần này rất rõ: Cần Thơ lấn biển để mở không gian kinh tế mới, xây khu công nghệ cao để đón doanh nghiệp công nghệ và startup, song song mời gọi các dự án đô thị Cần Thơ để nâng cấp chất lượng sống. Ngày 24-8, UBND thành phố ban hành Đề án thành lập Khu Công nghệ cao Cần Thơ tại phường Ô Môn với diện tích 300ha và tổng vốn đầu tư 5.051 tỷ đồng, hướng tới nghiên cứu, ươm tạo doanh nghiệp và sản xuất công nghệ cao. Ngay sau đó, thành phố tiếp tục đề xuất trung ương cho đẩy nhanh quy hoạch khu vực lấn biển, nơi được xem là “không gian phát triển lớn” mới của đô thị duy nhất miền Tây.
Khu công nghệ cao 5.000 tỷ: phép thử cho tham vọng trung tâm công nghệ Mekong
Nếu coi dự án lấn biển là cú dịch chuyển không gian, thì Khu Công nghệ cao Cần Thơ lại là cú dịch chuyển chất lượng tăng trưởng. Khu này rộng 300ha ở Ô Môn – trong đó 200ha cho các khu chức năng, 100ha là quỹ đất dự phòng mở rộng – với tổng vốn đầu tư 5.051 tỷ đồng từ nguồn ngoài ngân sách, ngân sách địa phương và khả năng có thêm hỗ trợ của các chương trình cấp trung ương. Đây là bước đi cho thấy Cần Thơ không chỉ muốn làm logistics cho nông sản, mà muốn trở thành nơi tạo ra công nghệ cho cả vùng.
Cấu trúc khu công nghệ cao được thiết kế khá bài bản: khu quản lý điều hành, khu nghiên cứu – phát triển và đào tạo nhân lực 31,6ha, khu sản xuất công nghệ cao 94,8ha, cùng khu dịch vụ hỗ trợ, cây xanh, hạ tầng kỹ thuật và giao thông nội khu. Quan trọng hơn, mục tiêu được định vị rất rõ: đây sẽ là nơi ươm tạo công nghệ cao, công nghệ chiến lược, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, tập trung vào sinh học, tự động hóa, vật liệu mới, năng lượng, công nghệ sau thu hoạch. Nói cách khác, nếu thành công, đây chính là “trung tâm trí tuệ” giúp nông nghiệp Mekong thoát khỏi cảnh bán nguyên liệu giá thấp.
Siêu tổ hợp Cần Thơ lấn biển 132.600ha: cơ hội bứt phá hay bài toán rủi ro?
Đề án Cần Thơ lấn biển gây chú ý không chỉ vì quy mô, mà vì tầm nhìn mở rộng toàn bộ cấu trúc kinh tế ven biển của thành phố. Theo hồ sơ nghiên cứu, tổ hợp “Cảng biển nước sâu, công – nông nghiệp chất lượng cao kết hợp đô thị – du lịch và năng lượng tại thành phố Cần Thơ” có quy mô khoảng 132.600ha, tương đương gần gấp đôi diện tích Singapore, bao gồm các hợp phần cảng nước sâu, công nghiệp, nông nghiệp chất lượng cao, đô thị, du lịch và năng lượng. Phạm vi này bao trùm đất sản xuất, đất rừng, vùng nuôi trồng thủy sản, cửa sông, bờ biển và hạ tầng hiện hữu.
Theo văn bản gửi Bộ Xây dựng ngày 26/8, Cần Thơ đề nghị cho phép lập Quy hoạch chung khu vực lấn biển song song với quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết để rút ngắn thời gian chuẩn bị thay vì đi theo trình tự tuần tự kéo dài. Thành phố cũng kiến nghị được lựa chọn nhà đầu tư lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết ngay sau khi quy hoạch phân khu hoàn thành. Về lý thuyết, việc “đi tắt” thủ tục có thể đẩy nhanh hạ tầng Đồng bằng sông Cửu Long và kết nối logistics vùng; nhưng với diện tích nghiên cứu tới 132.600ha, bài toán đánh giá tác động môi trường, bảo vệ sinh kế ngư dân, quản lý đất đai sẽ là phép thử năng lực điều hành dài hạn.
Hai dự án đô thị Cần Thơ hơn 16.400 tỷ: bức tranh mới dọc cao tốc và ven sông
Trong khi vùng biển chuẩn bị được “vẽ lại”, cấu trúc đô thị lõi của Cần Thơ cũng đang thay đổi với hai dự án khu đô thị quy mô lớn. Thành phố đã phê duyệt thông tin và mời nhà đầu tư cho Khu đô thị mới Rạch Cái Nai (phường Cái Răng, Hưng Phú) và Khu đô thị mới sông Mái Dầm (xã Châu Thành). Rạch Cái Nai có diện tích khoảng 200ha, định hướng là khu đô thị tổng hợp với sơ bộ vốn thực hiện gần 14.800 tỷ đồng, phần lớn hiện trạng là đất nông nghiệp và nằm kề tuyến cao tốc Cần Thơ – Cà Mau – một vị trí thuận lợi nếu muốn hình thành cửa ngõ đô thị – dịch vụ mới phía Nam thành phố.
Ở phía khác, Khu đô thị mới sông Mái Dầm gần 140ha được định hướng là khu đô thị tổng hợp, đa chức năng, với các hạng mục nhà ở (liền kề, biệt thự, tái định cư, thương mại, nhà ở xã hội), công trình giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, thương mại dịch vụ, bãi đậu xe và cây xanh, có sơ bộ vốn đầu tư hơn 1.647 tỷ đồng. Cả hai dự án đô thị Cần Thơ này, với tổng vốn sơ bộ hơn 16.400 tỷ đồng, nếu được triển khai thống nhất với định hướng khu công nghệ cao và Cần Thơ lấn biển, có thể tạo nên một trục phát triển liên hoàn từ trung tâm thành phố ra biển thay vì các khu đô thị đơn lẻ thiếu kết nối.
Hạ tầng Đồng bằng sông Cửu Long: Cần Thơ đang tự đặt mình vào tâm điểm
Vấn đề không còn là Cần Thơ có nên làm khu công nghệ cao hay lấn biển, mà là thành phố sẽ dùng các dự án này như thế nào để dẫn dắt hạ tầng Đồng bằng sông Cửu Long. Tổ hợp lấn biển được mô tả là định hướng mở rộng không gian phát triển nhằm khai thác lợi thế kinh tế biển và tăng cường kết nối với hệ thống logistics, hạ tầng toàn vùng. Nếu triển khai được cả cảng nước sâu, khu công nghiệp, nông nghiệp chất lượng cao, đô thị, du lịch và năng lượng trong cùng không gian, Cần Thơ sẽ trở thành điểm trung chuyển mới chứ không chỉ là điểm cuối của quốc lộ.
Tuy vậy, quy mô 132.600ha lấn biển, cộng với 300ha khu công nghệ cao và hàng trăm hecta các dự án đô thị, là tải trọng phát triển rất lớn đặt lên một thành phố vốn quen với nhịp tăng trưởng tương đối chậm. Câu hỏi không nhỏ nằm ở chỗ: liệu quy hoạch có đủ chặt để tránh trùng lặp chức năng, liệu đánh giá môi trường có theo kịp tốc độ chuẩn bị đầu tư, và liệu chính quyền có tìm được nhà đầu tư có tầm cho các mắt xích hạ tầng then chốt như cảng nước sâu, logistics, đô thị thông minh. Nếu những câu hỏi đó được trả lời thuyết phục, làn sóng dự án hôm nay có thể trở thành nền móng cho một Cần Thơ mới – đô thị biển – công nghệ của miền Tây.
